تارمایی قەفەز

پێشەکی و ناسنامەی کتێب

تارمایی قەفەز

The Phantom Tollbooth

ناسنامه‌ی کتێب

کتێب: تارمایی قەفەز (The Phantom Tollbooth)

بابه‌ت رۆمان (داستان)

نوسه‌ر: نۆرتۆن جەستەر (Norton Juster)

وه‌رگێران له‌ ئینگلیزیه‌وه‌: سه‌باح یاسین

کۆمپیوته‌ر: سه‌باح یاسین

به‌رگ:

وێنه‌کانی ناوه‌: جولێ فێفه‌وه (Jules Feiffer)

چاپ: دووهه‌م

تیراژ:

چاپخانه:

ئیمێڵ ئه‌درس:sabah1054@yahoo.co.uk

ئه‌م وه‌رگێران

پیشکه‌شه‌ بە دایکم ( ئامەخانى حاجى مەحمودی ته‌نه‌که‌چی) کە فێرى کردم له‌ ژایاندا نەترسم‌و دەستبەردارى حەقى خۆم نەبم.

وته‌یه‌ک

بۆ جاری دووهه‌م به‌ وه‌رگێرانی ئه‌م په‌ڕاوه‌ چومه‌وه‌. له‌سه‌ر‌ شێوه‌ ئینگلیزیه‌که‌ی دامڕشتووە.

هه‌روه‌ها کورتکردنه‌وه‌یه‌کی رۆمانه‌که و هه‌ندێک پرسیار به‌ئینگلیزیه‌ له‌ سه‌ر رۆمانه‌که‌ له‌ ‌ ئینته‌رنیتدا داگرت تا سود بەو خوێنەرانە بگەیەنێت کە زمانی ئینگلیز دەزان و ئەو زانینە پرسیار و وەڵام دەرهەق بە داڕشتنی رۆمانەکە و خوێنەر دەتوانیت بۆ مەبەستی خۆی یان تێگەیشتنی قوڵتر لە مانای رۆمان و داڕشتی رۆمان تێبگات.

ئه‌م رۆمانه‌ له‌به‌ریتانیادا به‌کلاسیکی ئه‌ژمێردێت‌. له‌ په‌نجا ساڵی رابردوودا،چه‌ند جارێک به‌ شانۆکراوه‌، له‌ چاپدراوته‌وه‌، تا ئه‌مڕۆش نرخ‌و مانای خۆی وون نه‌کردوه‌‌‌.

داڕشتنی بیرو بۆچوونی نووسەرەکەی هانی دام که‌ ئه‌م رۆمانه‌ وه‌رگیرم. چوونکە لەسەر بنەما خەیاڵ مێر منداڵ داهێنراوە، رێگەش بۆ تێگەیشتن لە خەیاڵ و ئاراستەکەی بەرەوە خەونی تاک کە کۆییە مانایە کوتایی هاتووە.

ئه‌م نه‌خشه‌یه‌ فه‌نتازی نوسه‌ر که‌ ئه‌ندازیاری پیشه‌ی بوه‌. هه‌ر بۆیه‌ گه‌شته‌که‌ی له‌ جێگه‌ (ژوور) به‌ره‌وه‌ نادیاری جێگه‌ (ژوور و بیر له‌ پیوستی ) ده‌ستی پێکردوه‌.

مێلۆ

منداڵێک هەبوو ناوی مێلۆ بوو، ئەو نەک یەک جار بەڵکو زۆربەی کات نەیدەزانی چۆن هەڵسوکەوت لەگەڵ خۆیدا بکات.

کاتێک لە قوتابخانە دەبوو، بەتاسەوە، خوازیاری چوونەدەرەوە بوو، کە جێیدەهێشت، بیرى لە گەڕانەوە دەکردەوە. لەکاتی گەڕانەوەشى بۆ ماڵەوە هەر لە دڵەڕاوکآدا بوو. لە هەر شوێنێک بووایە، گورچ دەیویست بچێت بۆ شوێنێکی دی. کاتێکیش دەگەیشتە ئەو جێیەى کە مەبەستی بوو، بە خۆی دەگووت: ئەم هیلاکی و سەر قاڵییە بۆ؟ لەپێناوی چیدا من دێم و دەچم؟

"لەوە دەچێ هەموو شتێک لەپێناوی کات بەسەربردندا بێت.!" شتەکانی دەوروبەری، جێى سەرنجی ئەو نەبوون تا بتوانێت بە چاوی بیرکردنەوە تێیان بڕوانێت. ڕۆژێکیان، مێلۆ لە قوتابخانەوە بەرەو ماڵەوە دەچو، بە دڵێکی پڕ لە ئازارەوە نهێنیەکانى ژیانی خۆی بۆ خۆی دەدرکاند "من تێناگەم بەهای پرسیار چییە، بۆچی دەبێت پرسیار لەسەر بوونى شتەکان بکرێت؟ یان گیروگرفتی بێ سەروبنى بیرکاری بۆچی دەبێت ڕاڤەبکرێت؟ یان ژمارەیەک لە ژمارەیەکی تر بۆچی دەربکرێت، یان بۆچی دەبێت ئەسیوبیا لە سەرنەخشە دیاریبکرێت؟ یان پیتەکانی مانگ بۆچی ده‌بێت حونجە بکرێت؟ بۆچی پێویستە بیری له‌ گرفت بکرێتەوە؟"چونکه‌ کەسێک نه‌بوو بە ڕاستی پرسیارەکان بۆ مێلۆ شیکاتەوەو تێیگەیەنێت. بۆیە، گەڕان بە دوای زانیندا، لای مێلۆ هەمیشە وەک کات بە فیڕۆدان بوو.

ڕۆژانە، ئەم بیرە لاوازانە هاودەمی ژیانی مێلۆ بوون (ماوەیەک وای لێهات بو؛ بە پەرۆش نەبوو بۆ کوێ دەچێت یان چی دەکات، بەڵکو هەر دەیویست پێهەڵگرێ و بێهودە ڕێ بکات.) هەندێ جاریش، کە بیری خۆشی بۆ دەهات، جیهانی بە گەورەو جێی ڕامان دەبینیەوە، بەڵام کە بێوره‌ی دایدەگرت، گەردوونیشى بە بێواتا به‌تاڵ لێک ده‌دایه‌وه‌.

"له‌وانه‌ش خراپ تر" دڵتەنگانه‌ به‌رده‌وام بوو؛" هیچ شتێک بۆ من نیه‌ که‌ بێکه‌م، هێچ جێگه‌یه‌ نیه‌ بۆی بچم، هیچ شتێکی دڵخۆشه‌که‌ریش نیه‌ تا بیر له‌ بینینی بکه‌مه‌وه‌"، به‌شێوه‌یه‌کی وا دانی به‌ دوا وشه‌یدا هانیه‌ بەدەم ڕۆشتنەوە، که‌ هەناسە هه‌ڵکێشانه‌وه‌که‌ی به‌ردا، دەنگی هەناسە دانەوەکەی، چۆلەکە بێ ئاگاکانی له‌ گوێ سەربانەکەی لاتەنیشتی، لە جریوەجریو خست و لەئەنجامدا بە ده‌م دڵەڕاوکێوە، لەشەقەی باڵیانداو فڕین.

بێوەستان و بەبێ ئەوەى سەیرى ئەملاولای خۆی بکات، مێلۆ بەناو شەقامە جەنجاڵ و کۆڵانە تەنگەبەرەکاندا هەنگاوی بەردەوامی هەڵدەهێنایەوە تا بە هەڵەداوان خۆی بەماڵەوەدا کردو بە پلیکانەکاندا سەرکەوت (یەک، دوو، سێ، چوار، پێنج، شەش، حەوت، هەشت، نۆ، دە)ی ژمارد. لەناکاو بۆی ڕوون بووەوە کە لە ژورەکەی خۆیدا هەنگاو هەڵدەهێنێت. خۆی بەسەر قەنەفەکەیدا داو بە بۆڵەو دڵتەنگییەوە، "پاشنیوەڕۆیەکی درێژ بو.

هەمیشە ڕەش بینانە سەیری شتەکانی ناو ژورەکەی دەکرد. خوێندنەوەی پەڕاوەکانی لا گران بو. لەگەڵ ئەوەشدا، خولیای یاری کردنى نەبوو. هەندێک لەو ئامێرانەی کە هەیبو بە کارەبا کاریان دەکردو نەیدەزانی بەکاریان بهێنێت. هەندێکیشیان، ئەوەندەی یاری پێ کردبون، کە ئیتر خۆشییان تیا نەمابوو. تەنانەت چاوەکانی، ئەو ڕۆژە، دەستبەرداری گەڕان بون بە ناو سەرەنوێلکەی ژوورەکەیدا، کە پڕ لە تۆپی بچوک و گەورەبو، لەگەڵ کۆمەڵێ رێکته‌و‌ مەتەڵی لەیەکدان ئاڵۆز. لە ناکاو، چاوی بە شتێک کەوت، کە هه‌رگیز لەوەوبەر نەیدیبو.

به‌ر چاو تارێکانه‌ له‌ هه‌‌بوونی پاکه‌ته‌ی ناو ژووه‌که‌ی ‌ڕوانی. تۆ بڵێیت، کەسێک ئەو پاکەتە سەیرو سەمەرە گەورەیەی لێرە بەجێ هێشتبێت؟ پاکەتەکە نه‌چوارپاڵو، نە شەشپاڵو، نە پانکۆڵەی ته‌واو ‌بو، لە هەمو پاکەتانەی کە لەوەوبەر دیبونی گەورەتر بو.

زەرفێکی شینی بریقەدار بەلایەکی پاکەتەکەوە چەسپ کرابوو، کە لێی نووسرابوو، "بۆ مێلۆ کە کات و بوارێکی زۆری هەیه‌".

بێگومان گەر تۆش لە ناوەختدا پاکەتێکی وات بۆ بێت، دوور نیە کە بکەویتە بیر کردنەوە لێی و سەرت بسوڕمێت لەوەی کە کێ بۆی ناردویت و بۆچی لە ئێستادا نێردراوە؟ گەر تا ئێستا شتێکی لەو بابەتەت بەدەست نەگەیشتبێت، چاوەڕێکە، ڕۆژێک دێت کە لەناکاو دیاریەکت له‌و جۆره‌ت بۆ دێت.

بەساردییەکەوە کەوتە دوان لەگەڵ خۆیدا "تۆ بڵێیت، ئەو دیارییە بە بۆنەى رۆژی لە دایک بوونمەوە نێردرابێت؟"؛ "نا... نابێت..، بۆ ڕۆژی له‌ دایک بونم، چەند مانگێکی ماوە"، "لەهەمانکاتیشدا، کارێکی وەهام نەکردوە کە شایستەى سەرنجی دایکم بم تا لەناکاو دیاریم بداتێ"،(دەبوو دان بە کەموکوڕیەکانی خۆیدا بنێت؛ گەرچی دداننان بە نەزانینیدا، کارێگه‌رییه‌که‌ خۆش نه‌ییه‌). بۆیە، به‌ خێرای" لەوانەیە، من حەز لەم پاکەتە نەکەم، بەڵام لەبەر ئەوەی نازانم لە کوێوە هاتووە و کێ ناردوویەتی، ناتوانم بۆ خاوه‌نه‌که‌ی بنێرمه‌وه‌". تاوێک مێلۆ بیرکردوە، پێویسته‌ ڕێز له‌ نێرەری نامەکەی بگرم. لە نامەکەدا وترابو: تارمایی مز وه‌رگرتنی ره‌سه‌ن و ئەو کەسانەى کە قەت گەشتیان بۆ دەرەوەی دونیا نەکردووە، ئاسان پارچەکانی لە یەک دەده‌ن.

مێلۆ بە تاسەوە"دەرەوەی دونیا کوێیە؟"، نامه‌که‌ی ده‌خۆێنده‌وه‌.

پاکەتەکە لەم شتانە پێکهاتبو:

یەک (1) تارمایی مز وه‌رگرتنه‌که‌؛ دەبێت بە گوێرەی زانیاریه‌کان دابنرێت.

سێ (3) تابلۆی ئاگاداریه‌کان دەبێت به‌گویره‌ ڕەچاوه‌کان ئاگاداره‌کان ئاشکرا له‌ جێگه‌ی پێوستی ئاگادارکردنه‌وه‌ دانرێت.

دەبێت پارەی وردە و کاغەزتان پێ بێت تا باجی رێگا بدەن.

یەک (1) نەخشەی رێگا و بان، بە ووردی و تەواوی لە لایەن نەخشەکێشەرانی پسپۆره‌وه‌، کێشراوە. لەسەر نەخشەکە، ناوچە سروشتییەکان و دەسکرده‌کان ته‌واو دیاریکراون.

یەک (1) پەرتوکى یاساکانی هاتووچۆ. ده‌بێت په‌یره‌وه‌ ته‌واو بکرێت و گشت کات لە ماشێنەکەدا بێت.

تێبینیەی به‌ وردی لە خواره‌وه‌ی نامەکەدا نوسرابو:

ئاکامی خۆشی گەشتەکە مسۆگەر نەکراوە، بەڵام گەر بە تەواوەتی سەرئەنجامەکەی دڵخۆشکەر نەبوو، ئەوا کاته‌که‌ت بۆ ده‌گه‌ڕێنرێته.

بەدەم خوێندنەوەی زانیاریەکانەوە مێلۆ دەستی بە لێکدانى پارچەکانی دیارییەکە کرد. لەئاکامدا، ژورێکی باج وەرگرتن لە ژورەکەیدا قوت بوەوە. ئینجا دەرگاو پەنجەرەکەی بەست و دوای ئەوە دەخیلەی پارە وه‌رگرتنه‌کەی دانا. ژووری باج وه‌رگرتنه‌که‌ لەچه‌قی خاڵی مز‌ وه‌رگرتنی سه‌ر رێگای بەینی سنوره‌کان ده‌چو، بێ لە جیاوازی قەبارەو ڕەنگه‌ ئەرخەوانییەکەی کە دەدرەوشایەوە.

"چەند یارییەکی سەیر و سەمەرەیە"، له‌به‌ر خۆیه‌وه‌ ده‌یوته‌وه‌، دەبوو بەلای کەمەوە له‌گه‌ڵ ئه‌م مز وه‌رگرتنه‌دا، رێگەیەکی تیژلێخوڕینیان لەگەڵدا ڕەوانە بکردایە، چونکه‌ به‌ بێ رێگا یاریه‌کی ناته‌واو ده‌بێت.. لەبەر ئەوەی هێچی یاریه‌کی تر نه‌بو بێکات. بەناچاریەوە سێ تابلۆی ئاگاداریه‌که‌ی دانا.

له‌گه‌ڵ نزیک بونه‌وه‌ ل ژووری مز وه‌رگرتن، هێواشی بکەرەوە.

تکایه‌ بۆ گه‌شته‌که‌ت‌ ئاماده‌به‌.‌

جێگای گه‌شته‌که‌ت له‌ بیردا بێت.

نه‌خشه‌که‌ له‌سه‌ر خۆ بکه‌ره‌وه‌.

‌نەخشەکەی رێگاکان، دەریاکان، شارەکان، شارۆچکەکان، گوندەکان، شاخەکان، دۆڵەکان، شیوەکان، ئاسەوارە دێرینەکان بەوردی و ره‌نگی جوان نەخشێنرابون. جادەو لقەکان رێگاکه‌ له‌سه‌ر نه‌خشکه‌ به‌شێوه‌یه‌کی سه‌رنج راکێش لە یەک جودا دەبوونەوە و به‌ یه‌ک ده‌گه‌‌یشتنه‌وه‌. ئاسه‌واره‌کانی رابردووش جوان له‌سه‌ر نه‌خشه‌که‌ ده‌رده‌که‌وتن. گرانی نه‌خشه‌که‌ ته‌نها له‌وه‌دا بو، مێلۆبه‌ ناوانه‌وکانی سه‌ر نه‌خشه‌که‌‌ نامۆبو، نەشی ده‌زانی چ مانایەک دەبەخشن.

دوای ماوەیەکی بیرکردنه‌وه‌؛"بەراستی بڕوا ناکەم ئەم ناوچانە لە راستیدا بوونیان هەبێت، گەرچی لەم ساتە وەختەدا بوون و نەبوونیان ئه‌و ناوانه‌ بۆ من گرنگیەکی ئەوتۆیان نیە".

پاشان چاوی نوقاندو پەنجەی خستە سەر نەخشەکە، کە چاوی هەڵهێنا، پەنجەی لەسەر وشەى (فەرهەنگی شار) دانابو. مێلۆ بەهێواشی 'فه‌رگه‌نگی شار' خوێندەوە و "باشە، هەر بۆ ئەوێ دەچم" یەکسەر چوو ئوتومبێلەکەی هێناو لە تەپوتۆز پاکی کردەوە. ئینجا نەخشەو پەڕاوی یاساکانی هاتوچۆى هەڵگرت و سواری ئۆتۆمبێلەکە بوو. له‌ ژووری مز وه‌رگرتن هێواش نزیک بوه‌وه‌‌. پارەی خستە ناو دەخیلەکەوە. بە دوودڵییەوە "بە هیوام کاتێکی خۆش بەسەربەرم، ئەگەر نا، ئەوا دوانیوەڕۆیەکی ناخۆش چاوەڕێم دەکات".

زیاد له‌ پێوست چاوه‌ڕیکردن

لەناکاو مێلۆ بەخێرایی کەوتە لێخوڕین، کاتێک سەری بۆ دواوە وەرچەرخاند، بێجگە لە دەشتێکی بەرینی سەوز هیچی تری بەدی نەکرد، نە ژووه‌که‌ی نه‌ ژووی مز وه‌رگرتن، تەنانەت ئاسەواری خانووەکەشی بەدی نەدەکرد. ئەم گۆڕانە ناکاوەش لە راستییەکی ڕووت دەچو، نەک خەووخەیاڵ، یان یاری چاوشارکێ و شت شاردنه‌وه‌. مێلۆ بۆ ئەوەی خۆی لەم گۆڕانکارییە دڵنیا کاتەوە هەردوو چاوەکانی خۆی بە پەنجەکانی هەڵگڵۆفی تا زیاتر دڵنیا بێت له‌وه‌ی که‌ چی روویداوه‌. "چییە ئەم ڕوداوە کە ڕویداوە؟" لەوانەیە، ئێستا تۆش، هەر وەک ئەو بیر لە ناکاوی ئه‌و رووداوه‌ بکەیتەوە‌! "ئەم یارییە زۆر لەوە ڕاسترە کە من ئێستا بیری لێدەکەمەوە. ئێستا، لە شوێنێکم کە ناوی نازانم، نازانم بەرەو کوێوە دەچم!!" ئه‌و گۆرانه‌ش که‌ ڕویدا، بەهۆی ئەو خانۆچکەیەوە کە بەدیاری ناردبوویان لە جێگەیەک و لەلایەن کەسێکی نەزانراوەوە. سەیر لەوەدایە سەرباری لەناکاویی ڕووداوەکە، ئه‌و هەست بە دڵخۆشی دەکرد که‌ ژوورەکەی بەجێهێشتووه‌ و بەردەوامی بە گەشتە، "ئێستا بیردەکەمەوە."

لەم بیرکردنەوەیەدا، مێلۆ گەیشت بەو ئەنجامەی کە یەک شت بە تەواوی هەست پێ دەکا، "دڵخۆشم کە بیر ده‌کامه‌وه‌".

ئەو ڕۆژە دنیا وا دەدرەوشایەوە، کە هیچ گەردێک، لە ئاسماندا نەیدەتوانی بەرى هاتن و گەڕانەوە له‌ تیشکەکانی ڕۆژ بگرێت. ڕەنگەکانیش بەهەمەجۆری لە چاوى مێلۆدا ڕەنگیان دەدایەوە. گوڵەکانیش لەو ڕۆژەدا، بەتیشک ئاوڕێژ کرابوون و بریسکەى سەوزای گه‌ڵای دارەکانی کەنارى ڕێگاکەش زیویانه‌ دەدرەوشانەوەو، زیاتر لە هەرکاتێک، چاوشارکێیان بە تێڕوانین دەکرد تا مێلۆ ده‌کردو، بەردەوامى بە بیرکردنەوەکانی ده‌دا. تابلۆیەک لە کەنارى گوێسەبانەى ڕێگاکەدا بوو، مێلۆی بەئاگاهێنایەوە، کە لێی نوسرابوو، "زانیارى، وریاکردنەوە، ئامۆژگارى بەئارامى و دڵفراوانیەوە پێشکەش به‌ رێبواری رێگا دەکەین. ئۆتۆمبێلەکە ڕاگرە و هۆڕنێک لێدە."

لەگەڵ هۆڕن لێدانا، پیاوێکى کورتە باڵا کە پاڵتۆیەکى درێژى لەبەردابوو، بەپەلە لە خانووەکە بەدەرکەوت، لەبەرخۆیەوە دەدوا، ئەوەى که‌ دەیگوت چەند جارێک دوبارەى دەکردەوە"گیانەکەم بەخێرهاتن بۆ زەوى چاوەڕوانى تا خەونەکانتان بەڕێخەن، گیانەکەم بەخێرهاتن بۆ زەوى چاوەڕوانى تاخەونەکانتان بەڕێخەن". بەڕاستى، لەم ڕۆژەدا زۆر گەڕۆک بۆ ئێرە نایەن: ئێستا دەتوانم بۆ ئێوەچى بکەم؟ پێم ناڵێیت من ئەمەم یان ئەوەم یان چیم! ئەتۆ دەزانى من کامیانم؟

مێلۆ لەسەرخۆ له‌ پیاوه‌که‌ی پرسى: ئەرێ ئەم ڕێگەیە بۆ فەرهەنگى شار دەچێت؟

کابراکەی (کە نەیدەزانى چ باسە یان خۆى کێیە) هاتە دوان: باشە ئێستا! باشە ئێستا! من ڕێگەیەکى هەڵە بۆ فەرهەنگى شار یان شارستانیەت نازانم، ئه‌گەر ئەم ڕێگەیە بۆ ئەوێ بچێ، ئەوا دەچێ، ئه‌گەر بۆ ئەوێش نەچێت ئەوا دیارە رێگاکه‌ بۆ شوینێکى تر هەردەچێت. هەر لەبەر ئەو هۆیە هیچ ڕێگەیەک هەڵەنیە کە بۆ جێگەیەک دەچێت. بەڵام، ئەى تۆ دەتوانى پێم بڵێیت، ئەمڕۆ باران دەبارێت؟

"لەو بڕوایەدا بووم کە تۆ ، لە گۆڕانى کەش و هەوا بەئاگابیت."

" نا، نا، ئەرێ من ئەمەم، یان ئەوەم، یان چیم تۆ پێم ناڵێیت من کێم. من بەهیچ شێوەیەک لە گۆڕانى ئاووهەوا ئاگادارنیم، ئه‌گه‌رچی گۆرانی که‌ش و هه‌وا ناساغیان کردوم. ئا، ئا به‌ڵام بۆ تۆ گرنگە کە بزانى ئاووهەوا چى لێبەسەردێت." (بەدەم دوانەوە، پیاوەکە کۆمەڵێ میزەڵانێکی پڕ لەهەواى بە هەوادا بەردا. میزەڵدانەکه‌ بەرەو ئاسمان هەڵکشا.)

" پێویستە بزانین (با)بە چ لایەکدا میزەڵانەکان با دەیبات".

لەوکاتەدا، میزەڵانەکه‌ وردە وردە بۆ ئاسمان بەرزدەبونەوە. مێلۆ کە لە هۆکارى پێکەنینەکەى کابرا نەگەیشت، داوی روونکردنه‌وه‌ له‌ کابرا کرد " جێگەیە چاوەڕوانکردن چییه‌؟".

"پرسیارەکەت زۆر ته‌واوه‌، پرسیارەکەت زۆر ته‌واوه‌، (چاوەڕوانى) ئەو جێگه‌یه‌ کە زۆر کات ده‌بێت بۆ بچێت، پێش ئه‌وه‌ بگه‌یته‌ ئه‌و جێگه‌ی که‌ بۆی ده‌چێت. ئاشکرایە هه‌ندێ که‌س جێگه‌ی چاوەڕوانی تێپه‌ر ناکه‌ن. کارى منیش ئەوەیە کە هانیان بدەم لە چاوەڕوانى دەرچن بەرەو سنورى خەونەکانیان هەنگاو هەڵهێنن. ئێستا دەتوانم چى تر بۆ تۆ بکەم؟"

پێش ئەوەی مێلۆ وەڵامی کابرا بداتەوە، کابرا بەهەڵەداوان بۆ ناو خانووەکە گەڕایەوە. پاش چەند خولەکێک هاتەوەو پاڵتۆیەکی چەرمی لەبەر کردبو. چەترێکیشی بە دەستەوە بوو. مێلۆ کە بیرى لە بێهودەیی وەڵامەکانی کابرا دەکردەوە، بە چاکی زانی کە بەردەوامی بەگەشتەکەی خۆی بدات تا بە یەکێکى شارەزا دەگا، کە شێوازی وەڵامدانەوە ئاسان بێت. "بڕوام وایە ئێستا دەزانم ڕێگەى خۆم چۆن بدۆزمەوە!"، مێلۆ لە لێکدانه‌وه‌کانی خۆى دڵنیا نەبوو، بەڵام سوپاسى کابراى کردو بەرەو ماشێنەکەى چوو.

پیاوە بچوکەکە لەبەر خۆیەوە، دەیگوت "شازى جوانیە! شازى جوانیە. لەوانەیە تۆ ڕێگاى خۆت بدۆزیتەوە، چونکە تۆ پابەندى بەوەى لەمڕۆدا یان لە داهاتوودا ڕێگەیەک بدۆزیتەوە، ئه‌گەر هاتو لەو گەڕانەتدا، ڕێگاکەی منت دۆزیەوە، ئەوا بە ئەرکى خۆتى مەزانە بۆم بگەڕێنەرەوە. هەرچەندە بڕوام وایە پاش هەموو ساڵە کانی ته‌مه‌نم، ڕێگاکەى من ژەنگ لێیدابێت، "ئەمڕۆ باران دەبارێت، وات وت، وا نەبوو؟"

کابرا چەترەکەى هەڵداو لەکاتێکدا که‌ مێلۆ ده‌ویست بڕاوت "دڵخۆشم بەوەى بڕیارى ڕۆشتنتدا، دڵخۆشم بەوەى بڕیارى ڕۆشتنتدا. چونکە من لە ئاشکراکردنى بیرى خۆمدا بۆ یەکێکى تر دڵگران دەبم، جا ئەگەر بیرەکانم پڕمانابن یان بێمانابن، بەرزبن یان نزمبن، لە ناوەوەبن یان لەدەرەوەبن، سادەبن یان جەنجاڵبن، ئەوا بۆ خۆت هەڵیان ‌سەنگێنه‌، بەڵام چاک نه‌یه‌ که‌ چاوەڕێى رووداو بکه‌ێت که‌ رووبدات. به‌ خۆشم دەڵێم کارى چاوەڕوان نەکراو قەت ڕوونادات. زەحمەت نەبێ هوشیارانه‌ ماشێنەکەت به سەر زەوى خەونەکانتا لێبخوره‌".

لەگەڵ دوا وشەی کابردا، گرمەى هەورەتریشقە وەک چەپڵەلێدان دەنگى دایەوە. مێلۆ ئۆتۆمۆبێلەکەى لێدەخوڕى، ئاسمان بە یارمەتى تیشکی گه‌رمی، کردیە باران و بە تاو بەسەر کابرا بچکۆله‌که‌داده‌باری.

ڕێگەیەى کە مێلۆ گرتبویە بەر، بەرەو دۆڵێکى سەوزو پان شۆڕدەبوەوە. ئۆتۆمبێلە بچووکەکە لە کاتى ڕۆیشتندا لە تاسەکانى ڕێگاکەى ئەداو بەرزو نزم دەبوەوە. مێلۆ هێدى هێدى داڵخه‌ ده‌یبردوه‌و لەلێخوڕین بێزار ده‌بو. تاسەی رێگاکه‌ ناچاریان ده‌کرد، چرکه‌ ناچرکه‌یه‌ک ئیستۆپ بگرێت. له‌گه‌ڵ خاوبونه‌وه‌ی سه‌یارکه‌یدا، تادەهات نائومێدو وەڕز بوون باڵی به‌سه‌ر هه‌ست و هوشێدا ده‌کێشا. ئه‌و بەیەک گەشتنیشى بە کابراى کورتە باڵا زۆر بەرهەمدار نەبو، ماشێنەکەش تا دەهات گوڕى رێگه‌ کردنی کەمتر دەبوەوە.

بەدەم وەنەوزدانەوە "کاتێکى سەیرم لەسەر زەمینى چاوەڕوانى بەسەر برد، دەمەتەقێشم لەگەڵ ئەو پیاوەدا بەهیچ جێگەیەکى نەگەیاندم، بێلەوەش ئەو زۆر به‌ گومانه‌وه‌ بیری له‌ هه‌موو شتێک ده‌کرده‌وه‌."

بەدەم بیرە پەرشوبڵاوی مێلۆه‌، ماشێنەکەى هێواشتر دەبوه‌وه‌و نەشیدەزانى کە بەم زوانە تووشى چ جۆره‌ گیاندارێکی تر دەبێت. ئاسۆی بیرکردنەوەی مێلو تادەهات خه‌مساردتر ده‌بو. ماشێنەکە لە رێگاکه‌ لای دا، خوشی گه‌شته‌که‌و مه‌به‌سته‌که‌ی له‌بیرکرد رێگاکه‌ی خۆ له‌ بیرکرد. گەرچى تابلۆی رێگاکه‌ ڕێنمایى هاتووچۆکەران ده‌کرد، که‌ بۆ لاى چەپى ڕێگای بڕۆن، بەڵام ئەو بۆ لاى ڕاست لایدابو. ئەو ڕێگەیەش کە مێلۆ گرتبویەبەر، سێبه‌ری ‌ خەمساردانە باڵی به‌سه‌ردا ڕاکشانبوو. دەورو بەرەی رێگاکه‌ش تەڵەى خه‌مسارد به‌و ناوه‌دا باڵاوکردبووه‌، تا رێبواری ماند رووبکاو و له‌و ناوه‌دا گلی بداته‌وه‌. مێلۆش تا ده‌هات سستر ده‌بوو و گه‌شته‌که‌ی خۆی له‌ بیر ده‌چوه‌وه‌. زەوى و ئاسمانى ناوچه‌ی سستیش‌ شەپۆلی لێل و تۆراوی دنیا هانده‌دا.

تەنانەت هەواکەش گرژو گران دەجوڵایەوەو باڵندەکانی ئه‌و ناوه‌ش وڕێنه‌یان ده‌کرد. پێچ و پەناکانی ڕێگاکەش کەمێنی بێهوشیان که‌مفرسەتانە بۆ هەست و هۆشى مێلۆ ئاماده‌ ده‌کرد.

کیلۆمەتر دواى کیلۆمەتر، کیلۆمەتر دواى کیلۆمەتر، ماشێنەکە هێواشتر دەبوه‌و، تا واى لێهات نەیدەویست لەوە زیاتر ڕێگە بکات. مێلۆ خەو ئەیبردەوە، بەدەم باوێشکەوە، "لەوەدەچێ ئەمڕۆ من بەهیچ جێگەیەک نەگەم، هیوادارم ڕێگەیەکی هەڵەم هەڵنەبژاردبێت."

کیلۆمەتر دوای کیلۆمەتر، کیلۆمەتر دوای کیلۆمەتر، ماشێنەکە بێ وزە تر دەبوو تا لە ڕۆیشتن کەوت. مێلۆ بیر له‌ وەستانی ماشێنه‌که‌ نەکردبووه‌، " من لە چ رێگه‌یه‌ک گیرساومەتەوە؟" دەنگێکی نادیار " تۆ...... لە... ...دونیـــای وەستاودا چەقیوی."

مێلۆ لەسەرخۆ چاوی بە دەوری خۆیدا گێڕا، تا بزانێت دەنگەکە لە کوێوە هات، بەڵام هیچی بەدی نەکرد و خەویشى دەهات.

دەنگێکی تر "گەر هەر مرۆڤێکی وەک تۆ تەنها پابەندی گوێ و چاو بێ بۆ زانین". مێلۆ بیری لاى وەڵامی یەکەم ده‌نگ بو،"دونیای وەستا؛ چییە؟". لە هەمان کاتدا، هەوڵیدا کە بزانێت دەنگەکان لەکوێوە هات.

دەنگێکی لەلایەکی ترەوە، "ئەی هاوڕێــی خەواڵو، دونیای وەستاو ئەو دنیایەیە کە تۆ ڕووداوی تێدا دروست ناکەیت!". دەنگه‌که‌ ئەوەندە لە گوێیەوە نزیک بوو کە لە خەوی خەڵوەت ڕایچڵەکاند. بەڵام لەبەر کەمى کێشو بچوکى قەوارە و ڕەنگی گیانلەبەرەکان که‌ له‌سەر ئێخەی کراسەکەی و ده‌وروبه‌ری رۆنیشت بوو، به‌ دی نه‌ده‌کردن.

گیان لەبەرێکی تر بەردەوامی بە لێدوانەکە دا،"ڕێگەمبە با خۆمانت پێ بناسێنین. ئێمەی تەمەڵی خوێن سارد؛ هێز لێبراوانه‌ لە خزمەتی بەڕێزتاین بۆ هەر فەرمانێک کە کاری نەوێت".

کاتێک مێلۆ چاوی بە دەور و بەری خۆیدا گێڕا، بۆ یەکەم جار هەزاران لەو زیندەوەرە بچوکانەی بەدیکرد وه‌ک چڵکی خه‌مساردی، کە لەسەر ماشێنەکە، لە ڕێگاو بانەکەدا، لە ناو گیاو پوش و پەڵاشەکاندا، لەسەر قەد و لق و پۆپی گەڵاو دارەکاندا بێنی که‌، لالو پاڵ ڕاکشاون.

ئەوان لەشێوەو قەوارەو ڕەنگدا زۆر لەیەکدی دەچن (ئەوەمان لە بیر نەچێت ئەوان ڕەنگی ئەو جێگایانەیان دەگرت کە لێى دەکەون، هەر بۆیە هەندێکیان زیاتر لەوى تریان دەچن، وەک ئەوەی لەخۆی بچن.)

"پێخۆشحاڵم بە بینینتان."،(هەرچەندە مێلۆ وای وت، بەڵام لەوە نەدەچوو دڵخۆش بێت بەو بەیەکگەیشتنە، بەڵام نەریت وابوو کە وا بڵێت). "وا بیردەکەمەوە، کە رێگاکەم ونکردبێت، دەتوانن ئێوە رێنمایم بکەن تا لێره‌ دەرچم؟".

گیانلەبەرەکەی کە بەسەر پێڵاوەکەیەوە هەڵتروشکابوو، بە توڕەییەوە،"قەت مەڵێ بیر دەکەمەوە"، (پێش تەواوکردنی وتەکەی، گیانلەبەرەکە خەو بردییەوە). گیانلەبەرێکی دیکەیان به‌ ده‌م باوێشکدانه‌وه‌، "بیرکردنەوە، دژی دامودەزگای تەمەڵی و نەریت دامەزراوە"، یه‌کێکی تر "رێگە بەکەس قەتیسماو نادرێ، 'بیر' له‌ ده‌رچون بکاتەوە، 'بیرکردنه‌وه‌' بڤەیە".

هەریەکێکیان له‌و گیاندارانه‌ بە دەم لێدوانەوە، خەو دەیبردەوە، بەڵام یەکسەر یەکێکی تریان درێژەی بە لێدوانەکە دەدا. بەو شێوەیە دەمە تەقێ بەردەوام دەبوو. گیانلەبەرێکی تر لە مێلۆی پرسی: پەرتووکی یاسایمان هەیە؟ تۆ لەوە ناچێت فەرمانی یاسای گشتی ژمارە (1750389د.س)ت خوێندبێتەوە.

مێلۆ بە پەلە پەرتووکی یاسایه‌که‌ی کردەوە نوسراوە. فەرمانی یاسای گشتی (1750389د.س)، 'بیرکرنه‌وه‌' به‌ مه‌به‌ستی ده‌ربازبوون له‌ سستی قه‌دەغەیە، هه‌رکه‌سێک سه‌رپێچی بکات، ئه‌و سزای تایبەتی دەدرێت.

لە پڕ مێلو "ئەو یاسایانە، یاسایەکی پڕو پووچن، چونکە مرۆڤ هەردەم بیر دەکاتەوە"

گیانلەبەرە سستەکان بەیەک دەنگ قیژاندیان، " ئێمە بیر ناکەینەوە".

ڕەنگ زەردێکیان کە لە ناوەندی گوڵە نێرگزێکدا هەڵتوتابوو، "لە زۆر کاتدا، تۆش وەک ئێمە بیر ناکەیتەوە،بۆیه‌ ئێستا تۆ لەگەڵ ئێمەدا دەدوێیت. ئێمەش زەمینەى سستی و ته‌مه‌ڵێت بۆ خۆش ده‌که‌ێن"، لەگەل تەواو بوونی وتەکەیدا، بە دەم مشەمشەوە خەو بردیەوە.

مێلۆ بەهەڵسوکەوتی ئەم گیاندارانە پێکەنینی دەهات، گەرچی هەستیدەکرد، کە پێکەنین کارێکی نەگونجاوە. لەناکاو، رەنگ قاوەییەکیان کە بە پانتۆڵەکەیەوە خۆی گرمۆڵە کرد بوو، "پێکەنین دەمارە هەستیارەکان دەبزوێنێت. دیارە تۆ لە یاسای ناوچەیی فەرمانی ژمارە (ڤ574381) بێ ئاگایت".

مێلۆ جارێکی تر پەرتووکەکەی کردەوە، یاسای ناوچەیی فەرمانی ژمارە (ڤ574381)ى دۆزییەوە،"لەدونیای وەستاودا، پێکەنین رێگه‌ى پێنادرێت، جگە لە بزەی سەر لێو، ئەویش لەدوای نیوەڕۆی سێشەمماندا بەدزییەوە ده‌توانرێت ئەنجامدرێت. هەر سەرپێچی له‌و یاسایه‌ بەنەعلەت لە قەلەمئەدرێت."

مێلۆ بە گومانەوە پرسی: باشە، گەر نەتوانی بیربکەیتەوه‌و پێبکەنیت، ئەی چیی دەتوانی لەجێی بکەیت؟

یەکێکی هەڵیدایە" هەرشتێ هەتا هیچ کردن، هەمووشتێک تا ئەو ڕادەیە هیچ نەکەی. بەو شێوەیە، مەبەستی یاسا نەنوسراوه‌که‌ "کۆمەڵەی لانەوازان" پەیڕەو دەکەیت، کە به‌ میرات لە باپیره‌ سسته‌کانه‌وه‌ ماوەتەوە".

هەر یەکە لەگیانلەبەرەکان، بە دوای یەکدا بێ وەستان، ئاماژەیان به‌ یاسای باپیره‌‌کان کرد که‌چۆن

هەشتی بەیانی لە خەو هەڵدەستین، دوای ئەوە بە خەریک دەبین.

لە هەشتەوە بۆ نۆ داڵغە لێدەدەین.

لە نۆوە تا نۆ و سی خولەک یەکەم سەرخەو دەشکێنین. لە نۆ و سی خولەکەوە تا دە و سی خولەک کات بەفیڕۆ دەدەین. لەدە و سی خولەکەوە تا یانزەو نیو سەرخەوى دووهەم دەشکێنین. لە یانزەو نیوەوە کات بەبادەدەین تا، نانى نیوەڕۆ دەخۆین.

لە یەکەوە تا دوو خۆ دەخڵافێنین و ئەملاوئەولا دەکەین.

لەدووەوە بۆ دوو و نیو سەرخەوى دواى نیوەڕۆ دەشکێنین.

لەدوو نیوەوە تا سێ و نیو بەداڵغە، کارى ئەمڕۆ دەخەینە سەر بەرنامەى سبەینێ.

لە سێو نیوەوە تا چوار سەرخەوى درەنگان دەشکێنین.

لە چوارى ئێوارەوە تا پێنجى ئێوارە بەماندوانه‌ کات به‌ڕێ دەکه‌ین.

لە شەشەوە تا حەوت خۆمان بەوەرەو بڕۆوە دەخڵافێنین.

لەحەوتەوە تا هەشت سەرخەوێکی تر دەشکێنین، ئەو کاتە کاتژمێرێک بۆ خەوى شەو دەمێنێ، ئەویش بێخەم به‌ قسه‌ی ناته‌واو و بێ مانا بەبادەدەین.

وەک دەبینی ئێمە کاتمان نیە بۆ بیرکردنەوە، یان ڕێگا دۆزینەوە، یان گومان کردنو ئه‌گەر بێت و بجوڵێین ئەوا پرۆگرامى ڕۆژانەمان پێ جێبەجێ ناکرێت.

مێلۆ کە هێشتا لە بەرنامەکەیان حاڵى نەبووبوو، "ئێوە مەبەستتانە کەهیچ ناکەن؟"

ئێمە نامانەوێ هیچ شتێک بکرێت.

ئێمە دەمانەوى هیچ نەکرێ، هیچ نەکردنیش لەڕێگەى مرۆڤێکى وەک تۆوە بەئەنجام ئەگەیەنرێ.

گیانلەبەرێکى شەڕانیان وتى: تێدەگەیت؟؟!

بەڕاستی هیچ نەکردن، کەمترین وزەى دەوێ، لەبەر ئەوەیە هەفتانە ئێمە پشو دەدەین، تا هیچ گۆڕانکاریەک لەدنیاى وەستاودا ڕوونەدا.

کاتێک کە تۆ هاتیت، ئێمە خەریک بوو بخەوین. دەتەوێ لەگەڵماندا سەرخەوێک بشکێنى؟

مێلۆ لەبیرى خۆیدا بیرى لە خەوتن ئەکردەوە بە دەم وڕینەوە "کەس لێرە هیچ دەکات؟"

دوان لەگیانلەبەرەکان بەیەک دەنگ"زۆربەى گیانله‌به‌ر ئه‌م ناوچەی مێش دەقەپێنێن، بێ لە سەگی چاودێر، کە بەها بۆ کات دادەنێت".

مێلۆ بەگومانەوە " سەگى چاودێری کات چییە؟"

گیاندارێکیان قیژاندى" سەگى چاودێر کات هات".

(سەگەکە بەتووڕەیەوە کلکی بادەدا و تەپ و تۆزى بەوناوەدا پەرش و بڵادەکردەوە.)

گیانلەبەرە سسته‌کان بەیەکتریان دەوت"خۆت حەشاردە، قوژبن بگرە تا بەڵاى سەگى کات لە کۆڵمان دەبێتەوە".(مێلۆ تا ئەو کاتە نەیدەزانى کە کات بەهاى هەیە یان چاودێرى هەیە، بەڵام بینى گیانلەبەرە سستەکان سستانە خۆیان له‌ پێچ و په‌ناکاندا مه‌ڵاس ده‌دا).

سەگى چاودێری کات شاڵاوى بۆ سەر ئۆتۆمبێلەکەی مێلو هانی. بەمرخەوە چڕنوقى لە دەرگاکە دەخشاند. چاوە گەورەکانى و حەپەى بەمەبەستى، نەک تەنها وریاکردەوە، بەڵکو بیرى خۆدەربازکردنی لە مێشکیدا ده‌بزواند.

سەگی چاودێری کات، سەگیکی ئاسایی کەم تووک بو، کاتژمێرێک بە لاقەدییەوە بو، کاتێک هێمن بوەوە، پرسی، "تۆ پێم ناڵێیت لێرە چی دەکەیت؟"

مێلۆ ئاساییانە "تەنها کات بە فیڕۆ دەدەم".

سەگەکە بە توڕەییەوە،"تۆ تێدەگەیت چی دەڵێیت؟"

(سەگەکە بەڕادەیەک توڕەبوو کە کاتژمێرەکەی لە ناکاو لە کار کەوت)

توڕەیی و پرسیاری سەگەکە وای لە مێلۆ کرد کە بۆ یەکەم جار بە بیر له‌ کات بکاته‌وه‌و له‌ مانای کات بگات. چونکه‌ له‌ لای سه‌گه‌که‌ کات مانای ژیانکردنی هه‌بو. ژیانیش له‌ خۆ داهینانه‌وه‌دا، به‌رجه‌سته‌بوه‌، نەک له‌ بەفیڕۆدانیدا. پێش ئەوەی مێلۆ وەڵامی سه‌گه‌که‌ بداتەوە.

سه‌گه‌که‌ "تۆیەکی لاو لە دونیای لانەوازاندا چی دەکەیت ؟ جێگەیەکی تر نیە بۆى بچی؟!"

مێلۆ بە شڵەژاوییەکەوە " من لەسەر ڕێگەبووم، بەرەو "فەرهەنگی شارستانیەت" لێمدەخوڕی. لە ناکاو، ماشێنەکەم کەوتە هەڵبەزودابەز، بڕواش دەکەم لە دوای ئەوە هێدی هێدی تواناى بیرکردنەوەم لەدەستدا و ماشێنه‌که‌ش وەستا. باشە تۆ ئامادەی هاریکاریم بکەیت تا لێرە دەرچم؟"

سەگەکە لەسەرخۆ ده‌ دووا و جەختی لەسەر، "تۆ دەبێ بە بیرکردنەوەی خۆت لێرە دەرچیت. هەروەها، من وا بیردەکەمەوە کە پێوسته‌ تۆ بزانی هۆکاری دەستەپاچە بوونت چیە بو، پێش ئەوەی لە ڕێگای مەبەست لاتداو له‌ بیر که‌وتنه‌وه‌ که‌وتیت!".

مێلۆ "من وا لێکیدەدەمەوە، کە لە لێخوڕیندا بەرەو "فەرهەنگی شارستانیەت" توانای بیرکردنەوەم لە دەستدا، به‌ هوی وەڕسی هەلبەز و دابەزى رێگاکەوه‌ کە به‌رده‌وام دووبارە دەبوە. له‌و ده‌مانه‌وه‌ سستی دایگرتم و توانای بیرکردنەوەم له‌ ده‌ست دا. تەمەڵیش باوەشی نەرمى بۆ کردمەوە. کاتێک بە خۆم زانی وەنەوس دەدەم و خه‌مسارده‌کانی دەورەبه‌ریشم لەگەڵمدا وڕێنەیان دەکرد."

"لەدەست دانی بیرکردنەوە، نیشانەی لاوازی ئیرادەیە، ئیرادەش توانایەکی شاراوەیە کە داینەمۆی ویست و بیرکردنەوەیە".

مێلۆ بە کەساسیەوە،" دەترسم لەوەی بڵێم، کە من کەم هەولی بیرکردنه‌وه‌ی ته‌واو نادەم". (دداننان بە هه‌وڵ نه‌دان، مێلۆ له‌ هەستی سه‌رچاوه‌ی‌ بیرکردنه‌وه‌ی خۆی به‌ئاگا ده‌هێنایه‌وه‌.)

سەگەکە "کەواتە ئێستا دەزانین، پێشبین پلانی گه‌شت ‌ و گرفته‌کانی رێگا نه‌کردن به‌م باره‌یان گه‌یاندوێت، ئه‌گەر وابێت، ده‌بێت ئێستا چی بکەیت؟" سەگەکە قەڵەمبازێکی دایە ناو ماشێنەکەوە، "پێت گران نیە له‌ ته‌نیشته‌وه‌ دانیشم؟ من حەز لە گەشتی ئوتوموبێل دەکەم". (مێلۆ تا ئەو ساتە نەیدەزانی کە ماشێنەکەی بە وزەی بیرکردنەوەدەڕوات. هەر لە دوای زانین ئه‌وه‌، دەمارەکانی بیری گرژبون بۆ خۆ قوتارکردن و بیرى لە گێژەنی ژیانی کردەوە، کە چۆن شته‌کان پەیوەستە بەشتی ترەوە. ماسی بەئاوەوە، ئەرز بە کەونەوە، رۆژ بە ئاگرەوە، مرۆڤ بە شارستانیەتەوە، باڵندە به‌ هه‌واوه‌. له‌وش زیاتر بۆچی دایکی لە کاتی خۆیدا نانی بۆ ئامادە دەکات؟ یان میوانە لە چ کێڵگەیەکەوە دێن و جوتیارەکان ئاماده‌یه‌ ده‌که‌ن. بۆچی ئه‌بێت کار بکه‌ین؟ بۆچی دەنگ وه‌ک بڕگە ده‌وترێت؟ ڕستە چۆن مانا به‌ گفتوگۆ ده‌دا، پێکبهێنن و ماناو ناو چۆن به‌یه‌که‌وه‌ له‌ بیردا وێنه‌ده‌کرێن. به‌ ده‌م ئه‌و بیر و هەستانه‌وه‌، ماشێنه‌که‌ وردە وردە رێگه‌ی ده‌کرد.)

مێلۆ بەردەوام له‌گه‌ڵ خۆیدا ڕاڤەی شته‌کای ده‌کردو پرسیاری جۆراو جۆری لە خۆی دەکرد"بۆچی پیتی 'ب' له‌ وشه‌ی بیر و بیرکاریدا هه‌یه‌. ده‌نگی‌ برگه‌یی 'ب' له‌و دوو وشه‌یه‌دا له‌ چ مانایه‌کی دنیاوه‌ هاتون؟". ماشێنەکە لەگەڵ بیرکردنەوەکانیدا زیاتر دەبزوا.

سەگەکەش لە بزواندنی ماشێنه‌که‌ بە ئاگابو، هانی مێلۆ ئەدا کە بەردەوام بیربکاتەوە.

ماشێنە بچوکەکە لەگەل وزەی مۆخی مێلۆدا دەبزوا و ڕوەو خوار بەڕێگاکەدا لەسەرخۆ تل دەبوەوە. پاش چەند خولەکێک چوونە سەر ڕێگا سەرەکییەکەو لانەی لانەوازانیان بە تەواوی بەجێهێشت. هێدی هێدی ڕەنگەکانی دنیا گەشاوەتردەبوون، بیرەکانی مێلۆش پێشبڕکێی لەگەل ڕێگەکەدا دەکرد، تا دەهات بیره‌کانی پەلیان به‌لا جیاکانی دنیادا وه‌ک رێگاو بان دەهاویشتو له‌یه‌کتر جیا ده‌بونه‌وه‌و به‌یه‌ک ده‌گه‌شتنه‌وه‌".

لادان و هەڵە ئاسان دەکرێن، بەڵام ئاکامەکانیان گران دەکەونەوە. لەگەل ئەوانەشدا، کاری بێ پلان سەرئێشەو دڵەڕاوکێ چێدەکات، هۆو ئاکامەکان چۆن دووبارە دەبنەوە؟ تەنیا بیرکردنەوەی چالاکانە ڕێگه‌و مەبەست به‌ ویسته‌وه‌ بەجێ ده‌گه‌ێنێت".

سەگەکە له‌ ماشێنه‌که‌دا، بێخەم ڕووی لە هەواو کرد. لەسەر پاشەڵی هەڵتروشکابو، کاتژمێرەکەشی لەگەل دەورانی خوێنه‌که‌یدا، (تک، تک)ى دەکرد.

بۆ فەرهەنگی شارستانیەتی بەخێربێن

سەگی کات پاش ماوەیەک لێخوڕین "تۆ دەبێ لە توڕەییم ببووری، چونکە، بەتوڕەییەوە ناڕەزایی خۆ ئاشکرا دەکەم، هه‌ر لەو رێگەیەشه‌وه‌ وەفای خۆم بۆ کات بەیان ده‌کەم".

مێلۆ کە له‌ زەلکاوی بیر نه‌کردنه‌وه‌ ڕزگاربو، دڵخۆشانه‌"زۆر سوپاس بۆ وەڕینەکەت، کە له‌ داڵخه‌ بیر نه‌کردنه‌وه‌ به‌ئاگاى هێنامەوەو بۆنو ڕەنگی ژیانی لا نوێ کردمەوە." سەگەکه‌"زۆرچاکە، پێخۆشحاڵم بەوەی کە دەیبیستم. لەو بڕوایەدام لەو رێگه‌یه‌وه‌، هاودەنگى یەکتر ده‌که‌ین. پێشم خۆشه‌ له‌مه‌ودوا به‌ 'تۆک' بانگم بکەیت".بە سەرسامییەوە "ناوەکەت زۆر سەرنجڕاکێشە، بەڵام تۆ (تیک، تیک) دەکەیت، له‌ جێگه‌ ( تۆک، تۆک). ده‌که‌یت، بۆچی ناوی تۆکیان لێ ناوێت ؟

سەگەکە بەدەم داچەقاندنەوە "قەت وا مەڵێ." مێلۆ فرمێسکی لەچاوی سەگەکەدا بەدی کرد، بۆ پاساودانەوەی ڕاکەی "مەبەستم بریندارکردنی هەستت نەبو".

سەگەکە بە دەم کۆکردنەوەی بیرەوەریەکانیەوە، "گوێ مەدەرێ، ناو لێنانەکەم پەیوەندی بە ڕابردوەوە هەیە، خۆشە گێڕانەوەی. ئێستا بۆت دەگێڕمەوە. دایکو دایک و باوکم کاتێک بە دڵێکی خۆشەوە چاوەڕوانی ئەوەکانیان کردبو کە لە خۆیان بچێت. خۆیان (تیک تیک)دەکەن، بۆیه‌ چاوەڕێن کردبو که‌ نه‌وه‌کانیان هەر (تیک تیک) بکەن. پێش وەخت ناوی براکەم بە (تیک) ناونوس دەکەن. بە پێچەوانەوە ئەو،( تۆک تۆک) دەکات!، ئەم ڕوداوە چاوەڕوان نەکراوە، دایک و باوکم دەسەپاچە و شپرزە دەکات. بۆیە بڕوا دەکەن کە منیش هەر وه‌ک براکه‌م (تۆک تۆک) دەکەم، بەو بۆنەیەوە، بەپەلە بە تۆک ناوم دەنووسن. من زۆرکات دەڵێم: هەڵە چرکەیەکی چاوەڕێ نەکراوە، گەرچی دوای ئەو ڕووداوە، باوک و دایکم ویستبویان ناوەکانمان بگۆڕن تا لەگەڵ لێدانی دەنگمدا بگونجێت. بەڵام لەبەر گرانی حوکمی سەگایەتی، نەریتی گۆڕینی ناو ئاسان نیە، دایک و باوکم، لەو ڕۆژەوە، دڵگراننو بڕیاریان داوە کە چیتر نەوە نەخەنەوە.

مێلۆ بۆ گۆڕینی باسەکە"ئەی باشە، چی هانیدایت کە ببیتە چاودێری کات؟". (تۆک) بەدەم خوراندنی گوێی چەپییەوە، "پاسەوانی کات، لە باپیرانمانەوە بۆ سه‌گ ماوەتەوە. لە مەبەستم تێدەگەیت؟ "

کات له‌وه‌وبه‌ر بە شێوازی ئەمڕۆ نەدەژمێردرا، بەڵام کە مرۆڤگەل کەوتنە خۆڕێکخستن، پێویستیان بەدابەشکردنی 'کات' هەبو، تا بزانن کەی کاروان دێ و دەڕوا. بۆیە بڕیاریان دا کە کات به‌سه‌ر شەست چرکە لە خولەکێکدا، شەست خولەک لە یەک سەعات دا، بیستو چوار سەعات لە ڕۆژێکدا دابه‌ش بکه‌نو نه‌هێڵێن کات به‌ بەفیڕۆ بڕوات. (تۆک) بەدەم خۆکشاندنەوە، پەلی سەر داشبوڵی ماشێنەکە درێژکردو سەیری دەرەوەی دەکرد،"چاودێری لە کات کارێکی گرانە، بەڵام بەگزادانەیە، وەک دەبینیت، کات بەنرخترە لە ئەڵماس بۆ ژیان، بۆیە لەگەڵ گەشەی زانیاریدا، کەمتر کات بە فیڕۆ دەدرێت. ئەوانەش کە ڕێزی له‌ کات ناگرن، کاتیش بێ بەزەیی مامەڵەیان دەکات".

(لەو کاتەدا ماشێنەکە لە "قۆرتێک" یدا، تۆک بەهەر چوار پەلییەوە کەوتە سەر کوشنەکەو بەئاگاهێنەرەکەی (ئەلارمەکەی) کەوتە لێدان.)

مێلۆ " خۆ ئازارت پێ نەگەیشت؟"

(تۆک)، " ئمم، دەبو پێشبینی قۆرتی ڕێگاکەم بکردایە".

لەگەل بەردەوامی گەشتەکەیاندا، تۆک باسی گرنگی کاتی دەکردو نموونەی جۆراوجۆری لە وتەی شارەزایان دەهێنایەوە. بیرو هەستی مێلۆش لەگەڵ باسەکاندا، زیاتر خرۆشیان تێدەکەوت. ماشێنەکەش خێراتر ڕێیدەکرد. دونیای بیرو خەونەکانی هه‌ر یه‌کێکینان بەرەو ڕەهەندى جیاواز شەپۆلی دەدا. لەناکاو، بریسکەی منارە چاودێرەکانی فەرهەنگی شارستانی بەئاگای هێنانەوە. کاتێ لە قەڵاکە نزیک بوونەوە، نیگاری سەر دیوارەکان، سەرگوزشتەی ڕابردویان بە وێنەى جیاواز دەگێڕایەوە. ئه‌گەر بهاتایە (تۆک) مێلۆى بەئاگا نەهێنایەتەوە، ئەوا دوور نەبوو کە خۆی بە دیوارەکەدا بدایە. لەگەڵ وریا بونەوەیدا، مێلۆ بە خێرایی ماشێنەکەی ڕاگرتو لە بەردەمی دەرگا ڕەنگینەکەی قەڵاکەدا دابەزین.

لەو کاتەدا پاسەوانی بەردەمی دەرگای قەڵاکە قوڕگی پاککردەوە"ئەها.. ئحم" بە مەبەستی ئەوەی کە تۆک و مێلۆ بە لایدا وەرچەرخێن، "ئێرە فەرهەنگی شارستانیەتە، مەڵبەندی شاهانەیە بۆ پەرەپێدان بە زانیاری، باشی جێگاى ئەم شارەش لەوەدایە کە کەوتۆتە دامێنی گردۆڵکەکانی سەرلێشێوان و گومانه‌وه‌ و له‌ که‌ دەریای زانیاریه‌وه‌ تا ئێره‌ درێژ بۆتەوه‌. لەمڕۆش جاڕچی پاشا جاڕی وشە کڕین و فرۆشتنی داوە، جا ئێوە هاتوون بۆ کڕینی وشە یان فرۆشتنی؟"

مێلۆ به‌ سەرسامیەوە، "داوای لێبوردن دەکەم، لە مەبەستت ناگەم؟"

پاسەوانەکە دەنگی بەرزکردەوە، "کڕین یان فرۆشتن؟ کڕین یا فرۆشتن؟ ئەوه‌ مەبەستی هاتنت، بۆ فەرهەنگی شارستانیەت یان چ مه‌به‌ستێکی ترت هه‌یه‌؟".

مێلۆ "من لە ماڵەوە بووم، نەمدەزانی چی بکەم". پاسەوانەکە وتەکانی پێ بڕی، "دەی بڵێ، چ هۆیەک هانیدایت بەرەو ئێرە گەشت بکەیت؟ هیچ نەبێت دەبێت ڕوونکردنەوەیەک له‌ شێوه‌ی چیی؟ بۆچی؟ چۆن؟ لەبەر چی؟ لە کەیەوە؟ بیر له‌گه‌شت ده‌که‌ێته‌وه‌، هه‌بێت".

مێلۆ سەری ڕاوەشاند، بێ وەڵام مابو، هەر لە دەرگاوانەکەی دەڕوانی.

پاسەوانەکەش سەری لەقاندو بە تەوسەوە، "لەجێى خۆیەتی، چوونە ژوورەوە بێ هۆ هەر نابێت. تۆ چاوەڕێمکە بزانە هۆیەک بۆ هاتنەکەت نادۆزمەوە. ئا، بیرمکەوتەوە، شتێکم لایە تۆ لەوانەیە لە بازاڕدا بیفرۆشیت یا هیچ نەبێ ئاڵوگۆڕی پێبکه‌. ئه‌و شته‌ بکه‌ بەهانەیەک بۆ هاتنەکەت".

دەرگاوانەکە، جانتایەکی ڕزیوی لەسندوقەکەی ژێر خۆیدا دەرهێنا، دەستی بە پشکنینی شتەکانی ناوی کرد، بەدەم گەڕانەوە، لەگەڵ خۆیدا "نا، ئەمە نافرۆشرێت؛ ئەمە دەفرۆشرێت". لەپڕ بە ڕویەکی خۆشەوە. زنجیرێکی بەرزکردوە،"بۆ نا؟! ئەمە دەفرۆشرێت، ئەمە لەوشتانەیە کە دەگونجێت بە لایکەمەوە بە سەرباقی ئاڵوگۆڕی پێ بکرێت، هەرچۆنێک بێت، نرخی بەکار بردنى ماوە، هەرچەندە بەکاریش هاتووە".

بە دەم لێدوانەوە، ملوانکەیەکی لە ملی مێلۆ کرد،"فەرموو، ئێستا هۆی هاتنە ژورەوەت هەیە". مێلۆ لە دڵی خۆیدا،" بازاڕی وشه‌ چییه‌؟"

لەگەڵ چونە ناوەوە فه‌رهه‌نگی شارستانییه‌وه‌. دەنگه‌ ده‌نگی خه‌ڵکه‌ سەرنجیان ڕاکێشا. کاتێک نزیک کەوتەوە، زانی کە بازاڕەکە بە وشەی هەمەڕەنگ و شەنگارە ڕازاوەتەوە. خەڵکی بە سەوداو مامەڵە جۆش بازاری دوانیان داوه،‌ یه‌ک گفت ده‌کاو ئه‌وی تر گوێ ده‌گریت. ‌ئاڵا ‌هەڵواسراوه‌که‌شدا، نوسرابو، " بۆ بازاڕی کڕین و فرۆشتنی وشە و وشەسازی بەخێربێن"

لەژێر ئاڵاکەدا، پێنچ پیاوی کەڵەگەتی باریک ڕاوەستابون، کە بە یەک شێواز بەرگیان پۆشیبو. بەرگەکەی بەریان لە نیوە پاڵتۆی ئاوریشم پێکهاتبو، (شەپقەی قوت) لەسەرخۆیان نابو، (پێڵاوی لوت کەوش)یان لە پێدابو، بە ویقارەوە، بێ باکانە سوکە لەنجەیان دەکرد.

لەناکاو، هەر پێنجیان ڕووەو مێلۆ هاتن. رۆیشتن و هەنگاو هەڵهێنانەوەیان، دەنگێکی سەیری لەهەستیدا مێڵۆدا دەوروژاند کە نەیدەزانی بە چ وشەیەک دەریبڕێت. کاتێ نزیک بوونەوە، یەک بە دوای ئەوی تردا، " ئەم کاتەت باش، چاک بوو هاتی، بەخێرهاتی، سەرچاوهاتی، بەرەکەتت هانی". مێلۆ سوپاسی کردن. ئەوان یه‌ک به‌ دوای یه‌ک، " پیتی مەزن، شای وشەسازی، مەلیکی بڕگەى لەیەکدراو، گفت پێکهێنەر، وشەی سەرەتاو دوایی".

مێلۆ پێ قسه‌کانی پی بڕین، " زەحمەت نەبێت، ئێرە چ شارێکە؟"

ئەوان له‌سه‌ر وتەکەیان به‌رده‌وام بون، "سه‌روه‌ری نیشتیمان، وڵات، دەوڵەت، دەسەڵات، کۆمەڵ پێناسە ده‌کات".

مێلۆ کە وشانەی ئه‌وانی لێکدەدایەوە، دەنگی بەرزکردوە، "من وای بۆ دەچم، ئەو وشانە کە ئێوە یەک بە دوای یەکدا دەیڵێن، کەم و زۆر سێبەری یەک ترن، وا نیە؟!" بەیەک دەنگ "بێگومان، بەدڵنیاییەوە، بەڕاستی، بێ کەمو زۆر، هەر وەهایە وەک تۆ لێکیدەدەیتەوە".

مێلۆش بەگومانەوە، "گەر وایە، ئەی بۆچی، هەریەک لە ئێوە وشەیەکی جودا بەکار دەبەن، چاکتر نیە تەنها یەکێکتان بدوێن؟". بەتوڕەییەوە یەک بە دوای یەکدا، "بێمێشکییە، بێماناییە، پڕوپوچیە، نالەبارییە، بێسەروبەرەییە".

ئینجا، هەر پێنجیان، بەیەک دەنگ، "هەر وشەیەک کە دەوترێت، ماناو سێبەری جودا جودای هەیە، ئەو جیاوازیانەیە، کە وا دەکات کە وشەیەک باشتر لە جێى خۆیدا له‌ سێبه‌ره‌که‌ی مانا بپێکێت. تۆش پێویستە لێکیبدەیتەوە. بۆ نمونە، تۆ بۆت هەیە هەڵیبژێریت. هەر بۆیە، ئه‌گەر وشەیەک ڕاستبێ، هەرچۆنیک بێت، (دە کەرەت دە)، ئەوە دەگەیەنێ کە دەجار مانای ئه‌و وشه‌یه‌ ڕاستره‌. ئاشکراشە کە تۆ تا ئێستا نازانی ئێمە چ کارەین!!". یەک، بەدوای یەکدا خۆیان پێناساند"میری وشە ڕوونکردنەوە، پیری مانا لێکدانەوە، سۆفی ناوه‌ڕۆک، ژمێریاری وشە و چەمکەکانی، بەڕێوەبەری بەردەستی دوهەمی تێگەیشتن".

پیری مانا "لەڕێگای لێکدانەوەو بەڕێوەبردنی وڵاتدا، هەر یەک لە ئێمە بە جۆرێک ئامۆژگاری مەلیک دەکەین لە کارو فەرمانه‌کانیدا. ئێمە بەیەکەوە کابینەی مەلیک پێکدەهێنین. دەزانی کابینە ئەم مانایانە دەبەخشێ (1)ژووری تایبەتە، جێی جل و بەرگ هەڵگرتنە، چەکمەجەی دۆڵابە بۆ پاراستنی شتی گرانبەها، یان ئەرشیفی نهێنى هەڵگرتن. (2) ژووری سەرۆک وەزیرو سەرۆک دەوڵەتیش هەر بە کابینە ناو دەبرێ. (3) جەستەیەک لەسەرۆکی نەتەوە یان ڕاوێژکەری بەجێهێنەریش هەر بەو ناوەوە دەناسرێن".

دوای لێدوانە، پیری مانا سەری ڕێزی بۆ میری وشە دانەواند، "بۆ ئاگاداری زیاتر، حەزدەکەم بزانی، کە فەرهەنگی شارستانیەت، ئەو پانتاییەیە کە دونیاى داهێنان و گەشەی لە سه‌ری راوه‌ستاوه‌ ، (وشە) سەرپۆپەی ئەو گەشە شارستانییه‌."

مێلۆ بە ڕامانەوە، " نەمدەزانی که‌ وشە گەشە دەکات".

سۆفی ناوه‌ڕۆک"دیارە تۆ زۆر بیر لە ڕەگو ڕیشەو قەدی وشە ناکەیتەوە، کاتێک بەکاریان دەبەیت. وشە هه‌ر وه‌ک دار گەشە ده‌کاتو لقو پۆپی لێدەبێتەوە."

لەودەمەدا کۆمەڵێک مرۆڤ دەوریان دان، تا بزانن مناڵەکە بە دوای چیدا وێڵەو چیش دەزانێت یان نازانێت. مێلۆش "نەمدەزانی که‌ وشە ڕەگو قەدى هەیە، لقو پۆپیشی لێدەبێتەوە"

ژمێریاریش، "باشە، دار پارە دەگرێ، وایە؟"

لە وەڵامدا مێلۆ، "من شتێکی وەهام نەبیستوە!"

بەڕیوەبەری بەردەستی دوهەمی تێگەیشتن بەتەوسەوە، "کەوابو هەندێ شت دەشێت، ڕووبدات یان هەبێت کە تۆ نەتبیستوه‌ یان نایزانیت. بۆنمونه‌ گریمانی هه‌ندێک وشه‌ له‌ وشه‌ی تره‌وه گه‌شه‌یان کردوه‌. ئه‌و گه‌شه‌یه‌ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ێنێت که‌ ئه‌و وشه‌ وه‌ک دار به‌ریان گرتووه‌، وا نیه‌؟

خه‌لکه‌ی که‌ گویان به ده‌م ‌ پێکه‌نینه‌وه بڵاوه‌یان لیێکرد.‌

ئینجا، پیری مانا بەئارامیەوە ڕووی دەمی لە مێلۆ کرد، "لەگۆڕەپانی گەورەی شاردا، جاڕچی شاهان لە هەفتەیەکدا یەکجار جاڕدەدات. لەو ڕۆژەدا وشەی جۆراوجۆر لە ناوەندی مرۆڤگەلدا ئاڵوگۆڕ دەکرێت".

ژمێریاریش، "وشەکان، کێش و ئاوازی هەیە، پێته‌کانیش به‌ گویره‌ ئه‌و ئاوازانه‌ مانایان بۆ داتاشراوه‌.‌ به‌ڵام هه‌مو پیتە لێکدراو ، له‌م شیوه‌یه‌ (هججه‌) مانا نابەخشێت و ئاوازێکی ته‌واویش پێکناهێنت. بازاری وشه‌ لەو روەوە ئه‌ژماردن بۆ پیتی وشه‌ی‌ له‌یه‌کدراو ده‌که‌ن له‌ کاتی ‌کڕین و ‌فرۆشرتندا یان له‌ کاتی ئاڵوگۆڕ کردندا".

مێلۆ وەک هەست بە شەرمەزاری بکات، "من نازانم وشەی تەواو، ناتەواو چیدەگەیەنێت؟"

هەر پێنجیان کەوتنە جووڵە، مێلۆش لە تەکیاندا ڕێیدەکرد.

سۆفی ناوه‌ڕۆک، بەئەسپایی، "ئێمە بڕیاری شێوازی ئاڵوگۆڕ یان کڕین و فرۆشتنى وشەی تەواو نادەین، بەڵام چاودێری لە مانای ته‌واوی وشەکان دەکەین"

ژمێریاریش پشتگیری لە وتەکانی سۆفی کرد،" ئه‌گەر وشەکان بەرداربن یان بێبەربن، ئەوا مرۆڤگەل بڕیاری هەڵسەنگاندن و نرخدانانی باش، خراپ یان مامناوەندێتیان دەدات".

بەڕێوەبەری بەردەستی دووهەمی تێگەیشتنیش،"وشە ڕەنگدانەوەى هەستو هۆشى تاک و گروپ به‌یانده‌کاو باش و خراپ بەرپرسیارێکی هۆشمەندانەیە کە مرۆڤ هەڵیانده‌بژێرێت".

مێلۆ بە گەشییەوە، "پاش گوێگرتم لێتان، وا هەستدەکەم کە کەمێک زیاتر لە هێزى وشە ده‌گه‌م که‌ چۆن مانا دروست ده‌کات".

سۆفی ناوه‌ڕۆک کە لەگەڵ خۆیدا دەدوا"ئاسانە لە قەدی دار کەوتنەخواروە، بەڵام کەوتنی هەر قەدێک ترسێکی ناکاو دەخوڵقێنێت".

میر لە ناکاو قیژاندی، سۆفیش بەلادا کەوت. بۆ پاساودانەوەی قیژەکەی، "تۆ نەدەبو دەربڕینێک بدۆزیتەوە کە کەمتر ترسناک بێ لە قەد کەوتن؟"

سۆفیش "ڕاستە، دەبو بیرم لە هەڵبژاردنی وشەکان بکردایەتەوە، پێش دەربڕینی. کاتی خواردن نزیک بۆتەوە، دەبێ ئێمە بەرەو کۆشک بڕۆین، تۆش وەک میوانێ بانگ کراویت".

بەڕێوەبەری بەردەستی دووهەمی تێگەیشتنیش، "چاکە، لە بازاڕدا چاو بۆ ئەو وشانە بگێڕیت کە کۆڕی گفتوگۆی سەر خواردن گەرمدەکات".

میری روونکردنەوەش، "بازاڕ جێگەیەکى کراوە یان داخراوە، کە مرۆڤگەل هەم کاتی لێ بەسەردەبەن، یان کڕین و فرۆشتن و ئاڵوگۆڕی وشە یان شتی تری تێدا ڕووئەدات".

لە ناکاو، هەرپێنجیان، (مێلۆ )و( تۆک )یان بەجێهێشت. گەرچی مێلۆ گەرەکی بو بپرسێ، بەڵام ئەوان لە شەقامەکە پەڕینەوە. چۆن هاتبون ئاوەهاش ونبون".

هەر دوای ئەوەی ئەوان لە چاو ونبون، مێلۆ بە نەرمی سەری (تۆک)ی دەخورا، "قەد بە بیرمدا نەهاتبو کە وشە ئەوەندە گێژاو لە دواندا چێبکات".

تۆک بە پێکەنینەوە، "تەنها لەو کاتانەدا نەبێ کە زۆر دەڵێیت و کەم مەبەست دەپێکی".

مێلۆ بەگەرمیەوە تۆکی بەخۆیەوە گوشی، "ئەم هەڵوێستە ئاشکرای ڕەسەنیى بیرکردنەوە دەکات. دەی با بڕۆین بازاڕ ببینین، بازاڕ خرۆشاو دیارە".

بازاڕ لە ژاوەژاودا

بازاڕەکە بێ لەوەی گۆڕەپانێکی بەربڵاو بو، وشە لەیەک چووەکانیش پانتایی جودایان لە بیری سەیرکەران، فرۆشیاران و کڕیاراندا دەخوڵقاند. مێلۆ بەملاو بەولای بازاڕەکەدا وەک جۆگەلەی ئاوی یاڵەکان دەڕۆیشت، جارێک بە هێمنیو جارێک بە قەڵەمبازدان. فرۆشیارەکانیش بە ئاوازی جودا دەیانخوێند، کڕین، فرۆشتن، گۆڕینەوە. بازاڕ بەرگی وڵاو بۆنی زەمکردنی لێ نیشتبو. گالیسکە دوو ئەسپییەکانی که‌ وڵاخی بەرزە رایده‌کیشان، وشەی زانراو، نەزانراویان باردەکردو دایاندەگرت. هەندێ لە فرۆشیارەکان لۆتیی دەنگخۆشیان بەکرێ گرتبو، تا مانا ئه‌فساویه‌کانی وشه‌کان به‌ر گوێ کڕیار بخه‌نو، بازاڕی فرۆشتنیان گەرمکەن.

فرۆشیارێکی هاواری ده‌کرد: پرسیارەکانی( کەی؟ کام؟ کوێ؟ چۆن؟ چی؟ چەند؟ بۆچی؟ لەبەرچی؟) لە مەبەستی مرۆڤ جامبازە جۆراوجۆرەکان و مامەڵە نابەجێکانیان دەتپارێزێت، ئه‌گه‌ر به‌ وردی له‌ کاتی کڕین و فرۆشتندا به‌کاری به‌ریت.

فرۆشیارێکیتر دەیوت: ئاودارە، شیلاوییە، وشە شیرینەکا بۆ ئه‌وه‌ی دڵی یار و نەیارەکانی پێ ته‌ڕ بکه‌یت

لە بازاڕی کڕینو فرۆشتندا وشە ئاڵووێر دەکرا. ئه‌و وشانه‌ی که‌ زۆر تر ده‌کڕانو ده‌فرۆشران، بێ لەوه‌ی وێنه‌ی جیایان به‌ مانا گفتوگو ده‌دن،به‌یانی ره‌نگدانه‌وه‌ی هه‌ستو هوش کریاره‌کانیش ده‌کرد. ئه‌گەرچی ئاستەم پەیوەندیی ناوه‌ندی به‌کاربردنی وشه‌و مرۆڤ بزانرێت، چۆن دروست بوه‌و بۆچی به‌و شیوه‌یه‌ گه‌شه‌ی سه‌ندوه‌‌، به‌ڵام هه‌ڵبژاردنه‌کانی وشه‌ له‌لایه‌ن به‌کاربه‌رنه‌وه‌، ئاماژه‌ به‌ ره‌هه‌ند سه‌رچاوه‌یی‌ په‌رورده‌ی ده‌دا که‌ وه‌ک‌ تارمایی له‌پشتی ئه‌و هه‌ڵبژاردنی وشه‌کانه‌وه‌ کار ده‌کات. مێلۆ کە سەرەوخواری بازاڕەکەی تەیکرد، بیر له‌و دژواری‌و بەکاربردنه‌ ده‌کردوه‌و ئه‌و بەراوردکردنه‌ش پرسیاری هاوتاو ناهاوتای جیاوازی له‌ لا ده‌وروژاند.

هەربۆیە، لەگەڵ خۆیدا ده‌دوا، "بۆچی وشە مەبەست دەڕەخسێنێت لە کاتی لێدواندا؟ بۆ نموونە چۆن وشەی (کورت) لەسەرەتا داڕێژرا؟ تۆ بڵێیت بە بەراورد یان بە پێوانەی باڵای دوو مرۆڤ، یان دوو داردا وای له‌ مرۆڤه‌ داهێنه‌ره‌کان کردوه‌ که‌ بیر له‌ به‌رزی و نزمی بکه‌نه‌وه‌ و وشه‌ی به‌رز و نزمیان وه‌ک پێوانه‌یه‌ک دانابێت. باشە، کاتێک گەیشتن بە شوناسکردن و ناولێنان به‌رزو نزم، ئێر ئه‌و پیوانه‌یان وه‌ک چ جۆرێک له‌ راستی داناوه‌؟. یان چۆن وشه‌ی بەرزیان بۆ به‌رز و، کورتیان بۆ نزم داڕشت؟".

(مێلۆ بە ڕاڤەکردنی وشە ساکارەکان، لە دژوار مانای بوونی نه‌ک هه‌ر وشه‌کان به‌ڵکو سه‌رچاوه‌ی بونه‌که‌شیان نزیک دەبوە، بەو کاره‌ش هه‌ستی به‌ هەست و هۆشی خۆی ده‌کرد، که‌ به گۆمانه‌وه‌ به‌راوردی وشه‌کان ده‌کات که‌ له‌وه‌وبه‌ر به‌ گوێدان به‌سه‌رچاوه‌کانی به‌کاری بردبو) لەو کاتەدا، دوکاندارێک بانگی کرد، "فەرموون وەرنە ژوورەوە، بەهاترین وشە لێرە دەستدەکەوێت، بەدوای چ جۆرە وشەیەکدا وێڵن؟".

مێلۆ بە شەرمەزارىیەوە و نه‌زانان بە لای (تۆک)دا وەرچەرخا، "وشەکان شاز دەردەکەون". (تۆک)یش هیلاکی و برسێتی ماندبو، لە وەڵامدا، "هەموو وشەکان بەکارن، گەر بێتو تۆ لەجێی خۆیدا بە کاریان بهێنیت".

(تۆک له‌و باره‌دا دیاربو که‌ بیرى لە ئێسکێک بۆ خواردن دەکردەوە،نەک وشەیەک بۆ وتن.)

دونیاى وشەسازی ئه‌و بازار جه‌نجاڵه‌ تا دەهات، مێلۆى زیاترو زیاتر بۆ ناوخۆی ڕادەکێشا. بۆیە مێلو له‌ دوکانه‌که‌دا، ئه‌م چەند وشەیەکی هەڵگرت، ڕاڤەکه‌رانه‌ خوێندنەوە، "بەرپرسیاری، کۆشش، ئیرادەگەری،" تۆ بڵێى من بتوانم فێربم له‌ به‌کاربردنیادا داهێنەرانه‌ له‌مه‌وداو پەیڕەویان بکه‌م؟

فرۆشیارەکە، "گەر ئەوانەت بەدڵ نیە دەتوانی هەندێ لە وشەکانی (چەژنت پیرۆزبێت، ئەم بەرگەت پیرۆزبێت، سەری ساڵت پیرۆزبێت) هه‌ڵبگریت، بەڕاستی، ئێستا ئه‌و جۆره‌ وشانه‌ زۆر به‌کارده‌برێن". مێلۆ پارەیەکی کەمی لە گیرفاندا بو، بیرى لە باجی گەڕانەوە دەکردەوە، بۆیە بە (تۆک)ی وت: بابڕۆین. کاتێک بەرەوخوار بوونەوە، بە دوکانێکی سەیار گەیشتن، دروشمێکی گەورەی پێدا هەڵواسرابوو، "لە دەنگی پیته‌کانه‌وه‌ وشەی خۆت پێکبهێنه‌". کاتێک چونە ناوەوەی، بینیان 28 سندوق لە پیتی بزوێن و نەبزوێنەکان دانراوە، کە لاو پاڵی بەسەر یەکدا کەوتوون.

فروشیارەکە پاش بەخێرهاتنیان، "وەک دەبینیت هەمو دەنگەکان لەگەڵ خاڵبەندییەکانیان، لێرە دەستدەکەون. هەروەها، پیتى بە تام و بێ تامیشمان هەر هەیە، بفەرموو پیتی (ژ) تاقیکەرەوە". مێلۆش بەگومانەوە پیتی (ژ)ى خستە دەمیەوە، لەسەرخۆ گازێکی لێگرت و بەدەم پێکەنینەوە، "بەراستی شیرینە".

فرۆشیارەکەش وتی: پیتی (ژ) کە له‌ سەرەتاى وشەی ژیانو ژینگەدایه‌، شیرینە، بەڵام له‌ سه‌رتای وشەی ژەهر و ژەنگە تاڵەو تفتەو خواردنی کوشندەیە. دیارە، ئەمڕۆ بەخت سەری کردوه‌ بۆیه‌ وا (ژ) یان تامکردوه‌.

بۆ پاساوی وەڵامی فرۆشیارەکە، مێلۆ، "وشەسازی لەسەر من گران دەکەوێتەوە، گەر بۆ خۆم پیتەکان لەیەک بدەم".

(مێلۆ دانی بەوەدا نا کە نازانێ چۆن وشە چێبکا(دروستى بکات)).

لەناکاو دەنگێک لەوسەری دوکانەکەوە بەرزبۆوە: من دەتوانم (ی ا ر م ە ت ی) یارمەتی پێکهانیین وشه‌کان بده‌‌م.

مێلۆ سەری بەرزکردەوە، هەنگێک بینی دوو ئەوەندەی خۆی دەبو، لە چەقی دوکانەکە ڕاوەستاوە، "من هەنگی حونجە کردنم، هیچ ترست (ن ە ب ێ) نەبێ."

(تۆک) کە گومانی هەبوو، پاشەو پاش خۆی لە قوژبنەکەدا خۆی مەڵاسدا.

دوایی هەنگەکە بە باڵ فشکردنەوە، "دەزانم حونجەی (ه ە م و ) هەمو وشەیەک بکەم، تاقیم کەرەوە.

مێلۆ، "دەتوانی حونجەی ڕۆژباش بکەیت؟"

هەنگەکە نەرمە فڕینێکی بەو دەورەدا کرد، "(ل ە و ا ن ە ی ە) لەوانەیە، تۆ لە ژێر کاریگەری (پ ێ و ا ن ە ی) پێوانەی ترسدا ڕەچاوی من بکەیت. ئێستا ڕێگەم بدە با مەبەستی خۆمت زیاتر بۆ ئاشکرا بکەم. (ئینجا نیشتەوە، بە باڵی باوەشێنی خۆی دەکرد) بیر لە گرانترین وشە بکەرەوە تا من بۆتی حونجە بکەم.

(هەنگەکە بەدۆستانە لەگەڵ مێلۆدا دەجوڵایەوە، بەڵام پرسیارەکە ئەوە بوو، چ جۆرە دۆستایەتییەک لە هەنگێک چاوەرێ دەکرێت؟)

مێلۆ بە گەرمییەکەوە بە هەنگەکەی "حونجەی سەوزایی بکە".

هەنگەکە "حونجەی ئەو وشەیە گرانە، رێگەم بدە با بیربکەمەوە".

هەنگەکە وایدەردەخست، کە بیردەکاتەوە، بەهێواشی لەم سەری دوکانەکەوە بۆ ئەوسەر دەچوو، دوایی لە مێلۆی پرسی: چەند کاتم ئەدەیتێ بۆ حونجەکردن ؟

مێلۆ بە پێکەنینەوە، " تەنیا (دە) چرکە، ( تۆک) کات ڕاگرە".

هەنگەکە پاش چرکەیەک ، (س ە و ز ا ی ی ).

دوکاندارەکەش "تەواو حونجەی کرد".

مێلۆ بە سەرسامییەوە "بە ڕاست دەتوانی حونجەی هەموو وشەیەک بکەیت؟"

هەنگەکە بە لەخۆڕازییبونەوە، " ئا لەوانەیە، گەر بڕوا بکەیت، ماوەیەک لەمەو بەر، من هەر وەک هەموو هەنگێکی کارکەر ، لە دوی گوڵی دەم مێوانی جوان و بۆن خۆشدا دەگەڕام لە دەشت و دۆلو شاخدا، بە مەبەستی هەنگوین چێکردن، ناو بە ناویش تۆوی نێرەو مێیەی گوڵانم دەگواستەوە. هەر لە منداڵییەوە توانای حونجەکردنم بزوێنرا بو، بە یاری و گەمەوە لەلایەن هەنگە شیلە مژەکانەوە، لەوساوە، ئەو گەمەیە هاودەمی تەنهاییم لە ناو گوڵاندا".

دەنگێک لە پشتی مێلۆوە قیژاندی،" نا کەسبەچە، درۆمەکە".

دەنگەکە دەنگی زەردەواڵەیەکی پان و پۆڕ بوو، پاڵتۆیەکی نایاب و پانتۆڵێکی سووری خەت بازنەیی لە بەردا بو، کڵاوێکی سادەی لەسەر نابو، بەسەر هەنگەکەدا شەڕانگێزانە دەیقیژاند، "بێ مانایە"، گۆچانەکەی دەستی بەو ناوەدا با دەداو، کلکە لەقێشی دەکرد،" دەی فڕە پیاو خێراکە ئەوەندە نا بەدڵ سەیرم مەکە، ئەو منداڵە بچوکەم پێ بناسێنە".

هەنگەکە بە تەوسەوە وتی: ئەم برادەرە کەشخەیە ناوی (زەردەواڵە)یه‌، کارەکەشی هەر خۆ ده‌خست و فشه‌کردنه‌ وه‌ک دەیبینیت.

زەردەواڵەکە قیژاندی، " بێمێشک هەموو کەس زەردەواڵەی خۆشدەوێت، هەر لەم رۆژانەشدا بە (مەلیک)یشم وت،"

هەنگەکە "تۆ قەت بە مەلیک ناگەیت، ئەم پێدا هەڵدانەت لە چییە؟"

زەردەواڵەکە لە وەڵامدا، "نەزان، (زەردەواڵ)ە بە ڕەچەڵەک لە خێزانی بەگزادەکانەوە کەوتوونەتەوەو لە دێرزەمانەوە، بە دەسەڵاتدار ناسراون، گەر بتەوێ هەر ئێستا بە لاتینی بۆت بەیاندەکەم، کە چ ڕۆڵێکمان لە شەڕەکانی خاچ پەرستەکاندا دیوە، لەگەڵ( ڕیچارد)ی مەلیکدا، کە بە (دڵی شێر) ناسراوە. ئەی، نەزان، ئێمە نەبووین، لە دەریای ئەتلەنتیک لەگەلڕ کۆڵۆمبۆسدا پەڕینەوە؟ ئەمڕۆش، لە زۆربەی قوژبنەکانی جیهاندا، خانەوادەکانی ئێمەن کە دەسەڵاتدارن. گەر بەڵگەت دەوێ سەیری مێژووی تۆمار کراو بکە تا ڕاستیت بۆ دەرکەوێ، کە زەردەواڵە لە ناوەندی شەڕ و ئاشوب دا چ ڕۆڵیکی کاریگەریان هەبووە".

هەنگەکە بەدەم چەپڵەلێدانەوە، "گوتاری (ر ه‌ ن گ د ا ر) خۆت خۆێنده‌وه‌، ئێستا تۆ بۆچی بەرۆکمان بەرنادەیت؟ من هەوڵ دەدەم ئەم لاوە فێری حونجە بکەم".

زەردەواڵەکە دەستی کردە ملی مێلۆ، "کەرەکەری ئەم هەنگە قەد نابڕێتەوە، گەر هاتو کەوتیتە ژێر کاریگــەرییەوە. ئـەوا فێـــــری حونجە دەبیت. جا گەر ئەمڕۆ ئەو، فێری حونجەی وشەیەکت بکات، خێرا، پرسیاری حونجەیەکی وشەیه‌کی ترت لێدەکات. من دەزانم، جیهانی وشە چەند فراوانە، گەربێت و ئەو مامۆستات بێت، ئه‌وا لە حونجە بەولاوە شتێکی تری لێ هەڵناکڕێنیت. ئیتر چ پێویست بە خۆماندو بون و حونجکردن وشه‌ دەکات که‌ له‌ ژیاندا زۆر پاره‌ ناکات، هەر وەک باپیری گەورەم (جۆرج واشنتۆن) فەرمووی".

هەنگەکە خۆی بۆ نه‌گیرا، "کەڵە پیاو چۆن دەتوانی بوختانی وا بکەیت؟ تۆ تا ئیستا ناتوانی حونجەى ناوی خۆتو (جۆرج واشنتۆن) بکه‌یت؟".

زەردەواڵەکە گۆچانەکەی بە دەوری خۆیدا دەخولاندەوە، "حونجە بێ لەوەی لاساییە، کۆپییەکی ناشرینی دێرزەمانە جێماوە، لەمڕۆژەدا بێ لە جامبازی، مایە پووچییە، شەلم، کوێرم دەست لە کەس ناپارێزم".

مێلۆ لەم بەزم و ڕەزمەی بەینی زەردەواڵە و هەنگ تێنەدەگەیشت. لەناکاو، هەنگەکە شاڵاوی بۆ سەر زەردەواڵەکە برد و زەردەواڵەکە گۆچانێکی بە قاچی هەنگەکە گەیاند. هەنگەکە بەسەر سندوقی پیتەکاندا کەوت و هاواری لێبەرزبۆوە، "ئای قاچم شکا".

زەردەواڵەکەش "کوا شەپقەکەم؟".

(شەڕەکەی بەینیان تا دەهات گەرمتردەبو، نیگەرانیش لەوناوەنده‌دا پەرەی دەسەند. خەڵکەکەش دورەپەرێزان لە شەڕەکەره‌کان دەیانڕوانی).

مێلۆش لەبەر خۆیەوە، "دەبێ رێگە چارەیەک هەبێت بۆ تێگەیشتن، لە جێى شەڕو زرمە کوتێ".

شەڕەکە بەردەوام بو، لە ئەنجامدا سندوقی پیتەکان بە سەریەکدا ڕژان، دەنگەکان تێکەڵو پێکەڵ بون، گەردەلولی نەسرەوتی کە بەربڵاوتردەبو، دەنگی مرۆڤەکانی ئەو ناوەشی لە گرێژەنە دەرچو. ئەوەی دەبیسترا گێژاوێک بو وشەو سەرلێشێواوی بو. تەنانەت هەنگەکە وڕێنەی دەکرد، "منداڵێکى ساوا پێمدا هەڵشاخاوە، لێمی بکەنەوە".

قۆمیسەرە کورتەباڵاکە

فرۆشیارەکە بە توڕییەوە, "چی، سەیرکە".

(له‌ جێگه‌ی ئه‌وه‌ی بڵێت،"سەیرکە چیتان کرد".)

له‌ دوای ئه‌وه‌ی بێته‌کان بڵاو بونه‌وه‌، دەنگەکان لە زاری مرۆڤیشدا تێکەڵدەبون. شاگردەکانیش بە بۆڵەوە دەیانبڕسکاند، "چۆن کاول بو ماڵم".

فرۆشیارو شاگرده‌کان، بە پەلە دەنگەکانیان لە یەکدی جووداکردەوە. کاتێک هەنگی حونجەکەریش هۆشی بەخۆیا هاتەوە، لەشەقەی باڵی داو بۆی دەرچو، مێلۆش بەشپرزەییەوە ڕاوەستا. لەو کاتانەدا، پۆلیسی شارستانیەت بە شاورلێدانه‌وه‌، گەشتە بازاڕ.

ڕێبوارێک "ووریابن وا پۆلیسی مامەڵەى نابەجێ گەیشت."

پۆلیسەکە به‌دەنگی بەرزه‌، "دەبێ لێکۆڵینەوەیەکی تەواو لەمەڕ شێواندی ده‌نگ له‌ بازار بکریت و هۆکارە دزێوەکانیش بخرێنە پێشچاو. بەرلەوەی ئاکامە نەزانراوەکان، لەتەک ڕەشەبای سەرلێشێواویدا ون بێت".

کاتێک مێلۆ له‌ پۆلیسه‌که‌ ووردبوە، بینی ناوشانی دوو ئەوەندەی باڵای دەبێت. بەڵام ڕۆیشتن و قەڵەمبازدانەکەی لە ئەرز بە ئاستەم جودا دەکردەوە. بەرگێکی شینی ئاسمانی لە بەردا بو، قایشێکی سپی لەسەر بەستبو، جووتێ دەستکێشی سپیشی لەدەستکردبو. خۆگۆڕینەکەی بێ لە توڕەیی، لوتبەرزانە شەخسیەتی دەردەخست، کە لە ڕاستیدا وەها نەبو. دەمووچاوی بە هۆی شاورلێدانیەوە سور هەڵگەڕابو، کاتیکیش دەمی بە شاورەکەیەوە نەدەبو، هەرکەس لە نزیکیەوە بوایە، پێیدەگوت، "تۆ خەتاباری، من تا ئێستا تاوانباری وەکو تۆم هەر نەدیوە!".

کاتێ پۆلیسەکە بە مێلۆ گەیشت، زەنگى ئاگادارکەرەوەکەى ناو لاشەی تۆک هەر لێیدەدا. پۆلیسەکە، "من تا ئێستا تاوانباری وەک تۆم نەدیوە.؟!، تۆش لەوەدەچێ نەزانیت، کاتێک که‌ پۆلیس دەدوێت، پیوسته‌ ئەلارمه‌که‌ بێده‌نگ بکه‌یت".

پۆلیسەکە پەڕاوێکی دەرهانی کە لێى نوسرابوو، (پەڕاوی ڕەچاوکردن) دەستی کرد بە تۆمارکردنی ئەو باسانەی کە لەسەرىدا مێلورەی دەکرد. بەگرژییەوە، "زۆر جوانە. زۆرجوانە، کەس ناڵێ من لە نانەوەی ئەم ئاشوبە بەرپرسیارم؟ قسەبکەن ئەگینا زۆربەتان ڕەوانەی بەندیخانە دەکەم!".

هەموو بێدەنگ سەیری یەکترییان دەکرد، بێجگە لە مێلۆو تۆکو زەردەواڵە نەبێت، کەس نەیدەزانی ڕووداوەکە چۆن دەستی پێکرد. پۆلیسەکە بینی زەردەواڵەکە خۆی دەتەکێنێت، "خۆ تەکاندنەکەت گومان هەڵدەگرێ؟".

زەردەواڵەکە پەشۆکا، گۆچانەکەی لەدەستبەربۆوە، بەشڵەژاوییەوە، "با بۆت ڕوونکەمەوە. بەشەرەفو ناموسم، بێ زیادو کەم، من بەم ناوەدا ڕێگه‌م دەکرد تا هەست و هۆشی خۆم به‌ وشە ئاودارتربکەم، چ لە ڕوی دەنگدانەوە، چ لە ڕوی شێوازداڕشتنەوە. لەناکاو، ئەم کوڕەم دی".

پۆلیسەکە کە وتەکانی دەنووسیو گوێى لە ناوی کوڕەکەبو، وتەی بە زەردەواڵەکە بڕی، " ئەها، من بیرم لە هۆکارى سەرلێشیوی بازاره‌که‌ کردەوەو بە خۆم دەووت، گەر پوشێ نەبێت، ئاگر چۆن دەکەوێتەوە؟"

زەردەواڵەکە، "من بەهیچ شێوەیەک مەبەستم ئەوە نەبو".

پۆلیسەکە قیژاندی،"بێ دەنگبە، کێ پرسیارى لە تۆ کردووە؟"

(پۆلیسەکە لە ئەرزەکە بەرزبۆوە تا زەردەواڵەکە بێدەنگتر بێت)

پۆلیسەکە بەلای مێلۆدا وەرچەرخا،"پێم ناڵێیت شەوی 27 ى ئەم مانگە لە کوێ بوویت؟"

مێلۆ لە وەڵامدا، "ئەوە چ پەیوەندىیەکى بەمڕۆوە هەیە ؟".

پۆلیسەکە، "من لەو ڕۆژەدا لە دایکبووم"،لە پەڕاوەکەیدا دەینوسی،"تەنانەت، تۆش لەدایکبوونی منت لە یادکردووە، لەگەڵ ئەوەشدا سەگێکی بێ ڕوخسەتی ڕەچاوکەری کاتت دوای خۆت خستووە، سەرلێشێواویت، لە دەرونی خەڵک و بازارد وروژاندووە، وشەت لە زاریاندا قەتیسکردووە، پێم نالێیت چیتر ماوە بیکەیت؟".

(تۆک) بە مرخەیەکەوە بە پۆلیسەکەی وت: تۆ لەوە ناچێ گوێ بگریت؟

پۆلیسەکە، "مرخە کردن لە پۆلیس بەپێی یاسا قەدەغەیە، ئامادەی بەندتکەم ؟"

مێلۆ نوسراوی ناو پەڕاوەکانی قوتابخانەی هاتەوە یاد، "تەنها دادوەر بۆی هەیە داد بسەپێنێت".

(پۆلیسەکە شەپقەکەی لاداو ڕۆبێکی ڕەشی لەبەرکرد.)

"خاڵێکی چاکت بیرهێنامەوە، من هەروەها دادوەریشم. ئێستا حەزدەکەیت، سزاکەت بە ڕستەی درێژ یان کورت دەست پێبکات؟".

مێلۆ وای هەستدەکرد کە گاڵتەی لەگەڵ دەکات، "با رسته‌یه‌کی کورتبێو ببڕێتەوە، گەر بەئەرکی خۆتی نازانی؟".

دادوەر دوای ئەوەی سێ جار دەستی نوقاوی ڕاستی وەک چەکوش، بە بەری لەپی دەستی چەپیدا، " تۆ تاوان باریت! ئەوە کورتترین ڕستەی سزایە کە من پێی بزانم".

هەموو ئامادەبووەکان سزاکەیان پەسەندکرد، بەکارێکی شیاویان لە قەڵەمدا. دادوەریش بەردەوامیی بە لێدوانەکەیدا، "ئەم سزا کورتە ناواخنیشی هەیە، ئەویش شەش ملیۆن ساڵ لە زیندان مانەوەیە، ئێستاش دادگا دادەخەین. فەرموون بۆ زیندان بڕۆین تا لەوێ بەندتانکەم."

مێلۆش وتەیەکی تری پەرتوکەکە هاتەوە بیری." تەنها بەڕێوەبەری بەندیخانە بۆی هەیە مرۆڤ بەندکات".

دادوەر ڕۆبەکەی داکەن، کۆمەڵێ کلیلی دەرهانی، "چاک بو بیرت هێنامەوە، من بەندیخانەش بەڕێوە دەبەم".

زەردەواڵەکەش کە لاى کەنار وەستابو، "ورەتان بەرزبێت، خوو ڕەوشتتان کار لە بەسەربردنی ماوەی زیندانیتان دەکات، دوورنییە کە دوای ملیۆنێک ساڵ بەربن".

بەرەو بەندیخانەکە بەڕێکەوتن. کاتێک گەیشتن، دەروازە گەورەکانی بەندیخانە بەهێواشی کرایەوە. مێلۆ و تۆک بەدوای بەڕێوەبەردا، بەناو راڕەوە تاریکەکانی به‌ندینخانه‌که‌دا هەنگاویان دەنا، مۆمەکانی ناو راڕەوەکە بە پرتەپرت ڕێگاکەیان رووناک دەکرده‌وه‌. بەرێوەبەر بەدەم به‌ره‌وه‌ خواربونه‌وه‌، "هۆشتان لە پێ دانان نه‌کا به‌ره‌و خوا گل ببنه‌وه‌".

هەوای ساردی ژێرزەمینەکە تا دەهات گرانترو ساردتر بە ڕوویاندا تەوژمی دەدا. دیوارە ڕزیوەکانى ڕاڕەوەکەش گوزارشتی لە مێژووى بەندیخانەکە دەکرد، که‌ له‌ دێر زمانه‌وه‌ بیناکرابو. جاڵجاڵوکەکانیش هەستیارە ته‌وه‌نی له‌ گۆشه‌کان بۆ رێبواری نامو تەنێ بو.

بەڕێوەبەرەکه‌ که‌به‌ قادرمه‌کاند بەره‌وخوار ده‌بوه‌، "ئارامی لەم ئارامگا‌ هەتا هەتایەی دا دەدۆزنەوە، لەمڕۆبەدواوەش، خانم (کام) هاودەمی رۆژانەتان دەبێت.

مێلۆ، "خانم (کام) چییه‌؟"

بەڕێوەبەر بەپێکەنینەوە، "خێوی کارمەند لێرە کات بەسەر دەبات".

مێلۆ بەشپرزەییەوە، "کام خێو؟".

بەڕێوەبەر خۆ به‌زلزانانه‌، "هۆ بەڵێ 'کام؛ دەمێکە لێرە خێوەتی هەڵداوە".

(ڕاڕەو ومۆمەکە هاوئاهەنگانە تاریکایەکەیان بە پرتەی کورت و درێژ تەلیسماوی دەکرد. ئەوان بۆ سێ چرکەی تر ڕۆیشتن، چەند دەرگاو راڕەوی تریان بڕی تا گەیشتنە ژوری بەندکردن).

بەڕێوەبەر، "لەمڕۆ بەدواوە، لێرە شەوگار بەسەردەبن".

دەرگای ژوه‌که‌ ئاوەڵا بو، دوای ئەوەی بەڕێوەبەر ڕۆیشت، داخرایەوە. تۆک و مێلۆ چاویان لە پەنجەرە خنجیلەکەی بنمیچەکە کرد کە رێگەی بە تیشکە سەرکەشەکان دەدا، نەسرەوتانە بە تیژی دیواودیوی ناوه‌ و ده‌روه‌ی به‌ندێخانه‌که‌ ته‌ی بکەن. پاش خولەکێک، دەنگى بەڕێوەبەر لە درزە کپەکانی دەرگاکەوە هات، "تا شەش ملیۆن ساڵی تر، لێرە ژیان بەسەردەبەى، تەنیا گۆى زەوى تاقەتى خولانەوەى واى هەیە".

له‌ دوای ئه‌وه‌ دەنگ و دەنگدانەوەکە له‌ ژووره‌ تارێکه‌ بڕا، بەڵام وشەکانى پۆلیسەکە دەزولە دەماغى مێلۆى بۆ وەڵام دەکرۆشت. مێلۆ بەکزییەکەوە، "لەوە دەچێ بە ڕاستی بەند کرابێن".

تۆک کە لاقی دەخوراند بە هێمنییەوە، "خۆت نیگەران مەکە، شتێکی باش هەر ڕوودەدا، گەر بە ئەرکی نازانی کەمێ پشتم بخورێنه‌".

کاتێک مێلۆ تۆکی دەخوراند، "تۆک تۆ دەزانی ئەم ماوەیە بە هۆى نەزانینی حونجەکردنەوە توشی زۆر گێرمە وکێشە بووم، خۆ گەر ئەمجارە ڕزگارمبێ، پەیمانم بەخۆم داوە کە نەک هەر خۆم فێری حونجەکردن دەکەم، بەڵکو رێگەی خۆفێرکردن دەکەمە سوننەتی ژیان و تا بۆم بکرێ پەڕاوی جۆراوجۆر دەخوێنمەوە".

دەنگێکی ناسک لە گۆشەیەکی تاریکی ژووره‌که‌وه‌ بەرزبۆوە، " تۆ گەنجێکی زۆر بەرچاو ڕوون و چاکه‌ که‌ له‌ ئیستاوه‌ بیر له‌ بەبەرنامەی ژیانی خۆت ده‌که‌یته‌وه‌".

مێلۆ دوای کەمێ چاو هەڵگڵۆفین و بەیارمەتی تیشکە ساواکانەوە، ئافرەتێکی سەرسپیی بەدیکرد کە ده‌ستی سه‌ر ئه‌ژنوی دانابو و بە لەپى دەست سه‌ری خۆ هه‌ڵگرتبو.

مێلۆ بە شپرزەییەکەوە، "چۆنیت ؟"

ئافرەتەکەش لە وەڵامدا، "ئەی تۆ چۆنیت ؟"

مێلۆ بە ئەسپایی بە تۆکی وت: چاک وایە ئاگامان لە خۆمان بێت، (کام) جنۆکەش له‌ ژوورەدا به‌ندکراوه‌.

ئافرەتەکە بەچرپە چرپی ، لای روون بو کە مێلۆ ترس دایگرتووە، بۆ ڕەواندنەوەی ترسەکە، "خەم مەخۆ من خۆمم".

مێلۆ پەڕاوی داستانەکه‌ى هاتەوەیاد کە جنۆکە لە ئەلارم دەترسن، بۆ بەرگرتن بە ئەگەری لێدانی ئەلارمەکەی تۆک، دەستی لەسەر کاتژمێرەکە دانا.

ئافرتەکە لەوە دەچو لە مەبەستی کردارەکەی مێلۆ گەیشتبێت، بۆیە بە پێکەنینەوە، "من (کام)م، خێو نیم، وشه‌ی(کام) که‌ بۆ پرسیار به‌کار ده‌برێت، نازناوه‌ی منه‌، چونکه‌ کاری لەوەوبەر من هەڵسەنگاندنى وشه‌کان بو، لە بەینی کام وشه‌ بۆ کام شت، کام ئاژەڵ، کام مرۆڤدا باشە، خراپە یان مامناوەندىیە هەڵیسەنگێنم و به‌ گویره‌ ئه‌و هه‌ڵسه‌نگاندشه‌، بەهای سروشتیو که‌لتوری داڕیژراو شایسته‌یه‌ په‌سند بکه‌م تا مرۆڤگه‌ل له‌کاتی گفتوگۆو لێدوان، دایەلوگوو مشتومڕدا، به‌کاریبه‌رن یان له‌و رێگه‌یه‌وه‌ شته‌کان له‌ شتی تر یان ماناکان له‌ مانای تر جیا بکه‌نه‌وه‌. ئه‌گەر هەمو شتێکت بۆ باسکەم بەلایکەمەوە کاتێکی زۆرمان دەوێت کە بزانین چۆن دەنگ وشە پێکدەهێنێت؟ وشەش چۆن بەها پێناسە دەکات؟ و بۆچی ناز ناوی 'کام' وه‌ک ناو به‌سه‌رمدا دابڕا؟"

مێلۆ بەسەرسوڕمانەوە، "کە تۆ ئەوەندە زرنگی، چی تۆی بە ئێرەى گەیاندى؟"

ئافرەتەکە، "من پوری شاهی شاهانم، گەلێک ساڵ لەمەوبەر، بەرپرسیاربووم لەوەی کە کام وشە لە کام کاتدا بووترێ وە بە کام بەهاش هەڵسەنگێنرێت ، تا لەو ڕێگەیەوە هاوسەنگیى فەرهەنگی، (فێربون، نوسین، خوێندنەوە) ڕابگیرێت. بۆنمونە، گەر بێتو تۆ هەزارەها شێوەی وتنو نوسین هەڵسەنگێنیو لە بێژنگی بدەیت، کە کامیان بوترێ یان بنوسرێ. ئەوسا، لەوانەیە بەڕادەیەک لە گرنگی کارەکەم تێبگەیت. نازناوی (کام) لەگەڵ رۆژگاردا بوە بە ناوم، من بۆخۆشم تا ئێستا دەپرسم (کام) کار هێندەی کارەکەی من گرنگ بوە یان دەبێت؟ لەسەرەتای کارکردنمدا، بە باشترین شێوە هەوڵم دەدا کە هەموو وشەیەک لە جێی تەواوی خۆیدا بەکار ببرێ. بۆ هاندانی خەڵکی کە پەیڕەوی هونەرى ئاخاوتن بکەن، بۆ ئەم مەبەستەش تابلۆى تایبەت بەو ڕێنماییەم لە زۆر شەقامو کۆڵانەکانی شاردا چەقاندبو، کە نوسرابو، "بە ئاسانیو ڕوونی بدوێ"، "هەستو هۆشی خۆت لە تەرازو بدە، تا بەهیچ لایەکدا سەرنەکات". لەگەڵ ڕۆژدا، شای گەورەو مەزن که‌ له‌ دوا هەناسە دڵی وەستا، دیوەخان بێ گەورە و ئامۆژگاکه‌ر دانا، بێسەر مایەوە. منیش بەجارێک پەشێو و دڵگرانبوم. لەهەمان کاتدا، داهێنانى وشە بەرتەسک بۆوە. ئەمەش بوە هۆی بڵاوبونەوەى نەزانین. منیش بە ناچاری زۆر لەو وشە ڕەسەنانەم لای خۆم گلدایەوە، بە هیوابوم جێگری شا، تەوژم بە وشەسازی بدات، مرۆڤگەلیش بەهاکان رەچاوبکەنەوە. بۆ ئەو مەبەستەش، ئەم تابلۆیەم لە جێى تابلۆکانی تر دانا، "وشەی وتراو بێ لە بێژنگدان، بەهاکان دەشێوێنێت. لەلایەکی ترەوە بازاڕی کڕینو فرۆشتنی وشەی داهێنراو تا دەهات کزتر دەبو، بەروبوومی وڵاتیش زیاتر زەرەرمەند دەبو، نوسینو وتنیش باریان لاسەنگتر دەبو. دیوەخانیش دەستەپاچانە باجی زیاد دەکرد کە تا دەهات نرخی (کام) داهێنان باشترە یان خراپترە؟ لە گرێژەنە دەرچو. تەنانەت، هەندێ جار بۆخۆشم لێم تێک دەچو کە (کام) هه‌ڵبژاردنی وشه‌و به‌ها بکەم؟ یان نەکەم؟ بە ناچاری، تابلۆیەکیترم لە جێی ئەوانى تر دانا کە (تەواو بدوێ یان کە نەزانی بێ دەنگ بە). بە ناچاری تا دەهات کارەکانم لە (کام؟) دەرچوبو. تابلۆیەکی پەلەم بڵاوکردەوە لە جێى تابلۆکە پێشتر (بێ دەنگی لە ئاڵتوون چێکراوە). بەدوای بڵاوبوونەوەی ئەو بیرکردنەوەیەدا، گفتووگۆکردن بە ڕاشکاوی رووەو خەپەکردن براو داهێنانی هۆشمەندانەی (وشە)، تەرازوی بە لای خراپەکاریدا زیاتر سەرىدەکرد. هەر بۆیە مەزاجی دوان لای مرۆڤی دیوەخانو جادە، کەم و زۆر لەیەک دەچن. کاتێک مەلیک بینی چی ڕوویداوە. زۆر توڕەبو، هەربۆیە لە دوای ئەو بەسەرهاتانەوە، من لەم ژێرزەمینە ژیان دەکەم. هەرچەندە پیرو لاوازم، بەڵام زۆر زاناتر لە جاران بیر دەکەمەوە. لە دوای بەند کردنم، کەس بیری لە دانانی، (کام) راوێژکار ناکه‌ته‌ تا کارەکانی من لە ئەستۆ بگرێت. ئەمەش یەکێک بو لەو ڕونکردنەوانەی کە بۆچی مرۆڤ ئەمڕۆ گوێ بە وتنی ئەم دەربڕینە یان ئەو دەربڕینە نادا؟

ئافرەتەکە لەگەڵ تەواو بونی قسەکانیدا، دەستێکی بە شانی مێلۆداو کەوتەوە تەشی ڕستن. مێلۆ بەدڵ تەنگییەکەوە، "کەوابو تۆ لەو ساوە لێرە بەندکراوی؟".

کام وتی، "بەڵێ تەنانەت زۆربەی خەڵکی منیان لە بیر کردووە. گەرچی ئێستا ئەوان وەک خێو و جنۆکە بیر لە من دەکەنەوە، من تێدەگەم ئەوان بیرەکانیان لە سەر بڕوایان داڕشتوە نەک له‌سه‌ر زانین، وه‌ ناوەکەشم له‌و رێگه‌یه‌وه‌ شێوێنراوە. لەهەمان کاتدا، ئەوان بۆ خۆیان دەستبەرداری خوڵقاندنی وشەسازی بونو گوێی به‌ خۆ داهێنانه‌وه‌ ناده‌ن.

مێلۆ، "هەرچەندە تۆ بە هەڵە بەند کراوی، لەوەش ناچێت که‌ زیندان کاری تێکردبێتی".!

(ئافرەتەکە، خۆی بە بەندی هەڵەی نەزانراو لە قەڵەم دەدا).

لە وەڵامدا، "تۆ دەتوانیت بانگم بکەیت بە نەنەی هەڵە تا ئەو کاتەی لە هەڵەی نەزانین ئازاد دەبین. ئێستا حەز دەکەم ئەم خاڵبەندییەم وەک دیارییەک لێوەرگریت".

مێلۆش بە بڕواوە، "پەیمانت دەدەمێ، کە هەندێ هەڵە لای خۆمەوە کەم بکەمەوە بەوەی کە خۆم فێرکەم (کام) بیرە چاکە بکه‌م".

ئافرەتەکە، "وتەکانت دڵخۆشکەرن، بەڵام بێ گەڕانەوەی ئاوازی ژیرى بۆ ناومان ئاستەمە کە ئازادیی بەرهەمداربێت".

مێلۆ بە سەر سوڕمانەوە، "مەبەستت چییە؟ لە ئاوازی ژیری بگەڕێتەوە؟".

کام لە وەڵامدا، "تۆ نازانیت کە ئاواز و ژیری هاوسەنگی ناخی مرۆڤ و کۆمەڵ رادەگرن؟ چیرۆکی له‌ ده‌ستدانی ئەوان زۆر دوورو درێژە، بڕواش ناکەم، ئێوە کاتتان هەبێت بۆ گوێ گرتن!

تۆک، "بەڵێ دەخوازین گوێمان له‌ ده‌ست دانای ئاوازی ژیری بێت".

مێلۆش، "کاتمان زۆرە خەمت نەبێ".

ترسناکی له‌بیر چونه‌وه‌ داستان

لە دێر زه‌ماندا، ئەم ناوچەیە، ناوچەیەکی نەزۆکی دڕندەو ترسناک بو. بێشەی ڕقو توڕەیی دێو، وجنۆکەى نەزان بو. دۆڵو شیوەکانی ژیانیان لە خۆ نەدەگرت، بێ لە هەندێ ڕووەکی دڕکاوی کە بەخواروخێچی لێرەولەوێ ڕوابون. تەنانەت، ئاژەڵیش لەبەر تاڵی و تفتی نەیدەتوانی بیانخوات. ئەوەی لەم ناوچەیەدا بونی هەبوو بیابان بو، ئەوەی بیابانیش نەبو بەردەڵانی بو، بێ لە سێبەری مەرگ کە پاسەوانی نەبونی دەکرد، له‌و ده‌مانه‌دا، مرۆڤی نیشەتەجێی ناوی لە کولەکەی تەڕیشدا نەبو. لەهەمان کاتدا، دەعەجانەکان لە یاڵەکانی پشتەوە پاسەوانییان له‌ چۆڵه‌وانی دەکردو بە شه‌و ڕۆژانە شاڵاویان بۆ سەر کەناری دەریای زانین دەبرد، نەکا کەسێک له‌و رێگه‌یه‌وه‌ بێت و سنوری بیابانەکانیان ببەزێنێت.

رۆژێک پاپۆڕێک لە دەریای زانینەوە هات. شایەکی لاو فەرمانداری دەکرد. بە ناوی زانینەوە، ئەو دەستی بەسەر ئەم ناوچەیەدا گرت، بۆ ئەوەی لە دۆڵ و شیوە ‌ چۆڵه‌وه بۆ ئاوه‌دانی بێگۆرێت گەڕان. لەو گەڕانەیدا بیروکەی فه‌رهه‌نگی شارستانی لای گه‌شه‌ی سه‌ند. دێو و دەعباکانی ناوچەکە به‌و گۆرانه‌ دڵگران بون و دژایەتیان ده‌کرد. لە ئەنجامدا، شەڕێکی بێوێنە لە بەینی هەردوو لادا بەرپابوو. شەڕەکە ئەوەندە گەورە بو کە بەهاکانی بەینی ئەرز و ئاسمانی لە یەک ڕەنجاند. گەرچی شا نەیتوانی سەرکەوتنی کۆتایی بەدەست بهێنێت. بەڵام توانی لە کەناری دەریادا ناوەندێکی ئازاد بۆ خۆی و هاودەنگەکانی مەرەخەس بکات.

لەو ڕۆژەدا شا بانگی، "شارێکی ئازاد لێرە چێدەکەیەن دا".

(لەو ڕۆژانه‌وه‌، هەستی ئاوەدانکردنەوە، بیرۆکەیەکە بو، مانای به‌م ناوه‌دا).

لەگەڵ بڵاوبونەوەی دەنگی شاری ئازاد دا، لە جیهانەوە پاپۆڕی گەورەو بچوک خەڵکیان بۆ ئێر دەرهێنا. شارەکەی تا دەهات گەورەتردەبو، شای داناش سنورەکانی بەرفراوان دەکرد. ساڵ هاتو چو، شا لە بەهاراندا، شاڵاوی بۆ سەر لانەی نەزانین دەکرد. لە زستاناندا ناوچە داگیرکراوەکانی ئاوەدان دەکردەوە. هاوڵاتیانیش بە بیرو هۆشەوە، شارەکەیان بە فەرهەنگی شارستانیەت ناونوسکرد و یاسایان بۆ بەڕێوەبردنی کۆڵانو جادەو کار دانا. شا، هاوسەرێکی هاوسەنگی دییەوە، پاش گفتوگۆ و یەکتر ناسین، هەردووکیان گفتیاندا کە خێزانێک پێکبهێنن. پاش ماوەیەک شازادەی میهرەبان دوو نەوەی بە یەک سک خستەوە. شاو شازادە بە دڵێکی خۆشەوە ئاهەنگێکی ڕەنگینیان بۆ نه‌وه‌کانیان سازدا. لەو ئاهەنگەدا شاژن ناوی یەکێ لە کوڕەکانی نا (پیتی دانا) و شاش ئه‌وی تری به‌ (بیرکاری تیژ) ناونا. لەگەڵ ڕۆژگاردا، شاو شازادە هەوڵیاندا، کە هەردوو نه‌وکانیان فێری وڵات بەڕێوەبردنی و زانینی سەردەم بکه‌ن.

رۆژانە توانای کار و بیری هەردوو لاوەکە لە گەشەدابو، شا کە زانی کات هاتووە بۆ ئەوەی نه‌وه‌کان فەرمان بگرنە ئەستۆ، پێی وتن،"من پیربومو توانای زۆران بازیم نەماوە، گەرچی پیریی ترسناکە، بەڵام نەزانین گەلێک ترسناکترە. دەزانم ئێوەش بە کارو بیرن بۆ ئاوەدانکردنەوەی شار و پەرەپێدانی. بۆ ئەم مەبەستە دەبێت، هەریەکێ لە ئێوە ڕۆڵی خۆی هاوتایانه‌ بگێڕێت".

(یەکێکتان دانا که‌ سه‌رپه‌رشتی دامێنی خواروی دەشتی سەرلێشواوی بکات، ئەوی تریان دۆڵو شیوە رەقەڵانەکان ئاوەدان بکاتەوە).

هەر دوو لاوەکە هاودەمو هاوئاهەنگ لە گەڵ یەکدیدا کێبڕکێى داهێنان، لەگەڵ تارمایی نەزانیندا ململانیان دەکرد. دەعبای نەزانیش به‌رگریو شاڵاویان به‌رده‌وام بو. لەلایەکی ترەوە، هەردوو براکە لە داهێنانو بەجێگەیاندنی ویستی خۆیان زۆر لەخۆیان ڕازی بوون. لە تەک ئەوەشدا، سێبەری بەخیلی بەرامبەر بەیەک لەدەرونیاندا چەکەرەی دەکرد، چونکە کێڵگەکانی زانینان بە پێوانەیەکی هاوسەنگو جیاواز نەدەپێوران. دووریش نیە کە ناهاوسەنگی نێوانیان، پەیوەست بێت بە خەسڵەتی سروشتی شاراوەی ویستیان کە لغاوی گه‌شه‌کردنی ده‌کردن .

(پیتی مەزن) دەیوت، "وشە ڕۆڵی سەرەکی لە وێنه‌کردنی ژیاندا دەگێڕێت".

(بیرکاری تیژ) بەرپەرچی دەدایەوە، "ژمارەى بنچینەیی بیرکردنه‌وه‌ی مرۆڤ ڕێکده‌خات".

لەگەڵ رۆژگاردا، کێبرکێ هەڵوێستی جودای هه‌ر دوو براکه‌،‌ جۆگه‌ جیای بێرکردنه‌وه‌ی وه‌رده‌گرت. شای گەورەش لە کەینو بەینەی نێوان گه‌شه‌ی جیای نه‌وه‌کانی بە ئاگانەبو، ‌ دڵخۆشبو به‌و کێبرکیه‌ که‌ له‌به‌رامبه‌ر یه‌کتردا ده‌یانکرد.

له‌و سه‌رده‌مانه‌شدا، ڕۆژانە، شای گەورە کاتی خۆی لە ناو گوڵ و گوڵزاری باخچە ڕازاوەکەیدا بەسەردەبرد. بۆنی گوڵان کەمو زۆر، جێگه‌ هه‌ستی بێ به‌شی له‌ نه‌وه‌ی مێنه‌ گرتبوه‌. ڕۆژێک لە باغچەی کۆشکدا دەگەڕا. لەناکاو گریانێکی بەکوڵى ساوای بەگوێدا کەوت، که‌ به‌ سۆزه‌وه‌ ده‌گریان. بیستنی ئەو سۆزی گریانە، گوێ و چاوی (شا)ی بە ماگنێت کرد، سەبەتەی بەدیکرد، ملی بۆ نا، چاوەکانی بەبینینی ئه‌و دوو ساوا مێنه‌ پڕ لە گریان بو. بۆ ماوه‌یه‌ک شای به‌ دیار سه‌به‌ته‌که‌وه‌ واق وڕماوانه‌ نەیدەزانی بگری یان پێکەنێ؟ دوو ساواکه‌، یەکێکیان قژ قەترانی، ئەوی تریان قژ ئاڵتونی نەرم بو. شەو که‌ داهات، شا بانگی ڕاوێژکەران و گەورەو بچوکی شاری کرد بۆ ئەوەى شایستەترین ناو بۆ ئه‌و دوو ساوا مێنه‌یه‌ هەڵبژێرن. مرۆڤگەل لە هۆڵی کۆشک کۆبوونەوە، دەنگێک "ناوی "ئاواز" لە یەکێکیان بنێن". به‌ دوای ئه‌وشدا هه‌مو خه‌ڵکه‌،"ئەویی تریان ناوبنێن (ژیر)".

(خه‌ڵکه‌ بە هیوای بون شارستانی له‌ رێگه‌ 'ئاوازو ژیری'ه‌وه‌ کێبرکی هاوتای جیاوازیه‌کان له‌ ناو کۆمه‌ڵدا راگیربن).

له‌گه‌ڵ ڕۆژاندا دوو کیژۆڵە، زیاتر سەرنجی مرۆڤ گه‌لیان بۆ لای خۆیان ڕادەکێشا، نەک تەنها لەبەر ئه‌وه‌ قەدوباڵای شازیان سه‌رنج راکێش بو، بەڵکو بیر تیژیو هەستی پڕ سۆزیان، ڕۆحی مرۆڤه‌گه‌لیان به‌ند ده‌کردو مانای به‌هاوسه‌نگی دوانو کرداریان ده‌دا. جووتە خوشک بە ڕۆژانە مامەڵەیان لەگەڵ ژیاندا به‌و جۆر دەکردو هه‌ستو هوشیان هانی مرۆڤیان ده‌دا که‌ له‌ رێگه‌ خۆ هاوتاکردن و کرانه‌وه‌ رێز له‌ جیاوازی یه‌کتر بگرن، نه‌ک جیاوازیه‌کان په‌رده‌ پۆشکه‌ن. ئه‌وان بە ژیرو هەستیارانە له‌ کاتی ده‌رکه‌وتنی گرفتدا، تەمومژی نامۆیان له‌ ژیان مرۆڤدا دەڕەواندەوە. کاتێک کێشەی نێوانى وشه‌ی مه‌زن و بیرکار دەردەکەوت، ئەوان بە نەرمیو نیانی، (وشە)و (ئه‌ژماردن) له‌ تای تەرازوی دا داناو جیاوازیه‌کانیان هه‌ڵ سەنگان .

به‌ڵام دوو برا، کاتێک که‌ شا لە دونیا ماڵ ئاوایی کرد، زیاتر لەیەکتر کەنارگیربون. پیتی مەزن تاجی شای وشەی لەسەر خۆی داناو بیرکاری تیژیش تاجی ڕەنوسى لەسەر خۆی دانا. هەریەک بەجۆرێک پەرەیان بە وشە و ژمارە دەدا و جه‌ربه‌زانه‌ کێبرکیان ده‌کرد، بە هیوای ئەوەی که‌ مۆرکی باڵا ده‌ستی خۆیان له‌سه‌ر فەرهەنگی شارستانی دابنێن.

(ئاواز و ژیر تا ئەوکاتە، تاجی سەری مرۆڤگه‌ل بون و بیریان له‌ هاوتاکردنی جیاوازیه‌کان ده‌کرده‌وه‌).

ڕۆژ هاتو چو، مەملەکەتی وشەو ڕەنوس بەرفراوانو دەوڵەمەندتر دەبون. لەهەمانکاتدا، جیاوازی بەینی جووتە برا، لە شیرازە دەرچوون نزیک ده‌بوه‌وه‌. جووتە خوشک، لە چارەسەرکردنی کێشەدا، دەیان وت، "نە شیش بسوتێو نە کەباب".

ڕۆژێک پیتی مەزن پێی لە زەوی داگرت، "لە ژیاندا (وشە) لە ئه‌ژماردن) بەهادارترە، مەملەکەتی داناییش کە شارستانیەتی بەرهەم هێناوە گەواهی بۆ ئه‌و گه‌شه‌دانه‌ ئەداو هەمو ئاخاوتنێکیش هەر له‌ رێگه‌ی وشەسازیه‌وه‌ ده‌کرێت.

بیرکاری تیژیش بێ یەک ودوو لە وەڵامدا، "بیرکردنەوە دەرئەنجامی بوونی فۆڕمەکانی رەنوسن لە بوندا نەک بەپێچه‌وانه‌وه‌، پۆلین کردنیش ده‌رئه‌نجامی لۆژیکی ئه‌ژماردن، نەک وشەداڕشتن.

گڕوکڵپەو گێرمەوکێشەى نێوان دووبرا تا دەهات بەتینتردەبو، بۆ قوتاربون لەو کێشانە هەر دوو برا بەئاشکرا داوایان لە دوو خانزادەکە کرد، کە وشە و ژمارە بگێژنو ببێژن تا بەهای پڕ بەقاڵبیان لە تەرازوی شیاودا، شوناس بکرێت. دوو خانزادەکە بۆ چەند ڕۆژێک، زۆر بە وردی لە گرنگی و بەهای وشەو ژمارە کۆڵینەوە، گوێیان لە شاهێدی جۆراوجۆر گرت تا بزانن ئەوان چۆن لە کارو کردەوەى ڕۆژانەیاندا، پارسەنگی وشەو ژمارە دەده‌نه‌وه‌. سەرئەنجام، دووخانزادەکە بەیەکەوە گفتوگۆی خۆیان بەیانکرد، "وشەو ژمارە یەک نرخیان بۆ ژیان هەیە. هەر دوو لایان لە پەرەپێدانی شارستانیەت هەم بنچینەن هەم تەواوکەرن، چونکە سنوری زانیاری وەک ئەو دەسترازەیەیە کە وشە، پێچاو پێچەکانی پێکدەهێنێ، ژمارەش تانو پۆى دیاری دەکات. بۆیە هیچیان نە لە لم ژماردن گرنگترن، یان لە ئەستێرە گەشتر نین. جا چاک وایە (پیتی مەزن)و (بیرکاری تیژ) ڕێگەبدەن کە هەردوو مەملەکەتەکە بە ئاشتی بژین، رێگه‌ش نه‌ده‌ن که‌ شەڕی باڵادەستی ناوه‌ندی هاوسه‌نگایان نا هاوسه‌نگ بکات.

گشت کەسێ دڵخۆش بوون بەسەرئەنجامەکە کە ئاوازو ژیر پێگەیشتبوون، بەڵام جوتە برا توڕەبونو بەیەک دەنگ بانگی ناڕەزاییان دەربڕی، "بەداخەوە کە دوو خانزادەکە نەیانتوانی، بڕیارێکی بابەتیی بدەن، چونکە بڕیارەکەیان بێ لە ڕاگرتنی تەرازووی هەستو هۆش، بوونی (یەک) ڕاستی داهێنراو پەسەند ناکات".

بەدوای ئەو لێدوانەدا، دوو برا له‌سه‌ر بڕیاری ره‌وانه‌کردی ئاواز و ژیر بۆ تاراوگەی هەتا هەتایی دا کە دەکەوێتە ناوچەی نەزانینەوە. ژیر و ئاواز، لەو ڕۆژەوە، لە کۆشکە ڕاگیرکراوەکە لە هەوادا له‌ ناوچه‌ی نه‌زانین گوزەران دەکەن. بەدوای دورخستنەوەیاندا، ناهاوسەنگی لە هەست و بیری ئەم زەویەدا ئاڵوزی کار ده‌کات، ئاکامی چاوەڕێنەکراوی ده‌خوڵقێت. منیش لە بێچاریدا، تەشی دەڕێسم.

مێلۆ بەپەرۆشەوە لە ئافرەتەکەی پرسی، "ئەی دووبراکە چییان لێ بەسەرهات؟"

(کام) لە وەڵامدا، "تاراوگەکردنی دوو خانزادەکە تەنها دوا ناتەبایان نه‌بو، کە لەسەری ڕێک کەوتن، به‌ڵکو لوتبەرزانه‌ش و ددانان به‌ لاوازیو زانین مایه‌ خۆ له‌ بیر بردنه‌وه‌یانه‌و دەستەپاچە نازان چۆن له‌ کاری رابردووی خۆیان په‌شیمان ببنه‌وه‌. هه‌ر بۆیه‌ هه‌ردووکیان گۆشەگیری له‌ ته‌لاره‌کانیادا ژیان به‌ نامۆیان به‌سه‌ر ده‌به‌ن. بڕواش دەکەم، گەر ئاوازو ژیر نەگەڕێنەوە. نه‌ ئه‌وانو نه‌ ئێمەش ئارامیو هاوسه‌نگی جیاوازی نادۆزینەوە.

مێلۆ، "لەوانەیە ئێمە بتوانین رزگاریان بکەین".

(کام) لە وەڵامدا، "ئەوە کارێکی هەروا سانا نیە، چونکە قەڵاکەی کە ئەوان بۆی تاراوگە کراون، لێرەوە زۆر دوورە. لەسەرو ئەوانەشەوە، لەهەوادا وەستاوەو بە پەت بە ئەرزەوە گرێدراوە کە دەبێت بە پلەى پەیژەدا بۆی سەرکەوێت. پلە پەیژەکانیش کە بە لیکی جاڵجاڵۆکە گرێ دراون، هەواکەش گێژەڵوکە دەکا. هەروەها، دێوو درنجی نەزانین داوو تەڵەی زۆریان بە چواردەوریا ناوەتەوە. لە هەرکاتێکدا بۆیان بلوێت پەلامار دەدەن. بۆیە، دەترسم لەوەی بڕوابکەم کە منداڵێکی بچوک لەگەڵ سەگیکی کات ڕاگردا، بتوانن کارێکی وا گەورە ئەنجامبدەن. جا بیر لە ئازادکردنی من مەکەنەوە، من بەم ژیانە ڕاهاتوم، چاک وایە ئێستا لێرە دەرچنو هەمو ڕۆژەکەتان بە با نەدەن".

مێلۆ بە خۆش باوەڕییەکەوە، "خەم مەخۆ، ئێمە تا شەش ملیۆن ساڵی تر لێرە وەک مزراح دەیخولێنینەوە".

(کام) بەساردییەکەوە، "ناشێ وتەو کرداری ئەو بەڕێوەبەرە ناپه‌سنده‌تان بە سنگی فراوانەوە وەرگرتبێت. هەر ئێستاکە، دەسکی ئەو دەرگایە بادەو بێخەم ئەو ڕێگەیە بگرە کە لەبەرتایە، بەرەو ئەو جێگەیە بڕۆ کە دەبێت بۆی بچیت".

مێلۆ له‌گه‌ڵ ماڵ ئاوایی لە (کام) ،" ئەو وشانەی.تۆ بۆ من، سه‌رچاوی هاوسەنگ هه‌ستو بیرمه‌، په‌یمان به‌ خۆم و تۆش ده‌ده‌م له‌ دووی مانای شتاکان به‌ شێوه‌یه‌کی چاکتر بگه‌رێم".

مێلۆو تۆک هەر کە لە دەروازەی بەندیخانەکە بەدەرکەوتن، تیشکەکان هەواڵی ئازادانه‌ی ژیانیان ڕادەگەیاند. ڕاوێژکەرانی پاشا، لە ناکاودا، پەیدا بون و یەک بەدوای یەکدا، کەوتنە دووان، "ئەها، ئەوە ئێوەن!، لە کوێ بوون؟!، لە هیچ کوێوە دیارنەبون، ئێمە قوژبن نەما بە دواتانا تەی نەکەین. پاشا لە دیوەخان چاوەڕێتان دەکات. هەر ئێستا لەگەڵماندا وەرن".

لەکاتێکدا، بەشڵەژاوییەوە هەنگاویان دەنا، مێلۆ "ئەی ماشێنەکەم نەهێنم ؟"

میری "پێویست ناکات".

پیری مانا، "بە کاری ناهێنیت".

ژمێریار، "بیری لێمەکەرەوە".

سۆفی ناوه‌ڕۆک، "بێ سوودە".

بەرێوەبەری بەردەستی دووهەمی تێگەیشتن، "داوا نەکراوە، سەرباقی ئەوەش ئێمە ئامێری خۆمان بە کار دەبەین".

هەمو وتیان: گالیسکەی بێ ئەسپ له‌یه‌ک کاتدادەمان گەیەنێت.

مێلۆ بیری لە تیژ ڕۆشتنی گالیسکەکە کردەوە، "چۆن بە ڕێی دەخەن ؟"

هه‌مو بە یەک دەنگ " بێدەنگبە، بۆ خۆی دەڕوات".

(پاش ماوەیەک لەبەردەم کۆشکی شاهانەدا ڕاوەستان).

ئاهه‌نگی خواردنی شاهانە

لەگەڵ گەشتنە کۆشک، ڕاوێژکەران، "لەم ڕێگەیەوە، دوامەکەوە، پێشکەوە، پێهەڵگرە. لێرەوە بڕۆ."

بەلۆق هەڵهێنانەوە بە پلیکانە مەڕمەڕەکانی کۆشکدا هەموویان بۆ سەرەوە سەرکەوتن. مێلۆو تۆکیش بە دوایاندا دەڕۆیشتن. دەرگاو ڕووکاری دەرەوەی کۆشکەکە لە شێوازی پەڕاوێکی گەورەدا داڕێژرابو. دەروازەکانی لە جێى ناوی نوسەردا قۆقز دیاربون، ئەو دیمەنە سەرنجی مێلۆی بە یەکجار گۆشاردا. ئینجا، هەمویان چونە هۆڵێکی ئاوێنە بەندەوە. کاتێک هەنگاویان هەڵدەهێنا، ناوی خۆیان لەسەر دیوارەکان دەخوێندەوە. لە ناکاو، یەکێ لە کارکەرانی ناو کۆشک "کاتی خواردنە، داواکراون، پەلەکەن، دەمێکە چاوەڕێتانن".

مرۆڤگەل لە هۆڵەکەدا بە درێژایی مێزێک دانیشتبوون، لەگەڵ یەکتردا گفتوگۆیان دەکرد. مێزەکە بە پەرداخ و کەوچک و چەتاڵ ڕازابۆوەو. لەو سەری مێزەکەوە پاڵتۆیەکی شاهانە بە دیوارەکەدا هەڵواسرابو کە نەخشی ئاڵای فەرهەنگی شارستانێتی تیا کێشرا بو. زۆربەی ئەو خەڵکانەی لەوێدا دانشتبون، مێلۆ لە بازاڕ دیبونی. گوێی لە فرۆشیارێک بو کە باسی مێژووی پیتی (ڤ) ی بۆ کۆمەڵێک دەگێڕایەوە. چاوی بە زەردەواڵە و هەنگ کەوت کە بە ڕووی یەکتردا هەڵدەشاخان، بە بێ هیچ هۆیەک شەڕە دەنوکیان بو. پۆلیسەکەش سەرقاڵی پەڕە رەشکردنەوەیە لاپه‌ره‌کان بو، لەبەر خۆیەوە، "هەمووتان تاوانبارن".

پۆلیسه‌که‌ مێلۆیشی بەدىکرد، "شەش ملیۆن ساڵ لە چاوتروکانێکدا تەواو دەبێ، وانیە ؟ ئای لە دەست کات، بێ دادەوەرانه‌، چەند بە هەڵەداوان تێده‌په‌رێت".

برسێتی میوانەکانى هەراسانکردبوو، کاتێک، مێلۆ و تۆکیان دی بەرەو مێزەکە دێن، ئاهێک بە دڵو دەرونیانا هاتەوە. زەردەواڵەکە دەستی تەوقەی بۆ مێلۆ درێژکرد،"پیاوە پیرەکە پێخۆشحاڵم بە گەیشتنت، هەڵبژاردنی خواردنی ئەم ئێوارەیە لە ئەستۆی تۆدایە".

مێلۆ لەبەرخۆیەوە، "چۆن توشى گونڕەشی خۆم بووم".

هەنگەکە بە ئه‌سپای به‌ مێلۆ وت: وتەیەکی بە پەلە ده‌رباری جۆری خوردنه‌کان بڵێ، ئەوا بۆ خۆت مەرەخەس دەبیت.

مێلۆ بیری لە هەڵبژاردنی خواردنێک دەکردەوە کە داوای بکات، بەڵام جۆق و بۆقی میوزیک لێدان سەرەنجی ڕاکێشا، جاڕچی دیوانیش دەنگیدا: پاشای تاک و تەنیای وشەسازی وشه‌ گەیشت.

پاشا لە دەرگاکەوە بە دەرکەوت، ڕووەو کورسی شاهانە هەنگاوی دەنا، دوای دانیشتن بە دەنگێکی هێمنو لاوازەوە، "بە زەحمەتی مەزانن هەر کەس جێی دیاری کراوی خۆی بگرێت".

مێلۆ تا ئەو کاتە پیاوی وا گەورەو ورگ زلی نەدیبو کە دوو چاوی زەقو ڕیشێکی درێژ بە بەرۆکیدا شۆڕبوبۆە، موستیلەیەکی زیو لە پەنجە بچکۆلەکەیدا دەبریقایەوە، تاجێکی بچوکیش لە سەر سەری ڕۆنیشتبو کە بە پیتو وشەی ڕەنگدار دەوری گیرابو.

پاشا سەیری مێلۆ و تۆکی دەکرد، "میوانەکانمان ناویان چییە؟".

لە وەڵامدا مێلۆ، "من مێلۆم ناوە، هاودەنگەکەشم تۆکی ناوە، پڕ بە دڵ سوپاسی میواندارییەکەشت دەکەین، حەز دەکەم بڵێم، کە کۆشکەکەت لە جوانیدا بێ وێنەیە".

میری ڕوونکردنەوەش گەڵاڵەی وتەکانی مێلۆی کردەوە، "کۆشکەکەت لە دونیادا بێ هاوشانە".

ژمێریاریش وتەکەی مێلۆی هەڵسەنگاند، "بەراوردی قەشەنگیی کۆشکەکەت ئاستەمە بکرێت".

سۆفی ناوه‌ڕۆکیش ڕۆحی بە بەر وتەکەی مێلۆدا کرد، "کۆشکەکەت لە وێنەی دڵدایە، وشە بە شادەمارەکانیا گەشت و گوزار دەکات".

بەڕێوەبەری بەردەستی دووهەمی تێگەیشتن, مەبەستی وته‌که‌ی مێلۆی وا لێکدایه‌وه‌، "کۆشکەکەت شازی دونیایە".

پاشا، "بێ دەنگ بن، کوڕی باش، ئێستا کۆڕی ئه‌مڕۆمان چۆن دەوڵەمەند دەکەیت؟ پێمان بڵێ دەتوانی گۆرانی بڵێیت؟ چیرۆک بگێڕیتەوە؟ مۆسیقا بژەنیت؟ ئەکرۆبات بکەیت؟ سیحر بنوێنیت؟ چی دەزانی کە پێشکەشی ئەم کۆڕەی بکەیت ؟

مێلۆ بە کزییەوە دانی بە نەزانی خۆیدا نا، "هیچ شتێک لەوانە نازانم کە تۆ پرسیاری لێ دەکەیت".

پاشا بە تەوسەوە، "چەند منداڵێکی گشتیت لە وەڵامدانەوەدا، دەورو بەرەکەی من دەتوانن هەموو شتێک بکەن. بۆنمونە، میر دەتوانێت بە هەناسەیەک دەریا وشک کاتەوە. پیری مانا دەتوانێت قژی خۆی داڕنێو هەر تاڵەی بکات بە دوو کەرتەوە. ژمێریار دەتوانێت هەرچییەک لە دونیادا هەیە لە یەک دایان بڕێت. سۆفی بەرد نییە لەم گەردوونەدا ئەو نەتوانێ هەڵی داتەوە. بەڕێوەبەری بەردەستی تێگەیشتن بە تاڵێک دەزوو هەمو شتێک هەڵدەگرێ، بەڵام تۆ ناتوانیت هیچ شتێک پێشکەش بەم کۆڕە مەزنە بکەیت؟ خۆ تۆ لەم بەینەدا مەتەڵ نیت؟

لە پڕ مێلۆ، "دەتوانم تا هەزار بژمێرم".

پیتی مەزن بە توڕەییەوە، "ئه‌ژماردن، قەت لێرە ناوی مەهێنە، گەر زۆر پێویستت پێ بو،‌ بەکاریبەره‌. ئێستا تۆ و تۆک وەرن لامەوە دانیشن و خواردنی ئەم ئێوارەیەش هەڵبژێرن تا بیخۆین.

مێلۆ ئامۆژگارییەکانی دایکی هاتەوە یاد کە پێی وتبو، " هەر کاتێک میوان بویت خواردنێکی کەم و سوک بخۆ". بۆیە مێلۆ، "چاک وایە خواردنێکی سوک بخۆین".

زەردەواڵەش بە دەست ڕاوەشاندنەوە بانگی لە چێشتکەرەکان کرد، " خواردنەکە با سوک بێت".

چێشتکەرەکان مەنجەڵێکیان بە پەلە هێناو لە سەر مێزەکەی بەردەمی پاشا دایان نا کە سەر قاپەکەی هەڵدایەوە، تەوژمێک هەوا، سوکو ئاسان بۆ ئاسمان بەرز بوەوە.

زەردەواڵە بە لاچاو خوراندنەوە، "خواردنەکە زۆر گران بەها بو، بەڵام داخەکەم سوکو ئاسان لە دەستمان دەرچو".

پاشا ڕووی کردە مێلۆ، "دەتوانی پێشنیازی خواردنێکی تر بکەیت".

مێلۆ دوای کەمێ بیر کردنەوە، "با خواردنێکی قورس بخۆین".

زەردەواڵەش بە بۆڵەوە، " خواردنێکی قورس لەو لایەوە بهێنن".

چێشتکەرەکانیش بە نقەنق، مەنجەڵێکیان هێنا، لە سەر مێزەکە دایاننا. کاتێک، سەری مەنجەڵیان هەڵدایەوە، لە ئاسنی ڕەش هەڵگەڕا و بەولاوە هیچ شتێکی کەیان بەدینەکرد.

زەردەواڵە بە تەوسەوە، " ئەم ئێوارەیە مەتەڵ دەخۆین"

پاشاش، "ئێستاش کاتی گوتار خوێندن هاتوە، با مێلۆ گوتاری خۆی بدات".

مێلۆ، "خوشک و برایانی بەڕێز، حەز دەکەم لەم هەلە بە نرخەدا بڵێم،".

پاشا وتەکەی بە مێلۆ بڕی، " لاسای وته‌وه‌ی ئه‌وانی تر کار ناکات و ناخوشه‌ بیستنی".

مێلۆش بە دڵ گرانییەکەوە "من دەمویست بڵێم،".

(مێلۆ گوێى هەر بە گوتاری جامبازانی ڕامیاری و کۆمه‌ڵاتی راهێنرابو).

پاشا هەڵی دایە،"یەکێکی تر با گوتاری خۆی بدات".

زەردەواڵە بەپەلە، "قەلەمونێک کە باش سورکرابێتەوە، پەتاتەی کوڵاو، کەرە، بەستەنیش بە دوای نانخواردندا بێت".

هەنگەکەش هەستی کرد، کە زەردەواڵەکە نۆرە بڕەی کردووە، بە دوایدا، "شەکری گوڵاو نانی هەرمێ شەربەتی هەنار، مرەبای سێو با بێت".

پۆلیسەکەش لە بەرخۆیەوە، "تەماتەی برژاو، گۆشتی برژاو نانی برژاو بە ماستاو سەوزەوە با بێت".

ئەوانی تریش، یەک لە دواىیەک، گوتاری خۆیان خوێندەوە تا سەرەی پاشا هات، پاشاش بەخێرایی، "بریانی، گیپەو شیلاوگ بە پێچکەی کوڵاوەوە، لەگەڵ هەندێ یاپراخ له‌ گەڵا مێو و سڵق، بە پیاز و باینجان و تەماتەوە دروستکراو، با سوراحییەک (دۆ)ی ساردیش لەگەڵ بێت.

لەگەڵ خواردن لەسەر مێز دانرا، دەنگی کەوچکو چەقۆو چنگاڵ لە گوێی مێلۆدا ئاوازێکی پچڕ پچڕو ناهارمۆنی بو. پاشا بینی کە مێلۆ لە قاپە بەتاڵەکەی بەردەمی خۆی دەیڕوانی، نەرمە شانێکی لێدا، " لەوە بخۆ کە بیرت لێیکردوە".

مێلۆش بە تەوسەوە، "ئێستا دەزانم، کە وشە مەزنەکانی خۆم ده‌بێت ئاوا بخۆم".

پیتی مه‌زن لە وەڵامدا،" چی بچێنیت، هەر ئەوە دەدوریتەوە. بۆ جارێکی تر چاکه‌ که‌ کاڵەک بە ئەژنۆ ناشکێنیت".

وتەکانی پادشا لە مۆخی مێلۆدا دەنگی دەدایەوە، زگیشی چاوەکانی بەگەڕخستبو، چونکە بۆنو ڕەنگی خواردنه‌کانی سه‌ر مێزه‌که‌، گەدەیان زیاتر هەڵدەگڵۆفی، بۆیە لەبەر خۆیەوە دەیگوت، "تێر ئاگای لەسکی برسی نیە، بەڵام هەر وەک دەڵێن "لە پاش تڕێک خەمشەی بڕێت" گرنگ ئەوەیە، هەڵەی خۆم لە ئەستۆی خۆم بگرمو بۆ جارێکی تر دووباره‌ی نه‌که‌مه‌وه‌".

بۆ دواندنی مێلۆ، میر، "فەرموو وشەکانی خۆت بەم چنگاڵە ئەم دیوو ئەو دیو بکە، بەڵکو هیچ نەبێ تام و ڕەنگەکەی کەمێک له‌ پێش چاوتادا بگۆڕدرێت".

پیرى ماناش بۆ پاساودانەوەى لێدوانەکان، "ئەم وشە بێ سەرو بنانەش بکەرە ناواخنیان خۆردنه‌کانیانه‌وه‌".

سۆفیش درێژەی بە لێدوانەکەدا، "چاک وایە وشەکان تەڕکات، بەڵکو ئاسان تر نەرم ببنەوە".

ژمێریاریش هەڵیدایە، "ئاکامەکان چەکەرە دەکەن، بەڵام مەرج نیە، لەگەڵ هۆکارە نەزانراوەکاندا چونیەک دەرچن".

بەڕێوەبەری بەردەستی تێگەیشتن وته‌ی هه‌مویانی کۆکرده‌وه‌، "‌تیرت هاویشت، زۆر کات نیشانه‌ نەپێکا".

لەو کاتەدا ، پارچەیەک گۆشت لە قوڕگی میر گیر بوو، بەرێوەبەری بەردەستی تێگەیشتنیش مستەکۆڵەیەکی دا بە ناو پشتیدا، "ئەوەندە بخەرە دەمتەوە کە ئاسان بجورێت".

سۆفیش، "وەک بایەک وەهایە، بە لای گوێیدا تێپەڕێت".

میر لەسەرخۆ، "ئەگەر شتێک نەبێت، ئەوا شتێکی تر هەر دەبێت".

ژمێریاریش بەبزەیەکی سەرکەوتوانەوە، "تاوەی قرچاو بە ئاگر کۆتایی دێت".

میر بۆ بێ ده‌نگ کردنیان، "باشە، باشە خۆ هەڵەیەک بە هەڵەیەکی تر چارەسەر ناکرێ".

لەو کەین و بەینەدا پادشا توڕەبو، "ئه‌گەر زیاترتان لە زاردا نیە، بەرۆکمان بەردەن".

لەوەڵامدا هەر پێنجیان یەک بە دوای یەکدا، پەشیمانین. داوای لێبوردن دەکەین. بمانبورە هەڵەبوین. بەخۆماندا دەچینەوە".

کاتێک، ڕاوێژکەرەکان لە جێی خۆیان دانیشتنەوە، بێدەنگی باڵی ساردی بەسەر کۆڕەکەدا کێشا، پاشا بانگی چێشتکەرەکانی کرد، "ئێستا دواخواردن بهێنن".

مێلۆش کە برسێتی باڵی نەرم کردبوو، "دوا خواردنی ئەم ئێوارەیەتان چیە؟"

پیتی مەزن لە وەڵامدا، "خواردنێکی نیمچە پێگەیوه‌، لە چەپکەکانی مەعکەرۆنی دروست دەکرێت".

مێلۆ، "(نیمچە) پێگەیوو چییە؟"

(لەوکاتەدا چێشتکەرەکان بە سینی گەورەوە، بۆ ناو هۆلی نانخواردن هاتن.)

زەردەواڵە بۆ ئەوەی سەرنجی مێلۆ ڕابکێشێ، "نیمچە، دەستەواژەیە (پارچەیەکی لە سینیەکە هەڵگرتوو، خستیە دەمیەوە)، بەلەزەته‌، بەڵام مەرج نیە کە تۆ وا لێکی بدەیتەوە. بۆنمونە سەیری ئەم سه‌ر سێنه‌یه‌ بکه‌، دەڵێت نیمچه‌ گرده"‌.

هەنگەکەش کە کێبڕکێی لەگەڵ زەردواڵەکەدا دەکرد، "زەردواڵە هەنگەشەلێی هه‌ر به‌ نیمچه‌ ڕۆشتن لێکده‌داته‌وه".

ئینجا هه‌نگه‌که‌ خواردنێکی له‌ سینییه‌که‌ بەرزکردەوە تا مێلۆ بیبینێ، "بۆنمونە، ئەم دانەیە لێى نوسراوە، تاک وتەنهام، ئەمە نیمچە چەمکە، وه‌ک چه‌مکی ته‌واو مانا نادات".

مێلۆ بینی هەر سێ سینییەکە بە خیرایى خوران، ئەو هەر ئەوەندەی بۆ کرا چەند دانەیەک بخوێنێتەوە کە له‌سه‌ریان نوسرابو(بێ لەمانگ به‌ ده‌وری ئه‌رزه‌وه‌، هەموو قورسیەکانی که‌ له‌ مه‌داری ئه‌رزدا، دەکەونەوە، باران ئاوە، به‌ڵام لە هەواوە سەرچاوەی وه‌گرتوه‌. کڕنووش بردن بچوکیە. مایەیە دەست فرت و فێڵه"‌.

بۆ دڵنه‌وه‌ی مێلۆ، تۆک بە ئەسپایی، "شەو خواردن، خەوی ناخۆشی به‌ دوادا دێت".

مێلۆش لە وەڵامدا، "خەم مەخۆ بۆم، بیر له‌ نیمه‌چه‌ نه‌زانی خۆم وه‌ک نیمچه چه‌مک‌ 'هێزی شارراوە سەرچاوەیە'، ده‌که‌مه‌وه‌، نەک بیر له‌ خۆراد کردنه‌وه‌".

ئامادەیی زەردەواڵە

میر دەستی بە ورگیدا دەهێنا، "لەوە زیاترم بۆ ناخورێت".

پیری مانا بەهەناسە تونگیەوە، "ماڵم وێران، ورگم دێشێت".

سۆفیش بە خاوىیەوە، "نەدەبو ئەوەندەم بخواردایە".

ژمێریار بە دەم پشتێن شلکردنەوەوە، "بە جارێک ئاوساوم".

بەڕێوەبەری بەردەستی تێگەیشتنیش بە دەم بیرکردنەوەوە، "ئه‌گەر کاکە هى خۆت نییە، خۆ کایەنەکە هى خۆتە".

پاشاش کە خواردن مڕی کردبو، لرنرت خۆیه‌وه‌، "چێشتکەر ئەو داهێنەرەیە کە خواردن بەرهەمدێنێت، بۆیە بە دەگمەن تۆ دەبیستی کە چێشتکەر زیادخۆری بکات".

مێلۆش بە هه‌ستێکی ناسکه‌وه‌، "لەوە دەچێ بەپەلە زۆرت خواردبێت".

زەردەواڵەش هەڵیدایە، "زۆر خواردن لەوەدایە کە زۆر بە پەلە بخۆیت. من بە ئاگام لە کەم خواردن بە تیژ خواردن، بێ ئه‌وه‌ی پەلە بکه‌م".

(زەردەواڵە پێش وتەکانی تەواوبکات، وەنەوزی ئەدا).

پاشا کە لەوە دەچو بیەوێ بدوێت، بەڵام مرۆڤگەل لەبەر پڕی ورگیان، گوێگرتن لایان مەسەلەیەک نەبو، بۆیە یەک بە دوای یەکدا مل درێژانه‌ ڕووەو دەرەوە دەڕۆیشتن. پاش ماوەیەکی کەم، بێ لە مێلۆو تۆکو زەردوەاڵەى خەوتو، کەسێک لەو دەورو بەرە نەمابۆوە. خۆدزینەوەی میوانەکان، کاری لە پاشا کردبو، چونکە سۆزدارانە، "دۆست وخۆشەویستان، حەز دەکەم، هەستی دڵسۆزی خۆمتان بۆ دەربڕم".

مێلۆش بە ساکارانە وتەکانی بە پاشا بڕی، "بمبورە ئه‌گەر دەڵێم، بێ لە منو تۆکو زەردەواڵەی خەوتو، کەسی تر لێرە نەماوە".

پاشاش دانی بەو ڕاستیەدا نا، "ئەوە بۆ ماوەیەکی درێژ دەبێت. دوای هەمو بەیەک گەیشتنێک، هەریەک بەلایەکدا دزە دەکاو دەڕوات، منیش کە (خو)م خوم بە وتاردانی دوای نانخواردنەوە گرتوە. دەزانم ئەوان ئاشبەتاڵیان کردوەو کەس بەدەورمەوە نەماوە، بەڵام هەر وەک خویەک یان حەزێک بۆ خۆم وتار دەدەم. لەهەمان کاتا، بە هیوام کە کەس ڕەچاوی لێدوانەکەم نەکات".

زەردەواڵەکە لەوە دەچو خەبەری بوبێتەوە، " من دەچمە کنیان بۆ نانخواردنی ئێوارە، چاکە تا ئەو کاتە بۆخۆم لێره‌ بخەوم".

برسێتی زۆری بۆ مێلۆ هانی بو، گلەییەکانی پادشا لە گوێیدا دەزرنگانەوە. زەردەواڵەکەش کە هێشتا خەو به‌ری نه‌دابو، خۆی بۆ گوژمێکی تری نانخواردن ئامادە دەکرد. ئەم بارە نالەبارە مێلۆی هاندا، " ئەوان کە ئاوەها دەخۆن و ده‌نون، چۆن هەر بیر لە خواردنی تر دەکەنەوە؟"

پاشاش، "ئەوە شورەییە، لەمڕۆ بە دواوە خواردنی ئێواران بۆ شەو دەگوێزینەوە".

مێلۆش بە تەوسەوە، "ئەوەى کە تۆ بە تەمای بیکەیت، لەوە دەچێ، کە دەڵێن،" کەرێکم دا بە کەرێ، سننان لە پشت گوێی دەرێ".

زەردەواڵەکەش بە دەم خەوەوە، تەرجەمەی لێدوانەکەی مێلۆی بۆ خۆی دەکردەوە، "تۆ دەڵێیت، کە هەمو خراپەیەک هاوسەنگن لە وتندا، بەرامبەر بە باشییەکی ناهاوسەنگ لە کرداردا. بەڵام من بڕوا دەکەم، کە چاکتر وەهایە ناوەندی کردار و وتن ڕەچاوبکەیت، پێش ئەوەی بڕیاربدەیت".

مێلۆ بە ناڕەزاییەوە، "من نازانم چۆنو بۆچی دەبێت، ڕەچاوی ناوەندیەتی (ڕاست یان درۆ، ڕەش یان سپی، ئازا یان ترسنۆک) بکرێت. چونکە ئەو بەهایانە کە وشەو کردارن، هەر مرۆڤ پێکیهێناون، ئه‌و به‌هایانه‌ ژیانی منیان تەواو ئاڵۆز کردوەو رێگه‌ی خۆ دۆزینه‌وه‌شیان لێ ونکردوم".

پاشا کە هەستی بە دڵشکاوی و بێهیوایی خۆی دەکرد، باشتر لە مێلۆ دەگەیشت. بۆ پاساودانەوەی دڵی مێلۆ، "ئەوەی تۆ دەیڵێیت ڕاستییەکی ڕوون و بەڵگەنەویستە، کە گرانە بۆ کەسێکى تر بزانێت، گەر بێتو خۆی گیرۆدەی ئەو جۆرە دەردانه‌ نەبێت. کاتێک، کە تۆ گلەیی لە وشەو دەربڕینەکانی دەکەیت، ناحەقت نیە کە نەزانیت بۆچىو چۆن ئەو وشەو بەهایانە دروستکراون؟ چونکە وشە لە ڕێی بەها کۆمەڵایەتیەکانیەوە دەسەڵاتی هەیە. ئەو هاوکێشەیە ئاستەمە بۆ زۆر کەس کە تێبگات. چونکە تێگەیشتن لە مەلەکردن دەچێت کە مه‌له‌وان دژی تەوژمی ڕووبارێک مه‌له‌ ده‌کات. کردنی مەلەیەک لەو جۆرە بۆ مرۆڤ مه‌له‌ نه‌که‌ر گرانە، تێڕوانینی جەنجاڵییە، نەکردنیشی، گەمەیه‌که‌ گاڵتەجاڕیانه‌ که‌ مه‌له‌ نه‌زان ده‌یکات. جا مەترسە ، بپرسە لەوەی بۆچیو چۆن، بەڵام لە گوتارە بازاڕییەکان خۆت دور ڕابگرە، چونکە زۆرجار ئه‌و گوتارانه‌، نەک هەر نەزانانە وتراون، بەڵکو مەبەستی گڵاویشی له‌ پشتیانه‌وه‌ چاو شارکێ ده‌کات".

پاشا پاش ماوەیەک تێڕامان، "باشە بە بڕوای ئێوە، لەمڕۆدا، چۆن دەتوانرێت تەجاوازی ئەم بارە لاسەنگە ژیانی خۆمان بکرێت؟"

زەردەواڵەش بەپەلە " بەرنامەی خوێندن هەڵتەکێنە، یاساکان سه‌ر له‌نوێ داڕێژه‌ره‌وه‌".

پاشاش بە ناڕەزاییەوە، "یاساکان بەرامبەر وشە دەوەستنەوە".

زەردواڵەکەش کە هەوای لێدوان لە کەلەی دابو، "خەڵات ببخشەرەوە، هەمو گیانلەبەرێک بە پارە بکڕە".

پیتی مەزنیش نائومێدانە سەری دەلەقاند، زەردەواڵەش، بەردەوامی بە هەڵەوەڕانه‌، "داوای یارمەتی لە دۆستو دوژمن بکە، سەوداو مامەڵە لەگەڵ دەوروبەردا دامەزرێنە، گوێ بە هیچ مەدە، هەرچی هەیەو نیە ئەم دیو وئەودیوی بکە، وشە کورتکەرەوە، لە وتەکانی رابردوت پەشیمانبەرەوە، سنورەکانی شارستانیەت سەر لە نوێ داڕێژەرەوە، پردەکان داڕوخێنە".

(لێدوانەکەی زەردواڵەکە گێچی پاشای بەرزکردبۆوە تا ڕادەی چاو سور هەڵگەڕان. زەردەواڵەکە لە ڕوانینەکەی پاشادا ترسێکى کوشندەی خوێندەوە کە قاچە لاوازەکانی بە لەرز هانی، هەر ئەوەندەی بۆکرا کە سووک و ئاسان بێورتە له‌ جێگه‌ی خۆ دانیشێت.)

مێلۆش کە لە بیرى خۆیدا، بیر له‌ ده‌ربرێن ده‌کردوه‌.بێدەنگبوونی زەردەواڵەی هه‌ڵی بۆ ره‌خساند، "تۆ ئەتوانی ڕێگەچارەیەک بدۆزیتەوە تا ئاواز و ژیر بۆ ناومان بگەڕێنەوە".

(بیستنی وشەکانی ئاوازو ژیر پیتی مەزنیان ڕاچڵەکاند. چونکە، پیت بە ڕادەیەکی دەیزانی لە دوای تاراوگەکردنی ئاوازو ژیر، مرۆڤی شار له‌ بازنەیه‌کی دوفاقای، کەم تەرخەمی ڕۆحی باش و خراپەی یان بێ هەست و هۆش ده‌خولێنه‌وه‌).

پاش کەمێ ڕامانان، پاشا تاجەکەی سەری داگرت، "داوایەکی زۆر بەجێت، پێشچاوخست، گەرچی کاتێ ئەوان لەناوماندا بون، زۆر بە بابەتیانە لەسەر گرفتێک لە ناوەندی وشە و بیردا بکەوتایەتەوە یان لە ناوەندی کۆمەڵدا به‌ر پا ببایه‌، ئەوان بەئاسانی لەتەرازوی مەحەکیان دەداو، بە پێکەنین یان بە توڕەبونه‌وه‌، چارەیەکی ڕەوایان بۆ دەدۆزیەوە. ئەوەشمان له‌ بیر نه‌چێت، ئەوکاتانە شارستانیەت بنجی فەرهەنگی شاریان پته‌وانه‌ نه‌ک دادەڕشت بو، به‌ڵکو پارێزگاریان له‌ گه‌شه‌ی ساوایانه‌ی وه‌ک ساوایه‌ک، له‌ رێگه‌ی گفتوگۆ هاوسه‌نگو جیاوازه‌وه‌‌ ده‌کرد. بەڵام که‌ سه‌ر و کرده‌ی رابردوو ماڵئاویان له‌ ئێمه‌ کرد، ئێمه‌ش نه‌زانانه‌ ئاوازو ژیرمان به‌ره‌وه‌ تارۆگا ره‌وانه‌کرد. به‌ڵام لەمڕۆدا، من بڕوا ناکەم گەڕانەوەى ئەوان کارێکی هەر وا ئاسان بێت".

زەردواڵەش هەڵیدایە، "بەدڵنیاییەوە، ئەوەندە ئاسان نیە گەڕانەوەیان، بەڵام دەشێ هەوڵی بۆ بدرێت".

مێلۆش کە بیرى لە دووانەکەی پاشا دەکردەوە، "ئه‌گەر ئاسان نیە گەڕانەوەیان، ئەی گرانیەکەی لە چیدایە؟".

زەردەواڵەش "چیە کە ناهێلێت بکرێت".

پاشاش، "زۆر زەحەمەتە بەجێگەیاندنی".

زەردەواڵەش لایەنی پاشای گرت، " راستە، گەشتن بە مەبەستیک لەو جۆرە زۆر گرانە بەجێگەیاندنی".

مێلۆش ڕووی دەمی کردە پاشاو بە بڕوایەکی رەهاوە، "تۆ دەتوانی بە ئاکامی بگەیەنیت، گەر بێتو مەبەستتبێت".

زەردەواڵە لەبەرخۆیەوە، "بێگومان، پێت مه‌زن دەتوانێ ئەنجامی بدات، گەر بێتو بیەوێت، بەلای کەمەوە دەتوانێ ڕێگەی گەڕانەوەیان بدات".

پیتی مەزن ڕوویکردە زەردەواڵە و پرسی، "بە بڕوای تۆ چۆن ئەنجام دەدرێت؟"

زەردوەاڵەش بە لەخۆڕازیبوونەوە، "زۆر ئاسانە بۆ منداڵێکی خوێن گەرمی جەربەزە، کە خاوەنی ماشێنێکە کە بیرکردنەوە دەیبزوێنێت، لەگەڵ سەگێکی چاودێردا کە چاوی تیژه‌و دڕ بە نهێنیە شاراوەکان دەباتو دەتوانن هاودەنگی رێگای چون و گه‌رانه‌وه‌ی بکات. بەو مەرجەی کە پیتی مەزن و بیرکاری تیژ ڕێگەبدەن ئه‌وان کاره‌که‌ بکه‌ن".

(لەناکاو زەردەواڵەکە بێدەنگ بو).

پاشا بە زەردەواڵەی، "بەردەوام بە لەسەر لێدوانەکەت".

زەردواڵە بە ناچاری پلانەکەی خۆی تەواو ئاشکراکرد، "مێلۆ له‌م گه‌شته‌یدا، دەبێت دەشتە درێژەکان کە چۆڵ و ترسێنەرە ببڕێت تا بە شیوە نەزانەکان دەگات. ئینجا دارستانە چڕەکان و بیابانە بێ ئاوەکان ببڕێت، دوا بەدوای ئەوە ئەرزە قڵیشاوەکان بەجێبهێڵێت تا بە ئاسەواری ناوچه‌ زەبەلاحەکان دەگات. دوایش بە ناوچە بێهەستەکاندا تێپەڕێت تا بە شارستانیەتی ڕەنووس دەگات. گەر هاتوو بە سەلامەتی بەوێ گەیشت، ئەوسا دەبێت بیرکاری تیژ ڕازیبکات تا ئەویش ڕازیبێت لەسەر ئەوەی کە خانزادەکان بۆ ناومان بگەڕێنەوە. گەرچی بڕوادەکرێت، کە بیرکار لەسەر هیچ شتێک پێکنەیەت کە پیتی مەزن پەسەندی کردبێت. جا مێلۆ پلانی چیە بۆ کردنەوەی ئەو گرێ کوێرانە؟ من نازانم. بەڵام بڕوادەکەم، هەوڵی بێکۆڵدانی لەمەبەستی دوور نزیکی دەخاتەوە. گەر هەمو شتێک لەگەڵ بیرکاردا بەچاکی کۆتایی هات، دوای ئەوە شاری ڕەنوس بەجێ دەهێڵێتو بەرەوە ناوچە شاخاویەکان دەڕوات، کە نەزانینی سه‌یرو سه‌مرانه‌ له‌و‌ ناوه‌دا خۆی وه‌ک به‌ردو دار گرمۆڵه‌ داوه‌. ئینجا سەر شاخک وشکه‌ڵانه‌که‌ی ئه‌و ناوچه‌یدا ده‌بێت سه‌رکه‌ونو چەند لوتکەیەک تێپەڕ دەکەن تا بە دوایین شاخ دەگەنو بەرەو پۆپەکەی ئه‌و شاخه‌ سەر دەکەون. لەوێوە پلیکە پەیژەکان بەدی دەکەن، کە بە گاشەبەردەوە گرێدراوە. دەبێ ئەوەش لەبیربگرن، هەمیشە لە شەودا با هەڵ دەکاتو پەیژەکە هەر جارەی بە لایەکدا سووڕدەخوات. بۆیە لە شەودا ئاستەمە سەرکەوتنو دابەزین. دیارە بۆ مروڤی خاوەن ئیرادەی وەک مێلۆ، ئەوە مەسەلەیەک نیە، دوای سەرکەوتنەکەیان، دەچنە ناو کۆشکەکەوە که‌ لە هەوادا راگیراوە، لەگەڵ خانزادەکاندا بە خۆشی دەدوێن. دوایش بە ناو بەردەڵانە تیژەکاندا بۆ لامان دەگەڕێنەوە. ئەوساکە، مەملەکەتی دانایی ئاهەنگێکی گەورەتان بۆ ساز دەدا، گەر تا ئەو کاتە بەری ئاهەنگتان پێوە مابێت.

پێتی مه‌زن بە دەم خوراندنی ڕیشیەوە، "من قەد بەو شێوەیە، بە بیرمدا نەدەهات، کە کارێکی ئاوەها گران ، وا ئاسان ئەنجامدەدرێت".

زەردەواڵەش پشتگیرى کرد، "ئا، نا.... ئاسان ئەنجامدەدرێت".

مێلۆش ناچارانه‌، "بڕواناکەم هەر وا ئاسان ئاوازو ژیر بدۆزینەوە، وەک ئەوەی زه‌رده‌واڵه‌ باسی لێوە دەکەن".

زەردەواڵەش بۆ ڕاگرتنی دۆستایەتی مێلۆ، "منیش چاوەڕێی گرانیی لە گەشتێکی وەهادا، هەر دەکەم".

تۆکیش کە گوێ قوڵاخی گێڕانەوەکەبو، "کێو که‌ی ئه‌و کاره‌ ئه‌نجام ده‌درێت‌؟"

پاشا، "پرسیارەکەی تۆک لە جێی خۆیدایە، بەڵام گرفتێکی تریش هەیە".

مێلۆ کە لە دڵەوە نەیدەویست، لێدوانەکە ڕووەو ئاسۆیەکی تر بچێت، "ئەو گرفتە چییە؟"

پاشا لە وەڵامدا. "بەداخەوە من ئێستا ناتوانم ئەوەت لا بدرکێنم، هەتا لە گەشتەکە نەگەڕێنەوە. کاتێک که‌ به‌ هه‌ست و ژیریه‌وه‌ گەڕانەوە، مەبەستمە بڵێم، کاتێک ئاواز و ژیری له‌گه‌ڵتاندا، بۆ ناومان گەڕانەوە. وەڵامدانەوەى پرسیارەکەی تۆکیش دەڵیش ده‌ده‌مه‌وه‌و له‌به‌ره‌ لەسەرەتاوە مێلۆ پێشنیازی گەڕانەوەیانى ئاوازو ژێری کرد، بۆیە ئەو شایستەى بەجێگەیاندنێتی کاره‌که‌یه‌. دیارە تۆکێش هاودەمی مێلۆ دەکات".

مێلۆ ویستی بڵێت، "تۆ دەزان … ى…".

پاشا وتەکانی بە مێلۆ بڕی و باوەشێکی گەرمی پێداکردو پێیوت، "لەمڕۆ بەدواوە، فەرهەنگی شارستانیەت ڕێزێکی تایبەت دائەنێت بۆ کەسانێک کە وەک تۆ ڕیگای خۆیان بە بەرپرسیارانە هەڵدەبژێرن. ئاشکرایە کە تۆ لەم هەڵبژادنەتا، ڕوبەڕوى کێشەى جۆراوجۆر دەبیت کە یان بەسەرکەوتن یان بە تێکشکان کۆتایی دێت، چاک وەهایە ئامادەی هەمو شتێک بیت. دیاری من بۆ ئەم گەشتەتان ئەم هەگبەو پەڕاوەیە، کە دەشێ بۆ بەردەوامدان بەگەشتەکەتان سوود بەخشبێت، ده‌ده‌می. هەگبەکە پڕە لە وشە، کە لەوانەیە بە ڕۆژانە زۆربەیان بەکار نەبەیت. بەڵام لەبیرت بێت، هەر کاتێک ناهەمواری هاتە ڕێتو وەڵامت نەبو، هەوڵدە پرسیارو وشەکانی ناو ئه‌م هەگبەیه‌ بەکاربەره‌".

مێلۆ بەخۆشیەوە هەگبە و پەڕاوەکەی وەرگرت، "زۆر سوپاسی هەستو هۆشت دەکەم کە بەو شێوەیە هانم دەدەیت بیربکەمەوەو رێگای خۆ بدۆزمه‌وه‌".

کاتێک، هەر چواریان بەرەو لای ئۆتۆمۆبێلەکە بە ڕێکەوتن، پاشا وتی: ئێوە پێویستیتان بە چاوساغو ڕێنیشاندەری کارامە دەبێت، کە لەگەڵتاندا گەشتی رێگای هاتو نه‌هاته‌ بکات. زەردواڵەش کە خاوەنی ئەزمونی جەربەزانەیە ئامادەیە سەرقافڵەی خۆشی و ناخۆشی رێگەتان بکات.

زەردەواڵەش کە بە هیچ جۆرێک بیرى لە گەشتێکی وا ترسناک نەکردبوەوە، وتی: تۆ بوەستە با بزانم ماڵەوە دەڵێن.

پیتی مەزن بەردەوامی بە وتەکانیدا: ئێوە لە ڕێگادا بۆتان دەرئەکەوێت، کە زەردەواڵە، چەند شارەزا و ئازایە لە گەشت کردندا. لەگەڵ ئەوەشدا، چەند گوێڕایەڵەو پشت بەخۆ بەستە لەکارو فەرمان بەجێگەیاندنا.

(ئەم پیاهەڵدانەی پیت، تەواو نوزەی لە زەردەواڵە بڕی، دەماری پیاوەتی جوڵان کە بەشداری گەشتەکە بکات) .

مێلۆش کەمو زۆر لە پیاهەڵدانەکەی پاشا بە گومان بو، بەڵام بڕوای دەکرد کە دەشێ لە گەشتەکەدا زەردواڵە هاودەنگێکی سود بەخشبێت، بۆیە لەسەرخۆ، "کوێرە چیت دەوێت بۆ گەشت کردن؟"

تۆک کە لە فیکەی مێلۆ گەیشت، "گۆچانێک کە لەنوکی پێت گیرنەبێت".

لەگەڵ ماڵ ئاواییاندا، پیت، "پرسیارەکان بە ڕوونی له‌ خۆتان بکە؟!"

زەردەواڵەش لەبەر خۆیەوە، "ئه‌گەر زمانم بوەستایە، ئێستا دڵەڕاوکێم توش نەدەبو، خۆ تازە ناشکرێ پەشیمان ببمەوە".

هەموی پەیوەستە بەوەی کە تۆ چۆن لە شتەکان دەڕوانیت

لەگەڵ بەردەوامی لێخوڕیندا تا دەهات، مێلۆو هاودەنگەکان لە فەرهەنگی شار دوردەکەوتنەوە، بە ناوەندی دەشتە کاکی بە کاکیەکاندا دەڕۆیشتن، کە سنوری ناوەندی شاری وشەو ڕەنوسیان بەیەک دەگەیاند. لەو پێدەشتەدا، ئەوەی درکی پێدەکرا، هەستو بیری گەشتیارەکان بو کە بەبێدەنگی داهاتویەکی تریان دەخوڵقاند.

کات، دواىنیوەڕۆیەکی درەنگ بو، زەدەپەڕی هەتاویش خەواڵوانە بەرەو پشتی کێوەکان خواردەبوەوە، هەواش بێباکانە بەڕووی گەشتیارەکاندا تەوژمیدەدا. ئاسۆی ڕۆژیش تا بڵێیت بە هەمو لایەکدا بەر فراوانتر دەیڕوانی. تۆک بە کلکەلەقێدا دەریدەخست، کە لەگەڵ هەوادا چونیەکە ژیان بێ خه‌م ده‌کات. مێلۆش بەبزەوە، فەرموی لەو داهاتوە دەکرد کە خۆی شانۆکەی دەنوسێتەوە. زەردواڵەش نەرمە شنەی بە دەم باکەوە دەکرد. سێبەری دارو دەوەنەکانی ڕێگەش، تەممەڵانە لەسەر گازی پشت بەوناوەدا ڕاکشابون، لەوە دەچو دوا وزەی تیشکە ماندوەکان بەرەو ناخی گه‌ردوون بار بخه‌ن.

زەردەواڵە هەناسەیەکی پڕ بە سیەکانی هەڵمژی، "ئه‌گەر پانتایی ئاسۆ ڕەهەند بیر بێت، ئیرادەی جەربەزەیی مانای پێداوه‌، نەک ترسی نادیار، کە بەند په‌سندوه‌؟

دەشتەکە تا دەهات، ڕووەو تەسکی دەچو تا بە گەرووی دارستانەکەدا کۆتایی پێهات. تابلۆیەک لە کەناری دارستانەکەدا چەقێندرابو، کە بەئاشکرا چاوی گەشتیارەکانی بەکێش دەکرد، له‌سه‌ری نوسرابو، "ئەم ڕێگایە بەرەو گۆشەنیگا دەڕوات، ڕاستەو ڕاست دەچێتە سەرچاوگەی تێڕوانین".

کاتێک گەشتیارەکان چونە ناو دارستانەکەوه‌، ئه‌گەر دەلاقەیەکی ناوەندی گەڵاو لقەتەنراوەکان نەبوایە کە درزێکی بۆ ڕوناکی کردبوه‌، ڕێگاکە وەک درزی عەباوە بە ئاستەم دەردەکەوت.

مێلۆ لە کاتێکدا کە چونه‌ ناو دارستانه‌که‌وه‌، بە هیوا بو، له‌سەرچاوەی تێڕوانین نزیک که‌وێته‌وه‌. بەڵام لە جێی ئەوە ڕووبەڕووى چڕیو پڕی دارستانەکە بووەوە، کە دەربڕینی تابلۆکەی مانایه‌کی ئاوەژوو لا وێنه‌ دەکردە، بۆیە سەرسامانە، "ئەرێ تیشکەکە خۆی حەشاردەدات یان گەڵایە ئەرز دەشارێتەوە؟"

تۆک لە وەڵامدا، "ئه‌گەر چاو گۆشەنیگاى خۆی دیار نەکرد، سەرچاوە تێڕوانین بێشوناس دەمێنێتەوە".

زەردواڵەش هەڵیدایە، "کەواتە لەو کاتەدا عەبا ئابڕو حەشارنادا، بەڵکو ترس لەزەت لە تارێکی ده‌بێنێت".

مێلۆش، "چڕیو پڕی دارستانەکە سەرنجڕاکێشە، وا نیە؟"

دەنگێکی تر لە گۆشەیەکی بەرزەوە، "من نازانم دارستانەکە چۆن سەرنج ڕادەکێشێت یان هەست دەجوڵێنێت. بەڵام تێڕوانینەکان هەریەکه‌ لە ئێمە پەیوەستە بە گۆشەنیگایەوە کە لێوەى دەڕوانێت".

مێلۆ قسەکەرەکەی بەدی نەدەکرد، کاتێک چاوی بۆ گێڕا، "داوای لێبوردن دەکەم، وەڵامەکەت زۆر لام ڕوون نیە؟"

دەنگەکە بەجۆرێکی تر وەڵامەکەی دووبارەکردەوە، "بینین، هەر بینینێک بێت، پەیوستە بە گۆشەنیگای سەیرکەرەوە کە چۆنو لە چ گۆشەیەکەوە بۆ شتەکان دەڕوانێت".

مێلۆ، کاتێک سەری بە لای دەنگەکەدا وەرچەرخاند، جوتێ قۆنەرەی بریسکەداری لەئاستی چاوەکانیدا بەدیکرد، کە لەپێى قسەکەرەکەدا بو. ئەو قیت و قوت بێ هیچ یارمەتییەک بە وزەی خۆی لە هەوادا ڕاوەستابو. قسەکەرەکە کە هاوتەمەنی مێلۆ دەبو، بێ لەوەی ئەو لە هەوادا ڕاوەستابو، جیاوازییەکی تری مرۆڤانە یان نامرۆڤانە لە ڕوخسار و شێوازیاندا بە دی نەدەکرا. لاوەکە بەردەوامی بە لێدوانەکەیدا، "بۆنمونە، ئه‌گەر تۆ لە بیابانەکەدا گەورە ببویتایە، لەوانەبو (دارستان) سەرنجت ڕاکێشی بکات!".

زەردەواڵەکە نەیدەویست دژ بەیەکێک بدوێت، کە لە بەرزایی نەوەد سانتیمەترەوە بێ هیچ پاڵپشتێک ڕاوەستابێت، بۆیه‌، "بێگومان، ئەوەی تۆ دەیڵێیت، نکۆڵی هەڵناگرێت".

لاوەکەش بەردوامیی بە ئاخاوتنەکەی خۆیداو، "ئه‌گەر بهاتایە ئێمە دار بووینایە، لەجێى ئەوەی کە هەین، ئەوا دور نەبو فەلای (مه‌سیحی) لە ڕۆژی یاد مەسیح کردنەوەدا، بیانبڕینایەوەو لە ژووری دانیشتنەکانیاندا، بە گڵۆپی بریقەدار بمانڕازێننەوە".

مێلۆ بە ڕامانەوە، "باشە، ئەوە چ پەیوەندییەکی بە تێڕوانینەوە هەیە؟"

لەوەڵامدا لاوەکە، "هیچ پەیوەندی پێوەی نیە، بەڵام گریمان کە ئەوەش جۆرێکە لە تێڕوانین، ئەوسا دەکرێت بڵێین، تێڕوانینێک زۆر جیاوازتر لە تێڕوانین ئێمەش بوونی هەیە".

مێلۆ کە سەرنجی لە ڕاوەستانەکەی ئەدا، " چۆن دەتوانی ئا بەو بەرزییەوە بێ هیچ پاڵپشتێک ڕابوەستیت؟"

لە وەڵامدا لاوەکە، "گەرچی تۆ لەگەڵ مندا هاوتەمەن دەرئەکەوی، بەڵام من تێناگەم تۆ چۆن پێت بە زەوی گەیشتوەو ئاوەها بێخەم له‌سه‌ر ئه‌رز ڕاوەستاویت".

مێلۆ، "مەبەستت چی یە؟"

لاوەکە لەوەڵامدا، "منداڵ لای ئێمە لە هەوادا لە دایک دەبێتو سەری لەو ئاستەدا دەمێنێتەوە کە تێیدا لە دایک بوە. لەگەڵ ڕۆژگاریشدا، قاچمان ڕووەو زەوی تا پێی به‌ بە زەوی گەیشتن, گه‌شه‌ ده‌کات. بەڵام هەندێک لە ئێمە لەبەر هەر هۆیەک بێت، قەت بە تەواوەتی پێمان بە زەوی ناگاتو ژمارەیەکی تریش لە ئێمە بە ناسروشتی سه‌ره‌و خۆار گەشەدەکات".

لەگەڵ لێدوانەکەیدا، لاوەکە چەند تەقلەیەکی له‌ هه‌وادا لێدا، ئینجا، "بە دڵنیاییەوە تۆ دەبێت تەمەنت زۆر درێژبێت، بۆیە قاچت بە زەوی گەیشتووە".

مێلۆ بە پەرۆشەوە، "نا، نا بەو شێوەیە نیە کە تۆ بیری لێکیدەدەیتەوە. چونکە خێزانەکانی ئێمە لە سەر خاک گوزەران دەکەن، هەر لەسەر خاکیش زاوزێ دەکەن. کاتێکیش منداڵی ئێمە لە دایک دەبێت. دوای چه‌ند مانگێک، گەر ئێسکی چاک گەشە بکات، ئەوا دەکەوێتە گاگۆڵکێ، ئه‌گەر نەخۆشى و دەردەسەری توشنەبێت، له‌ نۆ مانگیه‌وه‌، بە تەواوەتی پادەگرێ و بەسەر زەویدا دەڕواتو، له‌ هەڵچووندا بەردوام دەبێت تا ناوەندی تەمەنی 20 تا30 ، ئینجا لە هەڵچوون دەوەستێ".

لاوەکە بە پێکەنینەوە وتی: گەشەی ئێوە سەیر داڕێژراوە، گۆشەنیگای ڕوانینیشتان بەردەوام لەگەڵ گەشەی تەمەندا دەشێت بگۆڕێت و تا ڕادەیەکیش ئەو گۆڕانە له‌وانه‌یه‌ کاربکاتە سەر ئەزمونی تاکەکانتان و به‌راده‌یه‌کیش ڕوانینی تایبەتان هه‌بێت و به‌ ده‌م رۆژگاریشه‌وه‌ تێڕوانیت بۆ شته‌کانی ده‌وربه‌رت بگۆرێت".

زەردەواڵە، "نا... نا خەمت نەبێت ئەوەندە داینامیکیانە بیر له‌ روانین ناکەینەوە، چونکە پێش ئه‌وه‌ بۆ خۆمان بیر بکه‌ینه‌وه‌، ئه‌نواع بیرکردنه‌وه‌ ئاماده‌بومان به‌ شیره‌وه‌ ده‌ده‌نێ، مێشکیش ئه‌و بابه‌ته‌ی بێ هه‌زم نابێت و به‌ سافی ده‌مێنته‌وه‌".

مێلۆ لەوە دەچو بۆچوونەکانی لاوه‌که‌ی لاپەسەند بێت، بە هەستێکى ڕاستگۆیانەوە، "لێدوانەکەتان گەرچی بەمن قوت نادرێت، بەڵام جێی بیرکردنەوەیە".

لاوەکەش پەرەی بە لێدوانەکەیداو، "گۆشەنیگای ئێمە گشت کات لەیەک خاڵی تێڕوانینەوە گەشەدەکات، بەڵام ئاسۆى بینینمان لەگەڵ گەشەکردندا ڕوونترو فراوانتر دەبێت. ئەمەش گرفتمان کەمتر بۆ دروست دەکات. لەسەروو ئەوانەشەوە، لەگەڵ ڕۆژگاریشدا، زیاتر لە زەوی نزیک دەبینەوە".

تۆکیش کە گوێ ڕایەڵی لێدوانەکان بو، "بە زانینی ئەو ڕوانگە جودایانە خۆشحاڵم کە گوێم لێیه‌، حەزدەکەم گوێم له‌ خوێندنەوە یان تێڕوانینی خۆت لەسەر ئێمە چییه‌؟"

لاوەکە له‌ وه‌ڵامی تۆکی دا، "کوڕە لاوەکە، تۆ تائێستا بە دوای شتەکانەوە وێڵیتو سەرشێتانەش هەوڵ دەدەیت. سەگە، تۆش زۆربەی کات نیگەرانی به‌وه‌ی که‌ مرۆڤ کات لە دەست نەدات. زەردەواڵە، تۆش دەرهەق زۆربەی شتەکان هەڵەیت، هەر بۆیە ڕووداوەکان لە ناکاودا تۆ له‌گه‌ڵ خۆیاندا راپێچ ده‌که‌ن".

زەردەواڵەش ئامادە نەبو ددان بە لاوازییەکانی خۆیدا بنێت، بە گیانێکی بەرگریکەرانەوە، "ئەوە قسه‌ هەڵبەستراوانه‌م له‌وه‌به‌ریش بێستوه‌".

تۆکیش، "بۆچونه‌که‌ت جێى بیرکردنەوەیە."

مێلۆش پرسی، "تۆ چۆن ئەو شتانە دەزانیت؟"

لاوەکە، "ئاسانە زانینیان، من بۆ خۆم ناوم دیدەیە و توانای بینینى ناوەوەی شتەکان و دەورو بەرەکەشیم هەیە. ئەشتوانم شتە داپۆشراوەکانیش ببینم".

مێلۆ لەوە دەچو کە شان و ملی ئازاری بدات، لەبەر سەربەرزکردنەوەو دوانی لەگەڵ لاوەکەدا، "باشە ئەو تێڕوانینە قووڵانە بۆ تۆ ناخۆشی دروست ناکات؟"

دیدەش لە وەڵامدا، "بەڵێ ناخۆشی دەسازێنێت، بەڵام لە بیرت نەچێت ، گرنگە بزانیت چۆن شتەکان دەبزوێن. لە هەمان کات، دایکم لە شتەکان دەڕوانێت، باوکم ڕوانینەکان هەڵدەسەنگێنێت، برا گەورەکەم لایەنی جودای شتەکان دەخوێنێتەوە، خوشکە بچوکەکەم (بینایی) لە داهاتووی شته‌کان دەڕوانێت".

مێلۆ کە تامەزۆی بەرزی و شێوازی ڕاوەستانەکەی ئه‌وه‌ی دەکرد، لە دیدەی پرسی، "بڕوا دەکەی کە من بتوانم وەک تۆ بەرزببمەوەو لەوێوە بۆ دونیا بڕوانم ؟"

دیدەش لە وەڵامدا، "تەنها ئەو کاتە دەتوانی کە هەوڵێکی هۆشمەندانە بدەیت و رێگای خۆ دۆزینه‌وه‌ بڕوای خۆت، خۆ به‌ ده‌ستێ بهێنیت".

(مێلۆ پاش ڕامانینو بیرکردنەوە له‌ هۆشمەنی، هەوڵیدەدا کە له‌ جێگه‌ی خۆیه‌وه‌ بەرزببێتەوە، لەگەڵ بەردەوامی هەوڵداندا، هەستی کرد کە لە زەوی زۆر که‌م بەرزدەبێتەوە، بەڵام کاتێک که‌ ویستی چاو به‌ ده‌وری خۆیدا بگێڕێت، کەوتە به‌لادا).

دیدەش بە گەرمیەوە، "هه‌وڵه‌که‌ت زۆر چاک بو".

زەردەواڵەش به‌ پێکه‌نینه‌وه‌، "تا سوار نەگلێت، نابێت بە سوار."

مێلۆش، "بەڵی ئەزمونێکی کورت و تێژ ره‌وبو، بەڵام رێگه‌ خۆ دۆزینه‌وه‌و گەورەبوون به‌ ده‌م رێگاوه‌ گه‌شه‌ ده‌کات، ئه‌م هه‌وڵه‌ی ئیستام له‌وه‌ باشتره‌ که‌ ده‌ڵێن: لە تڕێک بوو بە کوڕێک".

دیدە، "ئه‌و تێڕوانینێکی هۆشمەندانەیە بۆ گەشەکردن. چونکه‌ بەلای کەمەوە، هەمو مرۆڤێک، لە ژیاندا شایستەی ئەوەیە کە تێڕوانینی خۆی بۆ شتەکان هەبێت. چونکە ئەو تێڕوانینە جیاوازانەیە کە گەشە بە شتەکان ئەدا، نەک یەک شێوازی ڕوانین".

تۆک کە بە چواردەوری خۆیدا دەیڕوانیو لە دیدەی پرسی: ڕوانینى تۆ بۆ شتەکان لەو جێگەیەوە لەگەڵ ڕۆژگاردا ناگۆڕێت؟"

لە وەڵامدا دیدە، "بە دڵنیاییەوە دەگۆڕێت، چونکە من ئێستا دیدى خۆم لەسەر شتەکان دەردەبڕم کە لەم ئانەدا بیریان لێدەکەمەوە، کە دەشێت تۆ بە شێوازێکی تر بیریان لێبکەیتەوە".

دیدە دەستی بۆ گۆلە ئاوێک درێژ کرد، "ئەو گۆلە ئاوەی کە لێرەوە دیارە، دەشێت لە دیدەی مێروولەیەکەوە دەریایەک پێکبهێنێت، بەڵام لە ڕوانگەی فیلێکەوە، قومەئاوێکی خواردنەوە زیاتر نەبێتو لای سەرە مێکوتەیەکیش ژینگەیەکی ڕەها پێکده‌هێنێت. کەواتە ڕوانین بۆ شتەکان بە شێوەیەک پەیوەستە بە گۆشەنیگای سەیرکەرەوە کە لە چ مەبەستێکەوە دەڕوانێتو لە چ گۆشەیەکەوە تێیدەڕوانێت. ئێستا حەز دەکەم لەگەڵمدا بێن تا بەشێکی تری دارستانەکەتان پێنیشاندەم.

(ڕۆیشتنەکەی دیدە لەهەوادا بە شەپۆلێکی وزە به‌ڕیوه‌ دەچوو).

مێلۆ بە دەم ڕۆیشتنەوە " تۆ ماوه‌یه‌ک له‌مه‌وبه‌ر وت، ئێمه‌ به‌شیوه‌ جۆراو جۆر گەشە دەکەین، ده‌توانیت مه‌به‌ستم زیاتر بۆ روون بکه‌یته‌وه‌؟"

دیده‌ وەستان و ڕامان، "زۆربه‌مان وه‌ک من گەشە دەکەن، بەڵام هەندێک کەس لە ئێمە پێچەوانە گەشە دەکەن، پێیان لەجێی ئەوەی ڕوەو خاک ڕۆچێت، ڕوەو ئاسمان هەڵدەکشێت، گەورەکانمان هانی ئەو کەسە هەڵاوگێڕانە دەدەن کە دەستبەرداری ئەو گەشەیە ببن و هه‌وڵده‌ن وەرچەرخێن".

مێلۆ، "چی لەو کەسانە دێت، که‌ وه‌رناچه‌رخێن؟

دیدە بە هەست و هۆشێکی نەرمەوە، "ئه‌گەر ئه‌وانه‌ بەردەوام بن لەو جۆره‌ هەڵچوون ئەوە بەلایکەمەوە دە ئەوەندەی قەبارەی ئاسایی ئێمه‌ مانا گەشە دەکەن. من بیستوومە که‌ ئەوان لە ژینگەی ئاسایی بون ئێمه‌ دەردەچن و بەرەو ئەستێرەکان دەکشێن".

لە ناکاو دیدە بە سەر دارێکی بەرزدا قەڵەمبازێکیدا.

سەمفۆنیەکی هەمەڕەنگ

گەشتیارەکان کە بەدەم ڕاکردنو پێکەنینەوە بە ناو دارستانەکەدا قەڵەم بازیان دەدا، تیشکە تیژەکان بە دزییەوە چاوشارکێیان لەگەڵ گەڵاکاندا دەکرد. لێرەو لەوێ، جار نا جارێ، لقە ڕووتەکان، رێگاکەیان بۆ تیشکە بێ ئابڕووەکان خۆش دەکرد تا لەسەر زەوىیەکە خۆیان رووت ڕاخەن. چڕی دارستانەکە ئارەقێکی زۆری بە گەشتیارەکان کردبووەوە، گەر تەوژمی وابەستەیی سێبەرەکان نەبوایە ئەوا لەشیان وشک دەبووەوە.

دیدە کە بەدەم ڕاکردنەوە پێدەکەنی و هاواری دەکرد، لە پڕ خۆی بە دارێکدادا، کە ڕێکاو ڕێک لە بەر چاویدا قوت وەستابو، دیدە هەناسەیەکی هەڵکێشاو ڕاوەستا، لەو کاتەشدا زەردەواڵەش خۆی بە قەدی دارێکدادا، "وا هەست دەکەم کە ئێمە ڕێگەمان ونکردوه‌".

دیدەش کە لەو کاتەدا پشووی دەدا، "بێمێشکییە، شتی وا چۆن ڕوودەدا؟!"

مێلۆ، "کەوابو تۆ دەزانی ئێمە لە کوێین؟"

دیدە، "بە دڵنیاییەوە دەزانم، ئێمە ئا لەم شوێنەداین، لەگەڵ ئەوەشدا، ونبون ئەوە ناگەیەنێت کە نەزانیت لە کوێیت، بەڵکو ئەوە دەگەیەنێت کە تۆ نەزانیت لە کوێنیت!! ".

(مەتەڵی لە کوێیت و لە کوێنیت، بیری زەردەواڵەی ئاڵۆز کردبو).

دیدە، "ئه‌گەر بڕوا بە من ناکەن، لە دەرگای ماڵی زەبەلاح بدەن تا بزانن ئەو چی دەڵێت".

(دیدە، دەستی بۆ خانویەک ڕاکێشا کە لە ناوەندی دوو داری گەورەدا دروست کرابوو).

مێلۆ و تۆک بەرەو ماڵەکە چوون. لەسەر دەرگای ماڵەکە نووسرا بوو (زەبەلاح) لە دەرگاکەیان دا. مرۆڤێکی ئاسایی و سادە دەرگاکەی کردەوە، "نیوەڕۆتان باش".

تۆک بە گومانەوە، "تۆ زەبەلاحیت؟"

ئەو بە فەخرەوە، "بۆ ئەوەی دڵنیا بن لە ناوەکەم حەز دەکەم بزانن کە من لەم دونیایەدا بچوکترین زەبەلاحم، ئێستا چیتان لە من دەوێت؟".

مێلۆ، "ئەرێ ئێمە ون بوین؟".

زەبەلاحەکە لە وەڵامدا، "پرسیارەکەتان گەلێک گرانە، بۆچی ناچن لە فینجۆرە پرسیار بکەن، بە لای چەپی خانووەکەمدا بڕۆن ماڵەکەی ئەو دەدۆزنەوە".

ئینجا ئەوان بۆ لای چەپی خانووەکە ڕۆیشتن، دەرگای خانووەکەی کە دییان بە تەواوی لە دەرگای پێشو دەچو، لەگەڵ یەک جیاوازی بچوکدا کە ئەویش تابلۆی سەر دەرگاکەیە کە لێی نوسراوە (فینجۆرە) هەمدیسان تۆک لە دەرگاکەىدا.

پیاوەکەی کە دەرگاکەی کردەوە هەر لە زەبەلاحەکە دەچو بە هەستێکی خۆشیەوە، "ئەرێ ئیوە باشن؟".

تۆک بە گومانێکی کەمترەوە، "تۆ فینجۆرەیت؟".

لە وەڵامدا، "بێگومان، من درێژترین فینجۆرەم لەم جیهانەدا کە ئێوە دەیبینن، ئێستا دەتوانم چ یارمەتییەکی ئێوە بدەم؟".

مێلۆ پرسی: تۆ بڕوا دەکەیت کە ئێمە ونبووبێتین؟

لە وەڵامدا، "وەڵامدانەوەی ئاسان، گرفتی ئاڵۆز بۆ من دەخوڵقێنێت، بۆیە چاک وایە بۆ لای چەپی خانووەکە بڕۆن و پرسیار لە قەڵەوی دراوسێم بکەن، بەڵکو ئەو وەڵامتان بداتەوە".

(پیاوەکە بە دوای لێدوانەکەیدا، قاپیەکەی داخست).

لاکەی تری خانووەکە هەر لە لای یەکەم و دوهەم دەچو، بێ لەو جیاوازیە کە لەسەر دەرگاکە نوسرابوو(قەڵەوە).

کاتێک مێلۆ لە دەرگاىدا، یەکاویەک دەرگاکە کرایەوە، تۆک کە شێوازی کابرای بەدی کرد لە نهێنی بارەکە ئاگاداربو، بۆیە ڕاستەوخۆ، "تۆ دەبێت پیاوە قەڵەوەکە بیت "!

پیاوەکە بە ڕوویەکی گەشەوە، "فەرموون بڵێن، ئێستا قەڵەوترین پیاوی ئەم جیهانە گوێى بۆ ئێوە ڕاگرتووە، ئەگەر نا ئەوا ئەتوانن بڕۆن لە ڕووکاری ئەودیو لە ڕەقەڵە پرسکەن".

دەرگای چوارهەمیش ، هەر لە دەرگاکانی تر دەچو، بەڵام تا ئەوکاتە وەڵامی پرسیارەکەیان چنگ نەکەوتبو. لەو دەرگایەشیان دا کە لەسەری نوسرابوو(ڕەقەڵە). پیاوێک کردیەوە کە هەر لەوانەی پێشوو دەچو، "دەی بەخیر هاتن، میوانی درەنگ، گلەیی لە سەر خۆیەتی. بەڕاستی زۆر لە مێژە چاوەڕێ بوم کە ڕێبوارێک لە دەرگام بدات".

مێلۆ کە پەلەی بوو، "تۆ بڕوا دەکەیت کە ئێمە ونبوبین؟"

تۆک کە نەیدەویست لێدوانەکە درێژە بکێشێ، هەڵیدایە، "چەند لەمەوبەر، بێ لە ئێمە کەسی تر سەری بەم دەرگایەدا کردوە؟

پرسیارەکەی تۆک، پیاوەکەى شڵەژاند، "داوای لێبوردن دەکەم، دەبێت بچم دەرگا بکەمەوە".

تۆک، "تۆ هەر ئێستا دەرگات کردەوە".

پیاوەکە، "ئەوە ڕاستە کە تۆ دەیڵێیت، من لەوە دەچێت کە بیری خۆم لە دەست دابێت".

تۆک ویستی یارمەتی کابرا بدات تا بیر بکاتەوە، "تۆ ڕەقەڵەترین، قەڵەوترین، لاوازترین و زەبەلاحترین مرۆڤى ئەم جیهانەی کە له‌ به‌رده‌می ئێمه‌دا ڕاوەستاویت".

پیاوەکەش بە هێمنیەوە، "تۆ کەسی رەقەڵەتر، لەم شیوازەی من له‌م ناوه‌دا دەناسیت؟"

مێلۆش کە هەڵسوکەوتی کابرای لا ڕوون بوو، " لە ڕاستیدا کەسێکى ڕەقەڵەتر ناناسم، کە شێوەی تۆی هەبێت، بەڵام ئەوە دەزانم کە تۆ هەر هەمان مرۆڤیت لە ژێر چوار ناوی جیاوازدا، کە لە خانوویەکی چوار ڕووکاردا به‌ ناوی جیاوه‌ دەژیت".

پیاوەکە دەستی لەسەر چەناگەی دانا و لەسەرخۆ دەمی نزیکی گوێى مێلۆ کردەوە، بە ئەسپایی، "تۆ ناتەوێت ماڵم وێران کەیت؟ بەڵام بە ڕاستی تۆ نابینیت من فیڕنەگولەم لە چاو زرتە زەلامێکدا، یان کورتەبنەم لە چاو کەڵە زەلامێکدا و ڕەقەڵەشم لە چاو زرتە ورچێکدا، کەڵەگەتیشم لە چاو کورتە باڵایەکدا. بەم شێوەیە، من لە ئێستادا، دەتوانم چوار کار لە یەک کاتدا ئەنجام بدەم. بەلاى تۆوە ئێستا "ڕاستی" وەک گۆچانێکی چەماوەیە ده‌بێنت، وانیە ؟! بۆ ڕاستی و ڕاستکردنەوەى لێدوانەکەم، من نە کورتم، نە درێژم، نە قەڵەوم، نە لاوازم، نه‌ زه‌به‌لاحیش بوم، بەڵکو مرۆڤێکی ئاساییم بە گوێرەی پێوانەى داڕێژراو. جا با لەسەری نەڕۆم، ئێستا پێم بڵێ پرسیارەکەت لە سەرەتادا چی بو؟"

تۆک و مێلۆ بە یەک دەنگ، "ئایا ئێمە ونبوین؟"

دوای کەمێک بیرکردنەوە و سەرخوراندن، " ئای لە مێژە، ڕووبەڕوی پرسیاری وەها گران نەبوومەتەوە. بەئەرکی مەزانن جارێکی تر پرسیارەکەم بۆ دووبارە بکەنەوە. چونکە، لەوە دەچێت من بیر کردنەوەم لە دەست دابێت!"

(مێلۆ جارێکی تر پرسیارەکەی بۆ دووبارەکردەوە).

پیاوەکەش بە ئەسپایی بۆڵەیەکی لێهات، "کاشکێ بمتوانیایە وەڵامتان بدەمەوە، گەرچی من لەیەک شت بەگومانم، ئەویش گەلێک گرانە بزانم، کە ئێوە ونبون یان هێشتا خۆتان نەدۆزیوەتەوە. بەڵام هەست دەکەم کە ئێوە لە شوێنێکەوە هاتون، بەتەماشن بۆ شوێنێکی تر بچن. بۆیە هەر دەبێت، لێرەوە بەرەو ئەو شوێنه‌ بەڕێکەون، تا لە لایەکی ترەوە سەر دەردەهێننەوە. ئێستا ئێوە بۆ جێگەیەک هاتون کە دەبو بۆی بهاتنایە. لەبەر ئەوە، کارێکی زۆرگرانە کە بگەڕێنەوە بۆ ئەو جێگەیەى کە هەرگیز لێی نەبون. پێشنیازی من بۆ ئێوە ئەوەیە کە هەوڵدەن، بگەنە ئەو جێگەیەى کە بە تەماین تا بتوانن لەوێ بڕیار بدەن بۆ کوێ دەتانەوێت بڕۆن. بەڵام لە ئێستا بەدواوە تکایە ئه‌گەر، هەر پرسیارێکی ترتان لا گەڵاڵە بو، بە ئەرکی مەزانن بچن لە ماڵی زەبەلاح بدەن. چونکە من زۆر کاری ترم هەیە کە ئەنجامم نەداوە".

(پیاوەکە بێ دووانی زیاتر، دەرگاکەی داخست).

مێلۆ و تۆک بە دەم بیرکردنەوە، بەرەو لای دیدە ڕۆیشتن. دیدە بە پێکەنینەوە، "بەهیوام وەڵامتان چنگ کەوتبێت. پاشان لەسەرخۆ کەوتنەوەڕێ.

بەدەم ڕۆیشتنەوە مێلۆ لە دیدەی پرسی، "ئەرێ دیدە، لەم دارستانەدا گەلێک مرۆڤ دەژین؟".

لەوەڵامدا، "بەڵی لێرە شارێکی تاکو تەنهای لێیە کە "بونی" پێدەڵێن، که‌ له‌وه‌به‌ره‌وه‌ دامه‌زراوه‌".

(لەو کاتەدا، دیدە خۆى بە دارگوێزێکدا داو چەند گوێزێکی لێکەوتەخوارەوە. لەگەڵ بەردەوامییاندا لە ڕۆشتن، دارستانەکە وەک دەربەندێک بە ڕووی دەشتێکدا کرایەوە، لە لای چەپەی ده‌شته‌که‌وه‌، شارێکی سەرنج ڕاکێش دەرکەوت، سەربانەکانی بەوێنەی ئاوێنە دەدروشایەوە، دیوارە بەردینەکانی پرشنگی ڕەنگیان دەپرژاند، شەقامەکانی بە زێڕو زیو چەوڕێژکرابوون).

مێلۆ سەرشێتانە بەرەو شارەکە هەنگاوی هەڵهێنایەوە، " ئەو شارەی که‌ ده‌رکه‌وت، ئه‌و بونه‌یه‌ کە تۆ باستکرد؟"

دیدە، "نەخێر، ئەو شارەی کە تۆ بینیت چاو هەڵخەڵەتێنەرە. بەڵام لە راستیدا تۆ ئێستا لە شەقامی شارێکدا پیاسە دەکەیت کە نایبینیت".

(مێلۆ وێڵی خه‌یاڵی دونیایەک بو کە لەزەتە کاتیەکانی داڵخه‌ی ئامادەیان ده‌کرد، نەک گه‌رانێت له‌ دوی مانادا که‌ دێده‌ باسی ده‌کرد).

مێلۆ پرسی، "چاو هەڵخەڵەتێنەر چی دەگەیەنێت؟"

دیدەش ئاوا تاووتوێی کرد، "چاو هەڵخەڵەتێنەر، تراویلکەیەکە یان تارماییە یان نیمچە بیرکردنەوەیە، ئەوانە دیاردەیەکن کە لەبەر هەر هۆیەک بێت، بە ڕاست و دروست خۆیان لە بیردا دەنەخشێنن، بەڵام کاتێک بنج و بناوانیان دەپشکنین، هەر حەزێکی بڕواین کە بیر نه‌ته‌واوانه‌ به‌ ته‌واو، وا دایناون. بۆنمونە، لە ڕۆژگاری گەرما مرۆڤ لە رێگا ده‌کات، وا هەست دەکات کە ئاو لە دوورەوە دەبینێت، بەڵام کاتێک، لێی نزیک دەبێتەوە بۆی دەردەکەوێت کە ئاوی لێنییە، به‌ڵام که‌ مرۆڤ نه‌توانیت به‌ ده‌م گه‌رانه‌وه‌ به‌راورد بکات، حەشارگایەک لە جێیگه‌یان خەونەکانی دروست دەکات تا لەو ڕێگەیەوە تامەزرۆی خەونە لە دەست چووەکانی پڕ بکاته‌وه!‌"

زەردەواڵەش کە ماندوبو،خەوی ده‌هات، "چۆن دەتوانیت شتێک ببینیت لە کاتێکدا لەوێدا نییە؟"

دیدە لە وەڵامدا، "زۆرجار ئاسانترە لە بیری خۆتدا شتەکان بخوڵقێنیت وەک لەوەی بۆیان بڕوانیت. بۆ نمونە گەر شتێک حەز بکەیت لە ناخەوە بیبینی بە چاو نوقانیشەوە هەر دەیبینیت، هەربۆیە داڵغەچییەکان ئاسانتر داڵغەکانیان بەجێ دەگەیەنن وەک لەوەى دنیا بۆ خه‌ونه‌کانیان بره‌خسێن".

تۆکیش پرسی، "ئەرێ ڕاستی لە کوێدا حەشاردراوە؟"

دیدە بە دەنگێکی دۆستانەوە، :ئا لێرەدا، ئێستاکە ئێوە لە ناو ئەو شەقامەدا ڕاوەستاون، کە دەکرێ بەڕاستی یان بوون ناوی بەرین".

هەرسێکیان بە چواردەوری خۆیاندا دەیانڕوانی. تۆک بە پشکنینو بۆن کردن. زەردەواڵە بە گۆچان بادان، مێلۆش بە وردبوونەوە. بەڵام لەوە نەدەچو کەسیان شتێکی تایبەت ببینن، دیدە بۆ تابلۆی بە ئاگا هێنانەوەکەى سەر ڕێگاکان دەستی درێژ دەکرد کە ئه‌وان به‌ رووناکیه‌که‌یان به‌ دی نه‌ده‌کرد.

(خەڵکی وێڵ و بێ وەڵام له جێگه‌ گه‌ران به‌ دوای رێگه‌ی خۆیاندا، به‌‌ دوای دنیادا دەگەڕان)

دیدە لە پڕ بە دەنگێکی خرۆشەوە، "بەڕاستی شارێکی زۆر دڵگیرە".

مێلۆش، "من هیچ شارێک نابینم".

دیدەش بە تەوسەوە، "خەڵکی ئەم شارەش هەر تۆ نابینن. چونکە نە ئەوان ونە تۆ بەراستی له‌ دوای رێگه‌یه‌ خۆیان ناگه‌رێن".

پاش ماوەیەک بێدەنگی مێلۆ بیری بۆ شۆفێرە کەمتەرخەمەکانی ناو شار دەچو. بۆیە لەناکاو، قەڵەمبازێکی دا، تا نەیکەن بە ژێرەوە. ئینجا بە گومانەوە کەوتە دوان، "دەبێ کارێکی گرانو ئاستەم بێت کە لە شارێکدا بژیتو نەتوانیت بەشدار بیت لە دروستکردنیدا. کەچی خۆشت بە خەڵکی شار بزانیت".

دیدەش هەر بە دەم ڕۆیشتنەوە، "ئه‌گەر ئەوەی تۆ دەیڵیت وا بێت. ژیان لەو ژینگەیدا ئاستەمە بەسەربردنی. پرسیارەکە ئەوەیە کە تۆ چۆن وزە و بەرپرسیاری خۆت بەگەڕدەخەیت؟ تا نەبیتە کەسێک لەو کەسانەی کە بە کویرانە مل بۆ گوزەرانی ڕۆژانە ئەدەن، دان بە لاوازی خۆشیاندا ناهێنن".

(شاری کوێران زەلیلی دەرەخسێنێت)

مێلۆ کە بە پەرۆش بو بزانێت، "ئەی باشە ئێستا جێگەیەکی تر نییە کە ئەو خەڵکە لێی بژین؟"

دیدە لەسەر لێدوانەکەی خۆی رۆیشت، "بۆ ئەوەی لە بوونی چواردەورمان بەئاگابین، پێویستە لە خاڵی گەشتکردنەوە لە دەوروبەرەکەمان وردبینەوە تا ئەو جێگەیەى که‌لێ دا وه‌ستاوین به‌ دی بکه‌ین، ئێنجا هه‌وڵی ئه‌و جێگه‌یه‌ بده‌ین که‌ گه‌شتی بۆ ده‌که‌ین. ئەگەر نا ئەوا ئه‌و ناوەندەدا کە پێیدا تێپەڕ دەبین، نابێنایه‌ن لە دەستی ده‌ده‌ین".

(لێدوانەکەی دیدە، چیرۆکی ژیانی ڕۆژانەی بە بیری مێلۆدا هێنایەوە کە نەیدەزانی چیدەکردو بۆچی دەیکرد، چونکە دوای هەمو کردن و نەکردنێک پەشیمان دەبوەوە).

زەردواڵە کە لە باسەکە نەدەگەیشت، "ئەی باشە، ئێستا ئەو خەڵکە بەچییەوە خەریکن؟"

دیدە هەر بەردەوامی بە لێدوانەکەی خۆیدا و گویی به‌ پرسیاره‌که‌ زه‌رده‌وڵا نه‌دا، "ئەوان تا ئێستا لەو خانووانەدا ژیان دەکەن کە نایبینن. لەو جادانەدا دێنو دەچن کە ئاسەواری ونبوە".

مێلۆ، "بۆ کەس پێیان ناڵێت،بۆچی وەها گوزەران دەکەن؟"

دیدە، "ئەوان کە کوێرایەتیان پەسەند کرد، زۆر گرانە گوێ بۆ خۆشیان بگرن".

زەردەواڵەش، "کە چوار دیوار ژینگە بێت، شاری هەڵخەڵەتاندن ئارامگەیە".

دیدەش، "زۆربەیان لەوێ ژیان بەسەر دەبن، بێ ئەوەی هەڵیانبژاردبێت. کاتێک کە تۆ ڕاستەوخۆ لە ژیانی خۆتدا چالاک نەبویت و یەکێکی تر بەرنامەى بۆ تۆ داڕشتوە، ئەوە ئەوە دەگەیەنێت کە تۆ نەک ڕچەشکێن نیت، بەڵکو بەستەزمانیت. لەهەمان کاتیشدا کە نازانیت لە کوێیت، ئەوا هەڵپە بە دوای جێگەدا دەکەیت".

تۆک بە هاوئاهەنگانە وتەکانی دیدەی پەسەندکرد، "لە شاری کوێراندا، پاڵەوانەکان ئەکتەرن نەک داهێنەر".

مێلۆ کە هەستی گەشبینانەى جوڵابوو، "ڕۆژێک شارێک چێدەکەین، کە ئاسان گوزەرانی تێدابکرێت و لە شاری هەڵخەڵەتاوان ڕازاوەتربێت".

دیدە بە زەردەخەنەیەکەوە، "کاتێک دەشێت ئەوە ڕووبدا کە ئاواز ژیرانە بون. به‌یان ویست و مەبەستی چالاکانه‌ مرۆڤ بکات. ئێستا با پەلەبکەین تا کۆنسێرتی ئێوارەمان لە دەست نەداوە".

هەرسێکیان دوای دیدە کەوتن، بەرەو پلیکانەیەک کە نەدەبینراو هەردەم شەپۆلی بۆ سەرەوە و خوارەوە دەدا. لەوێشەوە بەرەو دەرگایەک ڕۆیشتن کە بونی هەر نەبو. لە ساتێک کەمتردا، ئەو ناوەندەیان بەجێهێشت بۆ جێگەیەکی تر کە ئاستەم بو پێناسە بکرێت. پاش ماوه‌یه‌ک خۆیان لە لایەنێکی تر دارستانەکە بینیەوە، کە لە دارستانه‌که‌ نەدەچو.

لەودەمەدا، ڕۆژ بە هێواشی ماڵئاوایی لە ڕەنگەکان دەکردو چین چین تیشکە زەردو سەوزو شینەکان لەسەریەک بەئەسپایی بەناویەکدا دەچون. باڵندەکان وه‌ک تیشکه‌کان ماڵ ئاوایان له‌ دنیای رووناکی ده‌کردو بۆ لانەکانه‌کانیان ده‌گەڕانه‌وە. لە هەمانکاتدا، ئەستێرە بێ ئۆقرەکانیش لە ئاسماندا، لەگەڵ دیار نەمانى تیشکى رۆژدا، شوخایەتی خۆیان به‌ گه‌ردووندا بەیاندەکرد.

دیدە بۆ بەئاگاهێنانەوەی هاورێگه‌ گەشتیارەکان، "کوڕگەل، ئاسۆ ئەم شەو روونە، گەر لە ئاسمان وردبنەوە، دەبینن چۆن کۆنسیرتی هارمۆنی رەنگ له‌ شه‌ودا لێده‌رێت و له‌ رۆژدا چۆن له‌ دنیای گۆراودا دابه‌شده‌کرێت؟"

کۆنسێرتەکە لە شێوازی کەوانەیەکدا دامەزرابون. لای ڕاستەوە دەستەی کەمان بێژان ڕاوەستابوون، لای چەپەوە دەستەی نەی ژەن دانیشتبون، هەر لایەکیان بە جۆرێک ئاوازەکانیان دەژەند. شەپۆلی ده‌نگه‌کان له‌ شێوه‌ی شیو و به‌رزی و ده‌شتدا شه‌پولیان ده‌دادو وه‌ک ماری عاشقەو ماشقە له‌ یەکیان دەگلاند و هەڵدەسانەوە. لە پشتی کەمانو نەیەکانەوە دوور لە ژماردن، شمشاڵ، شەیپوڕ، کلارنێت، بۆق و جوق، جوزەلەی هەمە چەشن ڕێزیان بەستبو کە هەریەک لە کاتی لێدانی کۆنسێرتەکەدا بە جۆرێک هەوایان دەجوڵان. ڕیزی تەپڵ، دەهۆڵ، دەف، زەڕبو جاز هەریەک بە ئازێک وردیله‌ و گه‌وره‌کانی گه‌ردوونیان ده‌جوڵانه‌وه‌. کۆڕی سازو سەنتورو پیانۆ، لەرەی دڵی ئەرزو ئاسمانی دەبزوان. کەناری پشتەوەی کۆنسێرتەکە بە هاوئاهەنگی ڕیتمو تێمپۆی ڕۆژو شەویان کورت و درێژ به‌ گویر وه‌رزه‌کان دەگونجاند تا کەژی هه‌وای ژیان و جۆڵان بێ وەستان، بەردەوام بێت.

لەناوەندی کەوانەی سەمفۆنیەکەدا ئاماژەکەری مۆزیک 'ئاواز' لەسەر سەکۆکەی بەئاگاوە دەست و پەلی دەجوڵان تا ئاواز ژەنەکان بەو شێوازە بژەنن کە ئەو دەیوست. ئاماژەکەر مرۆیەکی باڵابەرزی چاو قەترانی، دەم خنجیلە بو، لێوەکانی مەڵاسی دداناکانی دابو، لوتێکی تیژو تا سه‌ر چەناگەیی درێژ بوه‌وه‌ . کاتێک ئاماژەی بۆ ئاواز لێده‌رکان دەکرد، پەنجەی پێکانیەوە ده‌بزواو گیانی به‌ره‌وه‌ سه‌روه‌ شەپۆلیان دەداو به‌ ناو ماسولکەکانی ڕانیدا شه‌پولی خوین وه‌ک ئاوازی ئاو به‌هیواش به‌روه‌ سه‌روه‌ی گیانی هەڵدەکشا، ئینجا باڵه‌کانی وه‌ک باڵنده‌ فڕەکه‌ی نەرم و تیژی به‌ کپی و ده‌نگ و ده‌نگدانه‌وه‌ ده‌کردو ئاواز ژه‌نه‌کانیش به‌ گویره‌ی بزوتنه‌وه‌کانی ئه‌و ده‌نگیان له‌ ئامرازه‌کانیانه‌وه‌ به‌ دنیا ره‌نگ و گۆران ده‌گه‌یاند.

مێلۆ که‌ له‌ کۆنسێرته‌که‌ی دەیڕوانیو گوێیگرتبو، لە ناکاو بەدیدەی وت، "من هیچ ئاوازێک نابیستم".

دیدەش لەسەرخۆ، "تۆ ڕاست دەکەیت، له‌وه‌ی ده‌ێڵێت. به‌ڵام چۆن ئاو شەپۆل ده‌دا، ئاواش هه‌وا ده‌بزوێت. له‌و بزوانده‌ به‌رده‌وامه‌شدا جیهانى رەنگ و ده‌نگ به‌ هامان شیوه‌ به‌ر چاو گوێت ده‌که‌وێت، به‌ڵام تۆ رانه‌هاتویت به چاوی دڵ و گوێی‌ بێنین و بیستی".

تۆک بەچاوی پڕ پرسیارەوە لە دیدەی پرسی، "ئەم ئێوارەیە چ ئاوازێک لێدەدەن؟"

دیدەش، "بێگومان خۆرئاوابون لێدەدەن".

مێلۆ بە سەڕسورمانەوە، "خۆر ئاوابوون لێدەدەن!"

دیدەش درێژەی بە لیدوانەکەی خۆیدا، " لەو چرکە و ساتانەوە کە گەردوون گەشت ده‌کات تا ئێستا ئاوازی جۆراوجور وه‌ک شه‌پۆل هەڵهاتن و ئاوابونی خۆر به‌رده‌وام لێی ده‌درێت، تێمپوی شەواو رۆژیش به‌ گوێره‌یه‌ ئه‌و لێدانه‌ ده‌گۆردرێت. ئه‌گەر ژەنینى ئاواز نەبایە، بڕوا ناکەم ئێمە بە ڕەنگەکان ئاشنا بوینایە. گەرچی ئێمە گۆڕانی کەژەکان لە گۆڕانی ڕەنگدا ڕەچاودەکەین، بەڵام ئەوی ئەوان دەینەخشێنن دەشێت چرکەیەک بێتو کۆتایی نەبێت بۆیه‌ ئێمه‌ هه‌ست به‌ گۆرانی به‌رده‌واما ناکه‌ین. گەر دەخوازی زیاتر بزانی چاوەڕێکە تا ڕۆژ ئاوا دەبێت، بۆخۆت دەتوانی پرسیار لە ئاماژەکەر (هارمۆنی) بکە، کە چۆن ئاوازو تێمپۆ هاودەنگن یه‌کانگیرانه‌ گه‌ردونی دنیا ده‌گۆڕن".

لەودەمەدا، ڕۆژ لە زەردەپەڕەوە بەرەو رەنگی سور دەچو، سوریش تێرتردەبووەوە و بەرەو تاریکى دەچو. ڕەنگ لە شەپولی تیشکە هاودەمەکانی دادەبڕا و بێوتە ماڵئاواییان لە وزەو بزوتن دەکرد. لەو کاتانەدا، گەشتیارەکان بینییان کە کۆمەڵێک لە مۆزیک ژەنەکان لە لێدان کەوتنو هەستیانکرد کە تێمپۆو ئاوازی سەمفۆنی رۆژ بو شەو گۆڕدرا. لەهەمان کاتدا، ئەستێرەکانی حەوتەوانە بە هێواشی خۆیان لە کەمەرەی ئاسمانەوە ئاڵاند. لەگەڵ دابەزینى باڵەکانی هارمۆنی و بەرەو خوار بوونەوەیاندا، رەشماڵێک لە تاریکی بە ئەسپایی بە سەر ئاسمانو ڕێسماندا هەڵئەدرا. دونیا بەرگی شەوی پۆشیو گیانلەبەرانی رۆژیش، هەریەک بە جۆرێک لە لانەی شەویاندا ئوقرەیان گرت .

مێلۆ کەسەرمەستی ئەو شەوە دایگرتبو لە دیدەی پرسی، "پەیوەندی نێوان ئاواز و ڕەنگ لە چیدایە؟"

دیدە بە ئەسپایی، "بێ مۆزیک هیچ جۆرە تێمپۆیەک نابێت، هەر تێمپۆیەک ئاوازێ دەچڕێت کە بۆخۆی شەپۆلێک لە ڕەنگدانەوە پێکدەهێنیت".

مێلۆ ڕوەو هارمۆنی ئاوازژه‌ن ڕۆیشت ، کاتێک بەیەک گەیشتن، "بەڕاستی ڕۆژئاوا بوونێکی هێمن بو".

هارمۆنی لەوەڵامدا، "دەبو هەر بەو شێوەیە بێت، ئێمە لە دێرزەمانەوە یاری بە شەپۆلەکان دەکەین تا پاساوی تاریکی و ڕووناکی، گەرما و سەرما بە گونجاوی و گوێرەى پێویست بۆ هەرلایەک، لە ڕێى تێهه‌ڵکیش و هەڵوەشاندنەوەى شه‌پۆله‌وه‌ ئامادەکەین".

مێلۆ، "بەدرێژایی ڕۆژگار تۆ هەر کار دەکەیت؟"

هارمۆنی، بە دەم سوڕدانەوە، "بەڵێ گیانەکەم، من هەمو ڕۆژێک کار دەکەم، تەنها شەوان پشوو دەدەم، یاوەرو یارانم بەشەویش ئاواز دەژەنن".

مێلۆ کە بڕوای نەدەکرد، ڕەنگەکان بەو جۆرە دەنەخشێن، پرسی، "باشە چی ڕوودەدات گەر بێتو ئێوە لە ئاواز دانان بکەون؟"

هارمۆنی ئاماژەی بۆ تیپی مۆزیکەکە کرد کە لە لێدان بکەون. دەستبەجی، دونیا بووە تاریکستانێک، هەموو شتێک وەک هێڵێکی ڕەش دەردەکەوت. دەتگوت دیوارێکە کە بۆیاخچییەکە تەنیا لە ماوەی یەک ساڵی ڕەبەقدا، یەک فڵچەی وەشاندووەو بەجێی هێشتووە تا وشک بێتەوە. کاتێ هارمۆنی کەوتەوە دەست جوڵان ئالەتەکان کەوتنەوە ژەنین، ڕەنگەکانیش وەک لەوەوپێش کەوتنەوە شەپۆلدان.

هارمۆنی هاوسەنگی دەنگو رەنگی بۆ مێلۆ بەم شێوەیە ڕوونکردەوە، "کەمانە هێمنەکان سەوزایی دەگەشێننەوە. دەهۆڵەکان دەریا هەڵدەپەڕێنن. شمشاڵەکان زەردەپەڕی ئێواران دەخەوێنن. هارپۆنەکان بە لەنجە هەڵمی دەریا بەرزدەکەنەوە. بەم ڕۆژگارە، هەزارو یەک ئاواز دەژەنین تا بزوێنو نەبزوێنەکان بە هاوئاهەنگی جێگۆڕکێ بە ڕەنگ بکەن".

لەو کاتەدا کە هاڕمۆنی دەدوا، تیشکە ساواکانی چاوی مێلۆ زیاتر له‌وه‌به‌ر شەپوله‌ کزی ره‌نگی به‌و ناوه‌دا بڵاو ده‌کردوه‌. تۆک، زەردەواڵەو دیدەش بە پەرۆشەوە گوێیان بۆ لێدوانەکەیان ڕاگرتبو. ئینجا هارمۆنی، "ئێستا دەبێ بچم بخەوم، چونکە چەند شەوێک لەوەوبەر، زەماوەندی هەورەتریشقەمان هەبو، دەبو تا بەیانی ئاماژە بکەم. بەڵام ئەمشەو هێمنە، چاک وایە کەمێک ماندوێتیم بڕەوێنمەوە. تۆ ئەمشەو ئێشکچی لێدانی ئاوازه‌کان بکه‌، بەڵام لە بیرت نەچێت، کاتژمێر 5:23 ى سەرلەبەیانى خەبەرم کەرەوە.

(بەدوای ئەوەدا، بەسێ هەنگاو هاڕمۆنی لە چاو ونبو. زەردەواڵەش خەوی لێکەوتو دیدەش لە هەوادا ڕاکشا، تۆکیش جێگەی خۆی خۆش دەکردو لەبەرخۆیەوە دەیگوت، "مۆزیک پانتایی شه‌پۆله‌کانی بیر به‌رفراوان دەکات".

مێلۆ خۆشبەختانە، ئەو شەوە زۆر پرسیار لە مێشکیدا گەڵاڵە دەبو، بە دەم ئەو بیرانەوە کەوتە هەڵدانەوەی نۆتەکان و بە پەرۆشەوە جوڵەی بە سەری پەنجەکانی دەکرد.

هاژەو وژە

سات، ساتی بەجێدەهێشت، کاتژمێرکەی جەستەی تۆکیش 5:22 خولەکى دەخوێندەوە. مێلۆ لەو کاتەدا، چاوەکانی خەو واژویکردبون، بەڵام هەستی بەرپرسیارو چاودێرى بەئاگای دەهێنایەوە. بەڵام شتەکانی بەر چاوی تێکەڵەیەک لە ڕەنگی تاریکیان نەخشاندبوو، شەویش تەواو نەدەبو.

مێلۆش بۆ بەرگری لە خەوتن خۆی دەدواندن،"چی دەبێت گەر بۆ چەند خولەکێکی تر ئاماژەکەرى ئۆرکێستراکە بکەم؟"

مێلۆ بیرەی ئه‌وه‌ی که‌ چی دەبێت؟ و بڕواشی وابو که‌ مۆزیک ژەنەکان دەزانن چ مۆزیکێک لێدەن تا بەیانی و هاڕمۆنی تۆزێک زیاتر ده‌خەوێت، جا ئەمشەو جارێکە و جارێکی تر شانسێک لەم جورە ناخوڵقێتەوە لەگەڵ تیپێکی ئاوا مەزندا ببم و بتوانم ڕەنگەکان بە کەیفی خۆم بنەخشێنم

ئەو بیرانە مێلۆى خستە سەر بڕیارێک کە دەبو ئاواز به‌ دڵی خۆی بژه‌نێت. هەربۆیە وەک لێزانێک خۆی خستە سەر پەنجەی نووکی پێ و سنگی کەمێک بردە پێشەوە بە شێوازێک کە بڕواى وابو که‌ ئاوازێکى نەژەنراو لێده‌دات. کات 5:23 خولەک بو، دونیا تا ئەوکاتە خەواڵو دیاربو، مێلۆ بە هێواشی پەنجەتوتەی جوڵاند، یەک ساز نۆتەیەکی ژەنی، لەگەل دەنگى نۆتەکەدا، شەپۆلێک تیشک رەنگ لیمۆیی بە ئاسماندا فرتەی کردو بە دونیاى بەریندا بڵاو بوەوە. بزەیەکی خۆش دەزولەکانی ڕۆحی مێلۆیان وروژاند. ئەمجارە بۆ تاقیکردنەوە، هەمان پەنجەی جوڵانده‌وه‌، بەڵام بە ڕاستەوڕەوێکى تردا شه‌پۆله‌کانی ره‌نگ به‌دنیادا بڵاوبونه‌وه‌. لە وەڵامی ئه‌و شه‌پولانه‌شدا، دوو ساز و یەک شمشاڵ کەوتنە لێدان، سێ تیشکی کەوتنە شەپۆلدان، کە بەیەکەوە نیوبازنەی پەلکەزێڕینەیان نەخشان.

مێلۆ بەئارامییەوە دەیڕوانیە مۆزیکژەنەکان کە بەردەوامییان بەلێدان دەدا. لەگەڵ لێداندا، ڕەنگە سەوزەکان شەپۆلی کاڵیان بەسەر یاڵەکاندا و گەڵای دارستانەکەدا دەپرژاند. مێلۆ بەم بەزم و نەزمە گەشەی دەکرد. لەناکاو، هارمۆنی بەبیردا هاتەوە، کە دەبو لە خەو هەڵیسێنێت، بۆیە بە پەلە هێمای بۆ مۆزیکژەنەکان کرد کە لە لێدان بکەون.

بەڵام مۆزیکژەنەکان له‌گه‌ڵ وه‌ستانی میلودا تیژتر مۆزیکیان دەژەنی، ڕەنگەکانیش کاڵتر دەدرەوشانەوەو چاوی مێلۆیان ئازاردەدا.

مێلۆ لە ناچاریدا، دەستێکی بە چاوانیەوە گرت بە دەستەکەی تری هەوڵیدەدا، کە دەستی وەک هارمۆنی بجوڵێنێت، بە هیوای ئەوەوە کە مۆزیکژەنەکان لە لێدان بکەون. مێلۆ پاش ماوەیەکی چاک هەوڵدان، توانی مۆزیکژەنەکان هێواش کاتەوەو ڕەنگە ئاڵوزەکانی دونیا هێمن کاتەوە، رەنگ باری ئاسایی خۆی وەرگرێتەوە. بەڵام هەرچی هەوڵی دەدا، نەیتوانی مۆزیکی بەربەیانیان لێبدات. تادەهاتیش ماندوییو شەکەتی، تەواو دەستە بچکۆلەکانی لە پەلوپۆ خستبوو، هەر بۆیە بێ ئاگایانە بە نەرمی دەسته‌کانی بە لاتەنیشتی خۆیدا شۆڕکردەوە. مێلۆ لەناکاو بە ئاگاهاتەوە کە ئۆرکێستراکە مۆزیک بەنەرمی لێدەدەن.

کاتژمێرەکەی تۆکیش لەو ساتەدا (5:27) خولەکی بەربەیانی نیشان دەدا. مێلۆ بەخۆشیەکی سەرکەوتوانەوە هاواری کرد، "هەستن لەخەو خۆر هەڵهات".

هارمۆنی کە گوێى لە دەنگی مێلۆ بو گورج ڕاستبوەوەو لەبەر خۆیەوە دەیوت، "خەوێکی خۆش بوو، هەستدەکەم هەفتەیەک خەوتوم، گەرچی لەوە دەچێت کە چەند خولەکێک درەنگتر لە ڕۆژان هەستابم، گرنگ نیە چوارخولەک لە کاتی نیوەڕۆ لەجێى ئەم دواکەوتنە لێیدەردەکەم".

هاڕمۆنی چووە سەر سەکۆی لێدان و قیت بۆی وەستا، بە مێلۆشی وت، "ئەمشەو کارێکی چاکت ئەنجامدا، ئه‌گەر جارێکیتر رێگەمان یەکی گرتەوە، ئەوسا ڕێگەت ئەدەم کە لە ڕۆژدا سەرپەرشتی ئۆرکێستراکە بکەیت تا ئەو کاتە خۆش هاتیت".

(تۆکیش بە ڕەزامەندییەوە کلکە لەقه‌ی بۆ مێلۆ دەکرد، مێلۆش بێدەنگ، قوڕ و قەپی لە بەسەرهاتی شەو کرد. لەو ڕۆژەوە تا ئەم کاتە، بڕواناکرێت، کە کەس بە ئاگا بێت لەو هەفتە سەیرو سەمەرەیە کە ڕەنگ تێیدا ئاڵۆزبوبو، بێ لەو مرۆڤە بە ئاگایانەی کە لە کاتژمێری (5:22) بەخەبەربون).

تۆک گەشتیارەکانی لە کات بە ئاگا هێنایەوە، "کوڕگەل کاتی ڕۆیشتن هاتوە، ڕێگای دوورمان لەبەرە، با بڕۆین".

هاڕمۆنی بە سەرلەقانەوە بەڕێی کردن، ئەوانیش بە هیوای ڕۆژێکی ڕەنگینەوە ملی ڕێگەیان گرتەبەر. لەو ساتانەدا کە بە ناو دارستانەکەدا دەگەڕانەوە، گوڵە گەشاوەکانی سەر رێگاکە هەناسەی مرۆڤی دەبڕیو هەستیانی تەلیسماوی دەکرد. لە ناکاو دیدە گەشتیارەکانی ئاگادار کردەوە، "بەداخەوە من ناتوانم زیاتر لە گەڵتانا بڕۆم، دەزانم لەم دارستانەدا گۆشەنیگای زۆر جیاواز هەیە کە پێم خۆش دەبو نیشانتانی بدەم، گەرچی بڕواش دەکەم گەر بە چاوی بیر لە رێگا بڕوانن، ئەوا دوورنیە ڕەهەندی ڕامان خۆتان به‌رفراونتر بکه‌ن".

گەشتیارەکان بەسەرقاڵیەوە لەتەک دیدەوە هەنگاویان هەڵدەهێنایەوە، کاتێک سواری ماشێنەکە بو، دیدە وتی: ئەم تێلیسکۆبە بەکارە بۆ ئاشکراکردنی ئەو شتانەی چاو ئاسان زەفەریان پێ نابات، دەتوانیت وەک دووربین بەکاری بەریت تا شتە دوورەکانت بۆ نزیکبخاتەوە.

مێلۆ بە دڵێکی خۆشەوە سوپاسی دیده‌ی کردو ماڵئاوای لێکرد. بە سەرێکی پڕ ڕامانەوە بەرەو کەناری دارستانەکە ماشێنەکەی لێدەخوڕی، لەسەرخۆ بە ناو دۆڵو شیوەکاندا بەرەو خوار دەبوەوە. بەردەوام بە شیودا شۆڕ دەبونەوە، بە هەورازدا بەرزدەبونەوە، گەرچی قۆرتی رێگاو بانەکە جارجار گەدەی دەگوشیو زاری بە پێکەنین دەهێنا، بەڵام بیری لە وەستا نەدەکردوە. لە کۆتاییدا، ڕێگاکە ڕووەو دۆڵێکی قوڵ ڕۆچو کە ڕووبەڕووی کەلێنێکی شەقاریی دەم بە هاژەو وژە بووەوە. لەوە دەچو کە ڕێگاکە بڕیاری دابێت کە بەرەو شیناییەکی بریسکەدار ڕایانکێشێت، ئه‌گەر بیانەوێت یان نەیانەوێت. تەوژمی ئاو لە گەرووی شیوەکەدا بە دەنگو دەنگ دانەوە، ڕۆحێکی نیگەرانی له‌و ناوه‌نده‌دا ئاشکرادەکرد. سەرباقی ئەوەش هەوای شیوەکە، دیواری دەربەندەکانی بەردەوام تەڕدەکرد. باکەی کە بە دەربەندەکەدا ڕەت دەبو، بە پەلەپڕوزکی دەرباز ده‌بو. کاتێک گەشتیارەکان زیاتر چوونە ناو دەربەندەکەوە، دامێنی شیوەکە بە سپیاوێک لە کەفاو و بەرداشی گه‌وره‌ پێشوازی لێکردن.

بەردەکانی ئەو دامێنە کە چین چین لەسەریەک ڕاکشابون، کەرەڤانێک هەر لەوێدا راوەستابوو، تۆک ئاماژەی بۆ کرد، "ئەوە کەرەڤانی کاروانچیە لەوێدا وەستاوە".

هەر وەک تۆک بۆی چو وا دەرچو کەرەڤانە سپییەکە بە قوڕو لیخاو داپۆشرابو، لە تاشە بەردەکەی پشتی کەرەڤانەکەوە نوسراوێکی لێ هەڵکەنرابو کەدەیوت، (دەنگدانەوە)، لە خوار ئه‌و وشه‌یه‌شه‌وه‌ بە بچوکی نوسرابو، (دکتۆر زەب زەبە).

مێلۆ ماشێنەکەی ڕاگرتو بەرەو کەرەڤانەکەچو، بە ئەسپایی لە دەرگاکەی داو بە کەمێک ترسەوە پاشەو پاش هاتەدواوە. لەو کاتەدا، مێلو گویی دەنگی کەوتنەخوارەوەی کۆمەڵێک فەخفوری و وردوخاش بونبو که‌ لە بەرزیەکه‌وه‌ که‌وته‌خواره‌وه‌، له‌گه‌ڵ ئه‌و ده‌نگه‌شدا، دەرگای کەرەڤانەکەش کرایەوە. ئینجا دەنگێکی قەبە لە ناو کەرەڤانەکەوە، "گوێت لە شکاندنی دەرزەنێک فەخفوری بو؟، هات".

بەبیستنی دەنگەکە مێلۆ لەترسا زیاتر پاشەو پاش بۆ دواوە کشایەوە، لە بێئاگاییدا لەقادرمەکان کەوتەخوارەوە. تۆک و زەردەواڵەش بە هەڵەداوان بۆ لای چوون. دەنگەکە قەبەتر لەناو کەرەڤانەکەوە دەهات، بە جۆرێک گەر بهاتایە تۆ گوێت لێبایەى، بڕوات دەکرد کە قوڕگی پاک دەکاتەوە، هەرچەند ئەو دەیگوت، "پێم بڵێ گوێت لە شکاندن بوو، یان نا؟"

مێلۆ کە خەریکی هەستانەوە بو، لە وەڵامدا، "گوێم لە شکاندنێک بووە".

دەنگەکە بە خۆشییەوە، "من لەو بیرەدا بووم کە تۆ دەیبیستیت، باشە ئێستا، پێم بڵێ کە قەت گوێت لە دەنگی نەعلی لە توک دروستگراوی مێروولە بووە، کەکاتێک بە سەر فەرشی خوریدا ڕێ دەکات؟

پێش ئەوەی مێلۆ وەڵامی بداتەوە، "بۆ نایەیتە ژوورەوە، چاوەرێى چی دەکەیت؟ دەی وەرە، به‌هەنگاو هه‌ڵهانینه‌وتاندا، دەردەکەوێت کە بێدەنگن و لە توانای دەنگ ده‌ترسن".

(گەشتیارەکان بۆ ناو کەرەڤانەکە بە ئەسپایی هەنگاویان هەڵهێنا. تۆک بە گیانی بەرگرییەوە سەرقافڵەیی کردن، مێلۆ بە دوایدا دەڕۆیشت، زەردەواڵەش بە دڵە کوتێوە له‌ دوایانه‌وه‌ هەنگاوی هەڵدەهێنایەوە).

پیاوەکە بەدەنگێکی گەورەوە، "رێگەم بدەن با لە نزیکەوە سەیرتان بکەم، بێدەنگیتان وام لێدەکات کە بڕوا بکەم دەنگتان توشی نه‌خۆشی لاوازیی بووە".

ناوەوەی کەرەڤانەکە بەقات قاتی ڕەفە هەڵبەسترابوو. لەسەر هەر ڕەفەیەک قتوو شوشەو تەنەکەی هەمەرەنگ دانرابو کە تەپوتۆز دایپۆشیبون. پاکژی لە فەرهەنگی ئەو پیاوەدا، لەوە نەدەچوو کە مانایەکی هەبێت.

پیاوەکە وەک هەر دکتۆرێک، ڕۆبێکی سپی و سەماعەیەکی گوێ لەترپەی دڵگرتن بە شانو لاملیدا هاتبوە خوارەوە ئاوێنەیەکی بچکۆلەش بە قایشێکی سپی لە ناوچەوانیدا شەتەک درابو. سمێڵێکی قیت لە ڕوویدا چەقیبو، دوو گوێی گەورە کە بەلاتەنیشتی سەریدا ڕەپ وەستابون کە هەموو نوزەو هاژەیەکی دەنگیان دەپێوا. ئەوکاتە کە گەشتیارەکان چوبونە ژوورەوە، دەنگی چرچولۆچ کردنی زەرفی جەلاتینی تۆماردەکرد. بە تایبەتی لەو کاتەدا کە هەوا دەچێتە ناو زه‌فه‌ جه‌لاتێنه‌که‌وه‌. بەدەم کارکردنەوە پیاوەکە، "ئێوە قەت گوێتان لە قرژاڵی چاو بەستراو بوە کە لە نایلۆنێکی داخراودا گیری خواردبێت".

مێلۆ بە دەنگیگی شڵەژاوەوە، "جەنابتان دکتۆری چ جۆرە نەخۆشییەکن؟"

پیاوەکە بەدەنگێکی بێ هاوتاوە کەوتەلێدوان لەگەڵ دووانیدا دەنگ و گرمەی جۆراو جۆر لە ناوەوەو دەرەوە بەرز دەبووەوە، "من ناوم دەنگ. گ. دەنگدانەوەیە، دکتۆری لەرەلەر پێوانم".. زەردەواڵە به‌ هەڵ له‌رزینه‌وه‌، " گ. چی دەگەیەنێت؟"

لە وەڵامدا دکتۆر، "گرمە گرمی بێ هاوتا دەگەیەنێت تا ئەو ڕادەیەی کە دەلوێ. وەرنە پێشەوە، زمانتان دەربهێنن من گومان لە ساغیتان دەکەم، ئێوەی ن پێویستان بەدەنگ نییە".

لەسەر ڕەفەکە چەند بوتڵێکی داگرت کە خڵتەی هەمەرەنگ لە بنەکەیدا قەتماغە بووبوو. لەسەر بوتڵەکە بەخەتێکی جوان نوسرا بو، دەنگی گریان بەکوڵ، بە بەزەییەوە، بە نەرمی ، بە هاوار و قیژەوە، بە نزمی، به‌گرمەوه‌، به‌شریقەوه‌، به‌شکاندنه‌وه‌، بەیەک دادان، به‌خشەو ورشە، به‌چرپەی بەلەزەت و بێلەزەته‌وه‌. دکتور له‌ دوایی کەمێکی لەو دەرمانانه‌ی ده‌نگی کردە ناو شوشەیەکی بەتاڵەوە، لەگەڵ شلەیەکی ڕووندا تێکی هەڵدا. تێکەڵەکەی ده‌نگ و شلکه‌، کەوتە بڵقە بڵق کردن. لەسەر مێزەکە دایناو وتی، :لە چەند خولەکێکدا ئامادە دەبێت.

مێلۆ کە لەتەمەنیدا دەرمانی وا سه‌یری نەدیبو، ئامادەش نەبو له‌و ده‌رمانه‌ بخوات، له‌ دکتۆری پرسی: تۆ لە چ جۆره‌ ده‌نگیدا تایبەتمەندیت؟

لە وەڵامدا دکتور، "من تایبەتمەندم لە پێوانەو چێکردنی دەنگی ناقۆڵادا، وە لە دوای چێکردنی (هاژەو وژە) دروستکرد، هەستمکرد کە خەڵکی هاژەو وژەى مەزن دەخوازن. لە هەمانکاتدا دەتوانم لە نزمترین دەنگەوە تا بەرزترین دەنگ بخوڵقێنم. بۆنمونە تۆ قەت گوێت لە زریکەی تایەی ئاسن بوە کە بڕوات بە سەر جادەیەکی بەهێلکە داڕێژراو بێت؟

لەوکاتەدا کە دکتۆر دەدوا، دەنگی شکاندنی هەزاران هێلکە و زریکەی شەمەنەفەری لە هێڵ دەرچو دەهات کە دانی گەشتیارەکانی دەخستە جیڕەجیڕ، مێلۆ کە تەواو بێ تاقەت بو لەو دەنگە ناقۆڵایەی کە دەیبیست، پرسی، "کێ لە دونیادا پێوستی بەدەنگی وەها ناخۆش هەیە؟"

دکتۆر، "هەموو کەس لەمڕۆدا داوای دەنگی ناقۆڵا دەکه‌ن، کە بەڕاستی من بە ئاستەم فریای چێکردنیان دەکەوم، گەر بڕوا ناکەیت، بچۆ بۆ ناو شارە گەورەگان بزانە، نرخی قیڕە قیڕ چەند بەرزە، یان بچۆ بۆ کۆنگرەکان بزانە، ئەوەندەی داوای زیادکردن، بۆمبا و هاژەی ساروخ دەکرێت، ئەوەندە پارە بۆ نانخواردنی هێمن به‌کارنابرێت. دیارە تۆ بێئاگاتری لە دەنگو زرمە ناخۆشەکانی دیسکۆکانو بانگو هاواری فڕۆشیاره‌کان. لەوه‌وبەر، داوی دەنگی به‌زر هەورە تریشقە، بومەلەرزە، هاژەو وژەى باو خوڕەی ئاو و شڵپەی شەپۆلى ده‌کرا. ئێستا دەرمانی بێده‌گ کردن ئامادەیە بۆ خواردنەوە، بە دوای خواردنەوەیدا، یەکاو یەک دەماغتان سڕدەکا و بێخەم وەک زۆرینەی مرۆڤی تر گلەیی لە ناخۆشی دەنگی ڕۆژانە ناکەن.

زەردەواڵەکە نەیدەویست ڕاستگۆیانە بدوێت، کاتێ ( د. ز ) فەرمووی لێکرد، وتی: سوپاسی بەخشندەیت دەکەم، بەڵام گوێ قورسیی من بۆخۆی دەرمانێکی هەتاهەتایە نەبیستنەمه‌.

مێلۆش ڕاستو دروست، "نامەوێ ڕۆحو بیرم لە دەنگە ئاساییەکان بێبەشکەم"

تۆکیش کە حەزی بە لێدوانەکەی دکتۆر نه‌بو، "لە دونیادا، نەخۆشیەک نیە، کە ناوی نەخۆشی دەنگ بێت، بێ لە چاو برسێتیو هەڵپەی ناژیرانە کە گوێ کۆڵەوار دەکەن. دەرمانەکەی تۆش جگە لە سڕکردنی دەماغ، چارەی هیچ ناکات".

بەدوای لێدوانەکەیاندا، دکتۆر لای ڕوون بوه‌ کە گەشتیارەکان دەرمانەکە ناخۆنەوە. بوتڵێکی زەرکەفتی لە سەر ڕەفەیەکیان داگرتو تەپوتۆزەکەی سەری لاداو لەسەر مێزەکە داینا، "مادەم ئێوە نایخۆن، دەیدەم بە (هاژەو وژە) کە بیخواتەوە".

زو بە زو، دوکەڵێک لەبوتڵەکە دەرچو کە سەرنجی گەشتیارەکانی ڕکێشکردو بە پەرۆشەوە ئەوان چاوەڕوانی ڕووداوێکی نەزانراویان دەکرد. لەپڕ هاژەیەکی زۆرگەورە لە دەرەوەی کەرەڤانەکە هات. هاژەکە تا دەهات، گەورەتر دەبو، بەڕادەیەکی ترسێنەر دوپات دەبوەوە. بۆ چەند چرکەیەک گەشتیارەکان، لەبەر دەنگی هاژەکە، هیچ دەنگێکی تریان نەدەبیست. دەنگەکە زۆر سەیر شەپۆلی بەرزو نزمی هاژه‌و وژه‌ی دەسازاند، جارێک وادەردەکەوت کە ژوورەوە سەرچاوەکەی ده‌نگه‌که‌ بێت جارێکی تر لە ژوورەکەوە ده‌نگه‌که‌ دەهات. بوتڵەکەش قرچەی ڕۆنی سوتاوی لێوەدەهات و دوکەڵێکی شلەیی لێ بەرز بۆوە کە بەرەو سەقفەکە دەکشا. شلە هەڵمیەکە هێدی هێدی فۆرمێکی دەموو چاوی وەرگرت. بە دوای ئەودا، جۆرێک لە دەست و قاچ له‌ دوکه‌ڵه‌که‌دا، بەرجەستە بو. ئینجا دەستە هەڵماویەکە کشا بۆ بوتڵە تێکەڵەکەو بە چەند قومێک هەڵی لوشی. لەگەڵ تەواو بونیدا، جەستە هەڵماویەکە سەری نۆکەری بۆ دوکتۆر شۆڕکردو، بە هاژە وژەوە، "ئای کە تێکەڵه‌یەکی نایاب بو. بڕوام نەدەکرد ئەمڕۆ بەرم بدەیت. سوپاسی مەرحەمەتی گەورەیت دەکەم کە لە پەستانەوەیەی ناو بۆتڵکه‌ ئازادت کردم".

دکتۆریش بەهەستێکی لە خۆڕازی بونەوە، ڕووی کردە گەشتیارەکان، "ئەمە هاژەو وژەی ناقۆڵای پێدەڵێن. ئه‌گەر هەر ئەرکێکی بەسەردا بدەم، بێ یەک و دوو بەجێی دەگەیەنێت. چاکە ئێوە لە ڕەنگ و ڕووی بێفۆرمی چاوبپۆشی ده‌که‌ن. چونکە کاتێک من ئەوم لە سەرەنوێلکەیەکدا دۆزیەوە. داماوە، لە هەموو نازێکی دنیا بێ بەش بو. هەروەک چۆن قوتوى کۆکا کۆلاکان فڕێ دەدەن، ئەویش وەها له‌و سه‌رنه‌ویلکه‌یدا، فڕێدرابو، منیش هەڵمگرتەوە.

هاژەو وژە ، وتەکانی بە دکتۆر بڕی و بە پێکەنینێکەوە کە دووجار دەنگی دەدایەوە، "هیچ مامانێک لە مامانیدا پەروەردگارنیە".

دکتۆر بێگوێدان بە دووانەکەی (هاژەو وژە) لەسەر وتەکانی خۆی ڕۆیشت: دوای ئەوە بۆ ئێرەم هێنایەوە، پاش هەوڵدانێکی بێوچان توانیم ئەم فۆڕمەی لێدروستکەمو بەگوێرەى پێویست مەشقی بدەمێو بیخەمە ژێر فەرمانی بەجێگەیاندنەوە.

(هاژەو وژە) کە حەزی دەکرد سەرنجی گەشتیارەکان بۆ لای خۆی ڕاکێشبکات، "هاژەی چاک وژە دەخوڵقێنێت".

دکتۆریش هەر بەردەوامی بە لێدووانەکەی خۆی دەدا، "بەردەوام مەشقم پێکرد، بۆیە بێ پرسیار ئەرکەکان بە جێدەگەیەنێت. نەک کەم تەرخەمی ناکات، بەڵکو جارجار داهێنەرانە دەنگەکان بە کار دەبات".

زەردوەاڵەش کە لە ترسانا خۆی لەگۆشەی کەرەڤانەکە گیرکردبو. ویستی سەرنجی هاژەو وژە بە لای خۆیدا ڕاکێشێ بەپێکەنینەوە، "هاژەی چاک، وژەی چاکتر له‌ خۆی دەخوڵقێنێت".

(هاژەو وژە) کە بەپێکەنینی دۆستانە ناڕەحەت دەبو، بە هەنسکی ساردەوە، "ئه‌گەر لە پێکەنین نەکەویت، ئەوا دوکتۆر لە بوتڵەکەدا بەندم دەکات".

مێلۆ، "هاژەو وژە له‌وه‌وبه‌ر چ فۆرمێکی هه‌بوه‌؟"

دوکتۆر بە سەرسامیەوە پرسیارى ئاڕاستەی مێلۆ کرد، " تۆ مەبەستت ئەوەیە کە تا ئێستا بەمە نەگەیشتوویت؟ بۆچی؟ لە کوێ بویت؟ من بڕوام دەکرد، کە هەموو کەسێک لە دونیادا بە (هاژەو وژە) گەیشتووە. باشە پێم بڵێ، کاتێک کە تۆ لە ژوورەکەدا هاوارو دەکەیت، دایکت دەڵێت چی؟

مێلۆش لە وەڵامدا وتی دایکم دەڵێت، "ئەو هەموو دەنگە دەنگەت لەچییە ؟!"

دوکتۆر بە دەنگێکی سەرکەوتووانەوە پرسی، "ئەی کاتێک، کە دراوسێکانتان شەڕ دەکەن یان دەنگی موکەبەرەکان گه‌ره‌ک بەرز هاواز ده‌که‌ن، تۆ چی دەڵێیت؟"

مێلۆ، "بۆچی ئەو خەڵکە دەنگى خۆیان بەسەر ئێمەدا دەسەپێنن؟"

دوکتۆر پرسی، "ئەی کاتێک کە ماشێن بە دوای ماشێندا بە لای ماڵەکەتاندا ڕەت دەبن، خەڵکی لە ناو ماڵی خۆیاندا چۆن لەگەڵ یەکدیی دەدوێن؟"

زەردواڵەش بە خرۆشەوە، "دەقیژێنن و له‌ دوایدا بەیەکتر دەڵێن ئه‌و هه‌مو قیژە پیوست نه‌بو".

(هاژەو وژە) لە وتەکانی زەردواڵە دڵگران بو، "باپیرە گەورەم ناوی قیژە بو، کە لە ساڵەکانی 1712 سەرکوتیان کرد".

مێلۆ کاتێک بینی(هاژەو وژە) لە ناوچونی باپیرە گەورەی پێناخۆشە، دەستەسڕەکەی خۆی دایە تا چاوی پێ بسڕێت. دەستەسڕەکە لە ناو دوکەڵی فرمێسکدا ون بو، ئینجا بە مێلۆى، "من تێناگەم بۆچی مرۆڤ هەردەم دەنگەدەنگ دەخوڵقێنێت، کەچی کە لە دەنگ دەدوێن، دەڵێن، قیڕە قیڕو، هاژە هاژ مەکەن".

(بەدوای تەواوبونی دووانەکەیدا (هاژەو وژە) وه‌ک منداڵێک بەرەو لای دکتۆر کشاو مت بو).

مێلۆ بە دکتۆری، "(هاژەو وژە) هەستی زۆر ناسک دیارە، وا نیە؟"

دکتۆر، "هەستی (هاژەو وژە) لە ڕادەبەدەر ناسکە. لە هەمان کاتدا، (هاژەو وژە) ڕاستە لە بۆچوونەکەیدا، چونکە قیژە و هاوار، شاڵاوێکى ناکاوە کە دەنگ پێناسە دەکات، کەسیش نیە لەم بارەدا یان لەو بارەدا نکوڵی لە "مەزنێتی" دەنگ بکات".

لەوە دەچوو کە لە بیری مێلۆشدا ، وتەکانی پیتى مەزن دەنگی دابێتەوە. بۆیە، "پیتی مەزن دەڵێت، وشە مەزنترین شتە کە تا ئێستامرۆڤ خوڵقاندویه‌تی. تۆ پێت وا نیە ئەوە "ڕاستی" بێت؟"

دکتۆر قیژاندی، "دەربڕینێکی نەفامانەیە، کاتێک ساوایەک کە برسی بێت، چۆن سەرنجی گەورەیەک ڕادەکێشێت؟"

(هاژەو وژە) بەگەرمییەوە، "بە قیژەی گریان هاوار دەکات".

دکتۆر پرسی: کە بەهار دێت، کەر بۆ ماکەر چی دەکات؟

(هاژەو وژە) بە لاسایی کردنەوە، "زەڕ، زەڕ، زەڕ دەکات".

دکتۆر پرسی، " ئەی باشە کە ڕوبارێک بە شیوێکی نارەحەتا گوزەر دەکا، چی دەڵێیت؟"

(هاژەو وژە) لە خۆشیدا بو بە دوو شەقاری نایەکسانەوە، "خوڕەو هاژە وژه‌ دەکات".

ئینجا دکتۆر بە دەنگێکی کەمێک هێمنەوە ڕووی کردە مێلۆ، "تۆ دەبینیت کە دەنگ نەک له‌ وشه‌ ڕەسەنتره‌ لە دەربڕیندا، به‌ڵکو مەزنیشە لە ئاشکرا بوندا".

دوو پارچەیی (هاژەو وژە) سەرنجی مێلۆی تەواو تەلیسماوی کرد و بیری بە لای دوولایەنی شتەکاندا ڕکێشکرد. ئینجا ڕووی کردە دکتۆر، "کاتێک کە نەتوانرێت "ڕاستی" ئاشکرا بکرێت، چاکتر نیە کە دەستبەرداری بین، تۆ دەڵێى چی؟"

(هاژەو وژە) لە دکتۆری پرسی، "کەی من بۆ کۆکردنەوەى دەنگە قەبەکان بڕۆم؟"

مێلۆش لە(هاژەو وژە)"بەرەو چ لایەکەوە دەکشێیت؟ دورنیە بۆ ماوەیەک هاوڕێگابین؟"

لە وەڵامدا (هاژەو وژە)، "بڕواناکەم، چونکە من دەڕۆم دەنگە ناسازەکان کۆدەکەمەوەو دەیهێنمەوە تا دکتۆر دەرمانی تازەی لێ دروستبکات. جا لە هەرکوێیەک دەنگی ناقۆڵا هەبێت من لەوێ دەبیسترێم. ئەمڕۆش، بەیەکدادانێک هەیە، کە هەندێک گرمەی نەبیستراوی تێدا تاقیدەبێتەوە، دەبێت کۆیان بکەمەوە".

دکتۆر، "ئێوە بەرە و چ ڕاستە ڕێگەیەک دەچن؟"

مێلۆ، "بەرەو شارستانیەتی ڕەنوس دەڕۆین".

لەو کاتەدا، (هاژەو وژە) بەرەو دەرەوەی کەرەڤانەکە دەکشا، ئاوڕێکی بۆ دواوە دایەوە، "بێبەختییە، چونکە ئێوە دەبێت، بە ناو شیوی دەنگا تێپەڕن!"

زەردەواڵە بە نیگەرانیەوە، "بۆچی، خراپە لەو دۆڵەوە تێپەڕین؟"

(هاژەو وژە) لە دەم دەرگاکەدا ئێستێکی بۆ کرد، بە ڕوویەکی ترشاوی بێ کەنارەوە، بە لای زەردەواڵە وەرچەرخا کە تەنانەت دەرگاکەش لە سەیرەکەی دادەچڵەکی. ئینجا کە وەستا ڕووی لە زەردەواڵە کرد، " دەتوانیت پێش ئەوەی بکەویتە ڕێگا پرسیار بکەیت، بەڵام بەم زوانە بۆت دەردەکەوێت کە چی چاوەڕێت دەکات".

دۆڵی بێدەنگ

گەشتیارەکان دوا ئه‌وه‌ئ که‌ لە دکتۆر ماڵئاوایان کرد؛ بەرەو دەشتێکی کراوە گوزەریان کرد کە بەتەواوەتی سەرمەستی کردبوون. زەردەواڵە لەبەر خۆیەوە گۆرانى نیوەچڵی دەژەندو تۆکیش بەدەم خۆلێساندنەوەوە مرخەمرخی لە هەواکە دەکرد، مێلۆش له‌به‌ر خۆیه‌وه‌، "چەند دۆڵێکى هاوئاهەنگ و دڵگیرە! "

تاسەیەکى ناوەخت گەشتیارەکانی لە ڕامان دەرهاوردو لە بوونی دەربەندێکى سەر ڕێگاکە بە ئاگای هانینەوە کە پانتایی دەشتەکەى لە گەروی گرتبو. دەربەندەکە قنج و قیت چاوەڕوانی حه‌شاردانی هه‌ستی گەشتیارەکانى دەکرد، نەکا پێشوەخت پەى بە پەیامى شاراوەی شێوەکە بەرن که‌ له‌و دیوه‌ خۆی مه‌ڵاس دابو. کاتێک گەشتیارەکان دەربەندەکەیان تێپەڕاند، مێلۆ، "کوڕینە من لە مەبەستى (هاژەو وژ)ە نەگەیشتم؟، بەڵام لەوە ناچێت، هیچ ناڕەحەتییەک لەم شیوەدا خۆى بۆ ئێمه‌ مەڵاس دابێت".

ئەو دیوی دەربەند، درێژبونەوەی دەشتەکەی به‌ گه‌روی شیوه‌که‌وه‌ لکاندبو، بێ لە جیاوازی شۆڕبوونەوە کە ڕێژەیەکی نەگۆڕبو. تەنانەت هەواکەشی هەر وه‌ک له‌وه‌وبه‌ر ده‌چو. بەڵام مێلۆ هەستێکی جیاواز لە هۆشیدا دەخرۆشا کە نەیدەزانى چییە؟ بۆیە ویستى لە تۆک بپرسێت کە چی ڕووی داوە، "هەستێکی سەیر گوشارم بۆ دەهێنیت! تۆش وا هەست دەکەیت؟".

(هەرچەندە مێلۆ لێوى دەجوڵاند، بەڵام هیچ دەنگێک لە زاریەوە دەرنەچو.)

مێلۆ بۆ چەند خولەکێک ڕاما. ئینجا سەیرى تۆکى کرد تا بزانێت، ئەو چى دەڵێت، بینى کاتژمێرەکەى لە لێدان کەوتوە، زەردەواڵەش لەهەواى خۆیدایەو زار بەیەکدا دەدا. لەوەش سەیرتر نەدەنگى خۆی و نه‌ده‌نگی ماشێنکه‌و نەجریوەى باڵندە، نەزیکەى مێشوولە، یان قرته‌و ورتەی گەڵاشی نه‌ده‌بیست. تەنانەت وژەو وەسوەسەى هەواکه‌ش زیاد له‌ پیوست کپ بو. لەوەدەچو سویچى دەنگ لەناوەندی سەرەکى دەنگەوە کوژابێتەوە و دنیاش له‌ چاوه‌ڕوانی ماتەمینیدا، مۆتەکە گرتبێتی.

(کاتێک مۆتەکە دەتگرێت، هاوارکردن بێسوودە.)

کاتێک ماشێنەکە هێواش دەبووەوە، مێلۆش خۆی دەدوان، "له‌وه‌ ده‌چێت بێدەنگی له‌ که‌میندا خۆ نابێته‌وه".

هه‌ریه‌ک له‌ گەشتیارەکان به‌جۆرێک لە گۆڕینى هەواکە بە ئاگاهاتبونەوەو کەوتنە هاوار و فوغان، بەڵام نەیاندەتوانى دەنگ سازبکەن. دەنگ دەرنەبڕینەکەیان، دڵەڕاوکێیەکى قوڵى لەبیرو هەستیاندا بەرجەستە کرد، ئینجا له‌ مه‌به‌ستی (هاژه‌و وژه‌)تگەیشتن. به‌ڵام له‌وه‌ نه‌ده‌گه‌یشتن که‌ بۆچی و چۆن ئەو بێدەنگیە ناوەختە له‌ دوای ده‌ربه‌نده‌که‌وه‌ باڵا ده‌ست بوه‌. گەرچی گەشتیارەکان دەیانبینی بەرەو ئاوەدانی لێدەخوڕن و مرۆڤەکانى سەر ڕێگاشیان دەبینی کە دەم دادەچەقێنن و دەنگیان نەدەهات و بەیداخ و دروشمى جۆراو جۆریان بەرزدەکردەوە کە نووسراوە، "بڕوخێت بێدەنگى"؛ "هەموو بێدەنگییەک نیشانەى تەندروستى ناگەیەنێت"؛ "گوێ بۆ هاوار ناگیرێ"؛ "دەنگ ئاز بکه‌ن، دەرگای زەلیلى په‌سند مه‌که‌ن".

لافیتەیەکى مەزنتر بە ڕاشکاوى، "گوێی بگرە گوێی بگرە تا دەنگی ڕاستی خۆت له‌ قوڵایه‌وه‌ دەبیستی".

(خۆپیشاندەرەکانی ئه‌و شیوه‌،‌ به‌ دوای خۆیاندا تۆپێکى مسى دریژیان راده‌کیشاو له‌ قه‌ڵاکه‌ی سه‌رگرده‌که‌ن نزیک ده‌بونه‌وه‌. به‌رگی خه‌ڵکی ئه‌و ناوچه‌یه‌ ره‌نگدارو جیاواز بو له‌ به‌رگی مرۆڤی شاره‌کان، لەوانەیە تۆ قەت نەچوبیتە گوندەکان و له‌ جیاوازی ره‌نگ به‌ئاگا نه‌بێت)

کات ماشێنەکە بەتەواوەتی وەستا، خەڵکەکە لێیان هاتنە پێشه‌وه‌، هەندێکیان بەهەمو توانایانەوە دەمیان دادەچەقاند تا بڵێن (بەخێرهاتن)، هەندێکى تریان بە لافیتە دەنگیان دەربڕی، "سەرچاوهاتن بۆ شیوى دەنگ سازکەران، ئایا ئێوه‌ بۆ هاریکاری ئێمه‌ هاتون. به‌هیوان له‌گه‌ڵماندا هه‌وڵ بده‌ن تا به‌ خاوه‌نی ده‌نگی خۆمان ده‌بێنه‌وه".

مێلۆ بێهودە هەوڵى دەدا کە تێیانبگەیەنیت، کە ئەو، هاوڕێکانى کێن، بۆ کوێی دەچن، ئەوانیش هەر بڵێى یەک و دوو، لافیتەیەکى تریان دەنووسی و بەرزیان دەکردەوە، "بە وردی لە دەوروبەر بڕوانە. وا ئێمەش بۆت ڕوون دەکەینەوە. ئەم بێدەنگ کردنە چۆن ڕوویدا".

لەو کاتەدا دوو کەسیان تەختەیەکى ڕەشى گەورەیان هەڵگرت. سێهەمیان بەنوسین لەسەر تەختەکە نوسی، کە چۆن دەنگ خەفەکراوه‌، "لە رابردوودا، کاتێک ئەم دۆڵە لە دەست دێو و درنج رزگارکرا. پاشاى دانا ئەو قەڵا بەردینى پتەو کۆییه‌ ئاوەدان کردەوە. پارێزەرێکى لێهاتوى بۆ دەست نیشان کرد تا چاودێرى لە ژینگەى دەنگ بکات. پارێزەیش لە قەوارەو جۆرەکانى دەنگە کۆن و نوێکان به‌رده‌وام ده‌کۆڵیەوە و تۆماری ده‌کردن".

ساڵەهاى ساڵە، پارێزەر بەخۆشەویستى و زانایانه‌وه‌ دۆڵی دەنگى، کارامانه‌ بەڕێوە دەبرد، ئەو هەمو بەرەبەیانێک دەنگى تازەى بەردەدا تا لە هەوادا لە دایکبن. لەنیوەشەویشدا هەرچى دەنگدانەوەیەک هەبو، لەسەرانسەرى وڵاتدا، بەگوێرەى بزوێنەر کۆیی دەکردنەوەو ڕێکیدەخستن. دوایى بەڕێکو پێکى لە ئەرشیفى خەزنەدار هەڵیدەگرت تا لە کاتى پێویستدا لە هەوادا بەریانبدات.

)نووسەرەکە دواى پشودانێک، دەستى بە ریشیدا هێناو تەختە ڕەشەکەى سڕیەوە، دەستى بە نووسین کردەوە(.

پارێزەری ده‌نگ، لەگەل ئەوەى که‌ چاودێرى لە دەنگو دەنگدانەوە دەکرد، بێ جیاوازی، رێگەى بەکاربردنى ئازادانەى دەنگ ئەدا. لەسەرو ئەوانەشەوە بە دڵفراوانیەوە چاوى لە هەڵەى دەنگیش دەپۆشى، پێشبینی پێویستی ڕۆژانەى تاکی جیاشی دەکرد. بۆنمونە، هه‌ر کاتێک، هه‌ر مرۆڤ هەستی گۆرانى هه‌بوبێت، یان خوازیاری گوێ لە دەنگى تەور وەشاندن، یان خوڕەى جۆگەى بن بنارو شڵپەى بارانو ڕچەى شکاندنى بەفر بوبێت، ئه‌وا ده‌نگی ئاماده‌کراوه‌ له‌ لایه‌ن پارێزه‌ره‌وه‌ ده‌به‌خشرا. تا ئه‌و راده‌یه‌ که‌ دڵ بیخوازی یان زمان داوی ده‌کات.

(نووسەرەکە جارێکى تر پشوى وەرگرت، لەو کاتەدا فرمێسکێک به‌سه‌ر رومه‌تیدا گل بوەوەو له‌سه‌ر لێوەکانی گیرسایه‌وه‌ و بیرەوەریەکانى له‌ چاویدا تازە ده‌کردەوە.)

ئەوسا هەموو دەنگەکان بەکاردەهاتن کە بە وردیو بڕگە لە دواى بڕگە ڕێکخرابوون تا مرۆڤ بێخەم هەناسەبدا لە کاتى دواندا، گەر لەهەر کاتێکیشدا، بخوازێت بەئاسانى بگەڕێتەوە بۆ چاوگەکان و پەرە بە گەشەیان بدات، ئەوا بۆ خۆى سەرپشکی ئه‌و گۆرانه‌یه‌ ده‌کرد. ئه‌گەر بڕوا بکەى مرۆڤەکانیش بەگشتى وەک زۆربەى شایەرەکان وشەى دەنگدار لە زارو زمانیان ئاسان

سازدەبو. لە سەرەتادا مرۆڤی جۆراو جۆر لە دنیاوە بۆ ئەم شیوە دەهاتن، هەریەکە دەنگى جیاوازى لەگەڵ خۆیدا دەهێنا. هەندێک لە دەنگەکان ئاوازەکانیان داهێنەرانەبو، هەندێکی تریان ئاوازەکانیان مردو ناقۆڵا بون. ئەو دەیزانی، لەگەڵ ڕۆژگاردا، بەرپرسیارو داهێنان ڕووی لە کزی بو، مرۆڤی ئەم شیوە زیاتر هەڵپەی ئه‌و ده‌نگانه‌ی هه‌بو، کە سەرنج ڕاکێشانه‌ ڕازاوەبون، نەک مانا به‌خشو داهێنه‌رن. ئەمەش بوە هۆى ئەوەى که‌ مرۆڤ کەمتر گوێی لەیەکتر بگرنو زیاتر و گفتوگو گه‌مه‌ و خۆ دۆزینه‌وه‌ گه‌شه‌ بکات

(دەزانى دەنگی مرۆڤ لە گفتوگۆدا مان به‌ بوون ده‌دا، بێ ئەو بوونە دنیا گۆرستانێکی تاریکە کە وەسف ناکرێت.)

بەدوای ئەو گۆڕانەدا که‌ به‌سه‌ر ده‌نگدا هات، مرۆڤ کەمتر پێدەکەنیو، زیاتر گلەییان له‌یه‌کترو دنیا دەکرد، کەمتر گۆرانییان دەوت، زیاتر دەیانقیژاند، دەنگى ناقۆڵاو قەبەش تا دەهات زیاتر گەشەى دەسەند، ئەو گۆڕانەش هانی مرۆڤی ده‌دا که‌ خۆیان بخواردنەوەو گه‌مه‌ی گفتوگوش تا ده‌هات لاواز تر ده‌بو.

(نوسه‌ره‌که‌، تەختە ڕەشەکەى پاک دەکردەوە تا زیاتر بنووسێت، زەردەواڵەش دانە جیڕەی پێکەوتبو. به‌ڵام نه‌یده‌توانی ده‌بڕێت)

له‌گه‌ڵ ئه‌و گۆرانه‌دا، هێدى هێدى مرۆڤ کەمتر دەنگى نوێى دەخوڵقاند. پارێزەرى دەنگ بەو گۆڕانە پەرۆشو نیگەران بو. هەندێک خەڵک وایان لێکدەدایەوە، کە ئەم گۆڕانە پەیوەندى بە گۆڕانى ئاووهەواوە هەیە، بۆیە گلەییان لە خوا دەکرد که‌ وای له‌ دنیا کردوه‌. بەڵام سەرچاوە دەنگ ژمێرەکان واى ڕادەگەیاند کە ئەم گۆڕانە لە ژیانى کۆمەڵدا ڕاستەوخۆ پەیوەندى بە دوورخستنەوەى ئاواز و ژیر هەیە. جا هۆکانو ئاکامەکان چ ڕەنگدانەوەیەک لە خۆدەگرن، ئەوا وەک گرێی کوێرەیەک له‌ هه‌ناوی ئه‌م شیوه‌دا ماوه‌تەوە. بەڵام ئەوەى ئاشکرایە، ئەمڕۆ دەزانرێت، نەمانى بڕوا بەخۆبونو لەدەستدانى ئیرادە گەورەترین کۆسپەو تاکی دەستە پاچەکردووە، جا هۆکارە گشتیەکانو بابەتیەکان چۆن لەگەڵ ئاکامەکاندا تێهەڵکێش بون، ئەوانەش لێدوانی زۆرتر هەڵدەگرێت.

نووسەرێکی تر لەسەر تەختەڕەشەکە نوسی. ڕۆژێک دکتۆر زەب زەبەو (هاژەو وژە) دوکەڵاوى لەم شیوە دەرکەوتن. ئەوان پەیمانیاندا، کە چارەى هەمو دەردێکى دەنگیان لا دەست دەکەوێت. پارێزەریش کە بەهیوابو کە ئاپوورەی مرۆڤ لە قیژە ڕزگاریان بێت، ڕێگەى دکتۆر زەب زەبەی دا کە دەست بەکاربێت. دکتۆر زەب زەبەش کەوچکه‌ دەرمانى تاڵو تفتى بە گەورەو بچوکى ئەم دۆڵە دا، به‌هیوای ئه‌وه‌ که‌ قیژەو قیڕەقیڕى بێمانا کۆتایی پێبێت. بەڵام کاریگەریەکەی دەرمانەکە زۆر له‌و چاوه‌ڕوانیه‌ خراپتر کەوتەوە، قیڕەقیڕ وەک پەتایەک بڵاوتر بووەوە. پارێزەر لەم چارەسەرە زۆر توڕە بو، دکتۆر زه‌ب زه‌به‌ی لەم دۆڵە بە دەرنا و بەدواى ئەوەشدا، فەرمانیدا کە ناوى (دۆڵى دەنگ) بە(شیوى بێدەنگ بگۆڕێت)، چونکە ئه‌و بڕوای ویه‌ که‌ ڕێز بۆ دەنگ نەماوە. لەهەمان کاتیشدا دەنگەکانی بۆ ناو قەڵا گەڕاندەوە. لە کۆتاییدا نوسەرەکە نوسى، "لەو ڕۆژەوە تا ئێستا ئێمە بێدەنگینو ناتوانین پارێزەری ده‌نگ قایلکەین بەوەی دەنگەکان لە هەوادا بەر بدات".

پیاوێکى تر لەناوەندى خەڵکەوە بە پاڵەپەستۆ خۆى گەیاندە مێلۆ و کۆمەڵێک پەیامى دایە، لە پەیامەکاندا نوسرابو، پارێزەر دەنگى خۆش دەوێت. هەفتەى پێشو کەشی پایز ده‌ستی پێکرد، له‌ که‌شی پایزیشدا، هەمیشە دەنگی هەورە تریشقە دەبیسترا، ئێمە بەپەرۆشەوە چاوەڕێی گرمەو ناڵەو سروشتی شەپۆلی بەیەکدادانی هەوای ساردو گەرم دەکه‌ین، به‌ڵام ئه‌و هه‌فته‌یه‌ک رۆیشت ئێمه‌ هیچ دەنگێکی گرمه‌ و تریشقه‌مان بەرگوێمان نەکەوت. تکایە ئه‌گه‌ر ده‌توانی سۆراغی ئه‌و بێ ده‌نگ بوونه‌مان بۆ بکە!"

لە پەیامێکی تردا نوسرابو، "سەرکەوتوترین کۆنسێرتی که‌ش و هه‌وا لەم شیوەدا لە لێدان کەوت، ئێمە چاوەڕێی ژیانەوەى ساڵانه‌ی دەکەین".

نوسەرێک لەسەر تەختەکە، "ئێستا تۆ تێدەگەى کە بێ دەنگیمان چ گۆڕەوشاریه‌که‌، ئه‌گەر تێدەگەیت، ئامادەی یارمەتیمان بدەیت تا قەڵای دەنگ بڕوخێنینو دەنگ بەڕەڵاکەین".

مێلۆش لەسەر تەختەکە نوسى، " ئه‌ز دەتوانم چى بۆ ئەنگۆ بکەم؟"

نوسەرێک نوسی:تۆ دەتوانی سه‌ردانی پارێزەرى دەنگ بکه‌یت، له‌و سه‌ردانه‌دا، ئه‌گه‌ر نه‌توانی پارێزه‌ قایلی کەیت کە دەنگ ئازادکات، ده‌توانێت دەنگێک لەگەڵ خۆتا بۆ ده‌ره‌وه‌ی لە قەڵاکه‌ دەربازکە. گرنگ نیە قەوارەى ئه‌وه‌ دەنگەکە هەر چەندێک بێت، گرنگ ئەوەیە ده‌نگه‌که‌ لە سەرزارت بێت کاتێک له‌ قه‌ڵاکه‌ دێته‌ ده‌ره‌وه‌. دواى ئەوە، ئێمە ئەو دەنگە دەخەینە ناو لولەى ئەو تۆپەوەو بۆ قەڵاى دەهاوین. دیوارى قەڵاکە لەسەر بێدەنگی بنیادنراوە، بە بۆمبارانی بە دەنگ دادەڕمێت. کاتێکیش که‌ له‌ قه‌ڵاکه‌ دێته‌ ده‌روه‌، پێوسته‌لەبیر بێت، دەربازکردنى هەر دەنگێک لە قەڵاکەوە به‌ ئاستەمە ئەنجام ده‌درێت. چونکە پارێزەر بە سانایى هەڵناخەڵەتێت. بەڵام تۆ دەتوانى بە ژیرێتی خۆت، هەوڵى دەربازکردنى دەنگێک بدەیت.

مێلۆ پاش بیرکردنەوە، "من بە هەمو بڕوایەکەوە ئامادەم ئەوکارە لە ئەستۆ بگرم".

لەچەند خولەکێکدا مێلۆ گەیشتە قەڵاکەو لە دەروازە گەورەکەی قەڵایداو نامەیەکى نوسراوی بە درزی دەرگاکەدا کرد. دەرگاى یەکەمی قەڵاکە یەکاڵا بوەوە. مێلۆ چوە ژووره‌و یەکو دوو دەروازەکە داخرایەوەو دەرگایەکی تر لە ناوەوە کرایەوە. لەو کاتەدا، دەنگێکی خۆش له‌ ژورێکه‌وه‌، "سەرچاوان هاتى، بفەرمو بۆ ژوورى دەنگ ئارایشت کردن، من چاوەڕێی هاتنت بوم".

مێلوش بە هەستێکی منداڵانه‌وه‌، "دەتوانم ئێستا بدوێم؟!"

پارێزه‌ بەهێمنیەوە، "بەڵێ لێرە دەتوانى بدوێیت، ئێستا وەرە بۆ ژوورێ تا بە ئارایشت و سازدانی دەنگ ئاشناتکەم".

مێلۆ لەسەرخۆ بەڕاڕەوەکەدا ڕۆیشت تا گەیشتە ژوورێکى بچوک، له‌ ژووره‌که‌دا پارێزەرى لەسەر جۆلانێیەک دانیشتبو، لەبەردەمى ڕادیۆیەک کە پڕاو پڕ دیوارەکەى داگیرکردبو. ڕادیۆیەکە بە دوگمەو موکەبەرە دەورى چنرابو، بە بێ دەنگی ژووره‌که‌دا، لەوە سویجی ده‌نگه‌کان له‌و ژووره‌وه‌ کوژابێتەوە. لەگەڵ گەشتنى مێلۆ بۆ ناو ژوورەکە پارێزەر، "بەڕاستى بەیانیان خۆشە که‌ پانزە دەقەیەک گوێی بۆ بێدەنگى بگریت. ئەم بێدەنگیە کە گوێت لێیە، یەکێکە لەو پرۆگرامە تایبەتیانەى کە ئەز بە ڕۆژانە گوێى بۆ ڕادەگرم، دواى ئەوە نیوسەعات گوێی لە دەنگ هێمن دەگرم، ئینجا ماوەیەکیش بۆ پشودان، گوێی بۆ دەنگە جۆراو جۆری به‌رز و نزم شلدەکەم. تۆ دەزانى ئەوەندەى ئاوازى دەنگدار هەیە، ئەوەندەش ئاوازى بێدەنگ له‌ دنیادا هەیە؟، بەڵام جێی داخە کە مرۆڤ گوێی بۆ ئاوازه‌ بێده‌نگه‌کان شلناکات، تا له‌ خۆی و له‌ دنیا باشتر بگات".

ئینجا پارێزەری دەنگ، "ئایا تۆ قەت گوێت لە بێدەنگى خۆت گرتووە؟؛ یان گوێت لە هێمنى دواى شەستە باران گرتووە؟؛ لەوانەیە گوێت لە بێدەنگى بووبێت، لەو کاتانەدا کە یەکێک پرسیارت لـێدەکاو تۆش وەڵامەکەى نازانیت؟، یان گوێت لە دەنگى بای دەشت بوە کاتێ لە شەودا، گەشت دەکەیت؟؛ یان چاوەڕوانى دووانى ئاخاوتنت کردوە، کە لە کۆڕێکدا چى دەڵێت، بەتایبەتی لەو کاتەدا کە خەڵکى بێ دەنگانه‌ گوێ له‌ قسه‌که‌ر ده‌گرن؟؛ زۆر لەوانیش بەجۆشتر ئه‌و کاتانه‌یه‌ که‌ بەتەنیا بۆ ماڵەوە دەگریت دەگەڕێیتەوە، دوا چرکەى داخستنى دەرگا کلێلی ماڵه‌وه‌ ده‌بیستی؟؛ هەریەکە لەو بێدەنگیانە جیاوازن لە هێمنیدا، ئه‌گەرچى هەریەکەیان بە جۆرێک سەرنج ڕادەکێشن، ئه‌گەر بە وردى گوێت بۆ ڕاگرتبێت. ئیستا دەزانى باس له‌ چى بێ ده‌نگیه‌ک ده‌کەم!"

لەکاتێکدا پارێزەر دەدوا، زەنگۆڵە و پاوانەی پیکانی و گوارەو کەمەربەندەکەى خشەو زەنگیان لێبەرز دەبوەوە کەسەرنجی مێلویان زیاتر بە لای ئاوازو تێمپۆی دەنگدا ڕادەکێشا. کاتێک مێلۆ بیری له‌پرسیارەکان ئه‌و، گوێی لە ئاوازى ئەو دەنگانە ده‌گرت. زڕەى تەلەفۆنەکەى پارێزەر لەو ڕامانەو گوێگرتنە ڕایپەڕاند. لەبەرخۆیەوە، "ئەوانەى کە بێدەنگییان لا خۆشە، پێیان خۆشە بەسات گوێی لەم پارێزەرە بگرن".

پارێزەر بەبیستنى وشەکان هەناسەیەکى ساردى هەڵکێشا، "لەوەوبەر کە توانام لە گەشەدابو، گوێم لە هەمو دەنگه‌کان دەگرت لە کوێ و لە چ کاتێکدا و بۆچى چێکراون. بەڵام ئێستا زۆر بەکەمى دەنگی داهێنه‌رانه‌ له‌م نزیکانه‌ دەبیستم".

تەلەفۆنەکە لێیدایەوە، مێلۆ وتەکانى پارێزه‌ر بڕی، "داواى لێبوردن دەکەم، تەلەفۆنەکەت لێدەدا".

لەو کاتەدا پارێزەر یارى بە ڕادیۆکە دەکردو لە وەڵامدا، "نا، نا لەکاتى پەخشى بێدەنگیدا، من وەڵامى تەلەفون نادەمەوە'.

تەلەفۆنەکە لێیدایەوە، مێلو "لەوانەیە هەواڵێکى گرنگ بێت!"

پارێزەر، "خەمت نەبێت، ئەوە کەس نیە، خۆم بە ڕۆژانە زەنگ بۆ خۆم لێدەدەم، لەبەر ئەوەى هەواڵێک نیە ڕامپەڕێنێت؛ یان دەنگێک نیە کە بمەوێت کۆیکەمەوە، جا بۆ ئەوەى بزانم خۆم باشم، ڕۆژانە حەوت تا هەشت تەلەفۆن بۆ خۆم لێدەدەم".

مێلۆ بەسه‌رسامی و خۆشه‌ویستیه‌وه‌، "ئەى ئێستاکە چۆنى؟"

پارێزەر بەناڕەزاییەوە، "زۆر باش نیم، هەست بەناهاوسەنگى کارەباو کیمیاى گیانم دەکەم، بەڵام پێم بڵێ چى تۆى بە ئێرە گەیاند؟ تێدەگەم لەوەى که‌ حه‌ز ده‌که‌ێت، ده‌نگه‌ بزوێنەرەکان ببینى، هەرچەندە ئەمڕۆ ڕۆژى سەیرکردن نیەو ته‌نها ڕۆژانى دوشەممە پاش نیوەڕۆ تا هەشتى ئێواران، له‌وه‌وبه‌ر ڕێگەى سەیرکردن دەدەم. بەڵام لەبەر ئەوەى تۆ ڕێگەیەکى دورت بڕیوە، ئەوا ناچارم دڵت نەشکێنم. ئێستا دەتوانى دوامکەوى".

(پارێزه‌ر بە پەلە هەستاو کەوتە رێ، لەگەل ڕەوتکردنیا دەنگى زەنگۆڵەو نەرمە ئاوازى پاوانەکانى لە گوێی مێلۆدا، دایکی به‌بیردا هاته‌وه‌.)

بەدەم ڕۆیشتنەوە، پارێزەر، "تۆ حەز دەکەى گوێت لە ئاوازى پاوانەو زەنگۆڵە بێت؟؛ هەر بۆخۆى، "گەر بێتو ئەم دەنگانە نەبیستم، ئەوا لەم قەڵایەدا بەئاسانى وندەبم، لە ڕێگەى ئاوازە جیاجیاکانیانەوە دەتوانم بزانم لە کوێی قەڵاکەدا ڕێدەکەم!"

هەردووکیان بۆ ماوەى سێبەشى خولەکێک به‌پلیکانە ڕۆچونو ئینجا ناو ژوورێکى بچوکەوله‌ چون. ره‌فه‌یه‌کی گه‌وره‌ له‌ بزوێنەر لە لاى چەپی ژووره‌که‌ بو، لە شێوه‌ی ئەرشیفى دەنگ ڕێکخرابو. ئەرشیفەکان لە ڕەفەدا لە ئەرزەوە بۆ بنمیچەکە هەڵچنرابون. لەوێدا، پارێزەر لەسەرخۆ، "لەو ڕۆژەوەى کە مەملەکەتى دانایى ئاوەدانکراوەتەوە تا ئەم کاتە هەر دەنگێک کە چێکراوە، لەگەڵ بچوکترین برگه‌ی ده‌نگ و د دەنگدانەوه‌دا، لێرە کۆمکردونەتەوە. ئه‌گەر بخوازى بزانیت سەرچاوەی دەنگەکان چۆن پەیدابو؟ لێرەدا دەتوانى لە دویان بگەڕێیت".

دوایی پارێزەر چەکمەجەیەکى ڕاکێشاو زەرفێکى قاوەیى دەرهێنا، "بۆ نمونە، ئەمە دەنگە، دەنگی فیکەى نیڵسن بەگە، کە لە بەیانیەکى تەماوى لەندەن دا، لە ترڤاڵگەسکوێر لەساڵى 1805 لێیداوە".

پێش ئەوەى پارێزەر چەکمەجەکە دابخات، مێلۆ ڕوانییە زەرفەکە و لاى ئاشکرابو کە وتەکانى لەجێى خۆیایەتى. بەدوای ئەودا، مێلۆ بە نەزانینەوە، "باشە، تۆ ئەو هەمو دەنگانەت بۆ کۆکردۆتەوە؟".

لەکاتێکدا پارێزەر لە بزوێنەرەکانى ورددەبوەوە، "گەر کۆیاننەکەینەوە، ئەوا مەترسى دەنگ بە یەکدادان لە جیهاندا دەکەوێتەوە؛ یان ترسى لەناوچوونیان دەبێت. لەسەر ئەوەشەوە ، ئه‌گەر بێتو بەردوام ده‌نگه‌کان ڕێکنەخرێن، قیڕەو قاوێکى بێکۆتایى له‌ دنیادا دەکەوێتەوە. بۆنمونە، کاتێک تۆ دەنگێک دەبیستى، ئه‌گەر نەزانى ئەو دەنگە کۆنە یان نوێیە لە ئێستادا ئەوا نازانى ئاخەوەرەکەى کێیەو چى وتوە یان چ پەیامێک دەخوازێ کە تۆ پێویستە گوێت لێبێت. سەرباقی ئەوانەش، دەنگ لە هەوادا ون نابێت. لەهەمان کاتدا، بەرەڵابونیشیان مەترسى سەرلێشێواندنى لێدەکەوێتەوە. لەوانەیە بڕواش نەکەى، کە دەنگ لە گەردوونا لە هەمو شتێک زیاتر هەیە. دەزانێت، ملیۆنێک ساڵ لەمەوبەر گەر مێشولەیەک وەسوەسەیەکى کردبێت، یان له‌م بەیانیە دایکت شتێکی وتبێت، لەم چەکمەجانەدا دەیدۆزینەوە. ئەمەش زۆر ساناییە کە بیکەیت، تۆ ئێستا وشەیەک بڵێ، هەر وشەیەک بێت گرنگ نیە".

مێلۆ وتی" (چۆن)؟"

پارێزەر، "بەبیرى تۆ ، ئێستا دەنگى ئەو وشەیە لە کوێدایە؟"

مێلۆ بەشان جوڵانەوە، "نازانم، بەڵام بڕوا ده‌که‌م له‌ هه‌وادا بێت".

پارێزەر، "زۆربەى مرۆڤ هەر وەک تۆ بۆى دەچن. وەرە با ئێستا سەیرى چەکمەجەى کۆکردنەوەى دەنگى ئەمڕۆ بکەین. ئەها، ئەوەتا. یەکەم جار دەگەڕێن بەدواى پیتى (چ) ، دواى ئەوە پیتى (ۆ) دەدۆزینەوە، ئینجا سەیرى ساڵو چرکەى لەدایک بونى دەنگه‌که‌ی دەکەیت. سەیریکە، ئەوەتا ئالێرەدایە، بەڕاستى سیستەمی ریکخستن کار بۆ مرۆڤ ئاسان ده‌کات. به‌ڵام به‌ داخه‌وه‌ که‌ زۆربه‌ی مرۆڤ ره‌چاوی ئه‌و سێسته‌می ده‌نگانه‌ ناکه‌نو تەمەڵانه‌ وا ده‌زانن، ده‌نگیش وه‌ک خۆیان له‌ دنیادا وون ده‌بێت.

مێلۆ بەسەرسامییەوە، "جوانیەکى بێوێنەیە، دەتوانم بۆ یادگارئەو دەنگە هەڵگرم؟"

پارێزەر لە وەڵامدا، "بە دڵنیاییەوە دەتوانى (پاشان) وتی: من پەشیمانم لە بەڵێنەکەم، چونکە دەنگ له‌ ئیستادا نابێت لەقەڵا بچێتە دەرەوە، چوونە دەنگ لەم ئانەدا دژە بە دەزگاى پاراستنی قه‌ڵاکه‌ له‌وانه‌یه له‌ ده‌ره‌وه‌‌ به‌کاربرێت".

مێلۆ لە دەستو ئەژنۆ کەوت، نەیدەزانى چۆن دەنگێک لە قەڵاکە دەربازکات، لەهەمان کاتدا پارێزەر زۆر بەچاوکراوەیى لە هەڵسوکەوتى مێلۆ ورد دەبوەوە. لە دواى چوونە هۆڵێکى تر کە لانەى دەنگ سازکردن بو، ئامرازى دەنگ خوڵقاندن، بێناز لەوناوەدا بەکارنەدەبران.

لەوێدا پارێزەر بە ئەسپایى "سەیرى لانەى دەنگ سازکردن بکە، بە چی گەیشتوە".

مێلۆ بەهەستێکى نامۆوه‌، "من بڕوام وابو، کە دەنگ بۆخۆیان لە قوڕگدا دروست دەبن".

پارێزەر بەدەم ناڕەزاییەوە، "بێ لە داهێنەرانی دەنگ ئاستەمە ڕەشەخەڵک بزانن کە گیروگرفتى دەنگ سازکردن له‌ مێژه‌وه تا ئه‌مڕۆ‌،چەند کاتى خایاندوە".

مێلۆش سروشتیانه‌، "باشە چۆن دەنگ چێدەبێت؟"

پارێزەر لەوەڵامدا، "زۆر ئاسانە دەنگ ده‌خوڵقێت. پێش هەموو شتێک، دەنگە شێوەو مەبەستێک لە خۆ دەگرێت، چونکە هەر دەنگێک بەگوێرەى مەبەستى جیاواز دەخوڵقێنرێت. بۆ ئەوەى بتوانى بەڕەوانى بڕیار لەسەر چێکردنی وشه‌ بدەى. بیر له‌ شەپۆل بزوێنه‌رو تێمپۆ و ئاوازی وێنەی وشه‌یه‌ک لە دەماغی خۆتدا بکره‌وه‌‌. ئێمه‌ فۆرم بۆ ئه‌و وێنه‌ی به‌ گویره‌ چاوگی وشه‌که‌ یان وێنه‌ داهێنراوه‌که‌ی رێکده‌خه‌ین‌.ئەوسا ئه‌و وشەیە سێجار لە پاودەرى شەپۆلە بنچینەیی دەنگ هەڵدەسوى. دواى ئەوە وشه‌که‌ لە هەوادا به‌رده‌ده‌ین".

مێلۆ بەسەرسامیەوە، " من قەت دەنگم نەدیوە!"

پارێزەر لەوەڵامدا، "تۆ قەت لە دەرەوەى خۆت دەنگ نابینى، ئەمە سەیر نیە کە تۆ نایبینیت. گەر بێتو بتەوێت بە ڕۆژانە لەناو خۆتا دەنگ ببینیت، دەبێت بەدویدا بچێت، بەڵام ئێمە له‌م قه‌ڵایه‌دا، ئاسان ده‌نگ دەیبینین. ئێستا پێت نیشاندەدەم".

پارێزەر شوڵکێکى هەڵگرت، شەش جار لە دەهۆڵێکی دا، شەش گڵۆڵەى وەک پەمو بە هێواشى تل بونەوە. ئینجا ڕووى دەمى کردە مێلۆ، "بینیت چۆن دەنگ دروست بو؟"

پارێزەر هەر شەش گڵۆڵەکەى هەڵگرتو هاویشتییە ناو خەباتەیەکەوە، دوایى هەندێک پاودەرى نەبینراوى بەسەراکرد، لەگەل نیشتنەوەى پاودەرەکەدا دەنگى (تەپ، تەپ، تەپ، تەپ، تەپ، تەپ)، بەرزبوەوە.

ئینجا پارێزەر پرسی، "دەزانى چەپڵە لەچى دەچێت؟"

مێلۆ سەرێکى بۆ لەقاند. پارێزەر کەمێک پاودەری بە هەوادا بڵاوکردەوە، "چەپڵەیەک لێدە"

مێلۆ چەپڵەیەکى لێدا، یەک وەرەقەى سپى بەلارولەنجە بەرەو ئەرزەکە کەوت. ئینجا چەپڵەى ترى لێدا، بەهەمان شێوە پەڕەى تر بەرەو خواربوونەوە. لەخۆشیدا مێلو که‌وه‌ته‌ چەپڵەى لێدەدا. شەلالەیەک لە لاپەڕەى سپى بەوێنەى کەف لەسەرچاوەى دەستیەوە بەلارولەنجە شەپۆلیان بەرەوخواره‌وە دا.

لەو کاتەدا پارێزەر بەپێکەنینێنه‌وه‌، "بەڵی گیانەکەم، ئاوەها دەنگ چێدەکرێت، وەک ئەوەى دیتو کردت، ئه‌گەر بیرى لـێبکەیتەوە، ئەوا دەزانى هەر دەنگێک چۆن دەخوڵقێت. بۆنمونە، پێکەنین لەبڵقى بچوکو گەورەى هەمەڕەنگى گەشەدار پێکدێت، دیارە هەر دەنگێک بەگوێرەى تۆنەکەى دەگۆڕێت، هەندێکیان ناسکو نەرمن کە دڵخۆشو سەرمەستت دەکەن، هەندێکیان تیژو خوارن کە دڵ تەنگده‌که‌ن و دەروون ده‌ورووژێنن.

مێلو، "ئەى مۆزیک لە کوێی چێدەکەن؟"

پارێزەر، "ئا لێرە ئێمە جۆڵاى تاڵەکانو چنینى نوته‌کانی سەمفۆنى، بڕگە بە بڕگە له‌ شێوه‌ی نوته‌دا زه‌خره‌فه‌ ئاسادەڕێژین تا له‌و رێگه‌یه‌وه‌ هاوتایی ده‌نگی جیاواز و ده‌نگدانه‌وه‌ ئه‌و مانایانه‌ به‌به‌خێست که‌ داهێنه‌ره‌کانی مۆزیک ئاماده‌یان کردوه‌‌. کونسێرتیش لەشێوەى جاجمى هەمەڕەنگدا دروست دەکه‌ین، له‌ پانتاییەکەى زەخرەفەی بێکۆتایى له‌ تێهەڵکێش و جیا بونه‌وه‌ ده‌نگ و ده‌نگدانه‌وه‌‌بەرزو نزم که‌ داهێنه‌ره‌کان ئاماده‌یان ده‌که‌ن. تەنانەت، ئەو گۆرانیانەى کە تۆش بە ڕۆژانە دەیبێژى لە شێوەى دەستەسڕى ڕەنگیندا چێدەکراونو، لەوەوبەر لێرە جۆڵاییەکى له‌سه‌ر کراوه"‌.

پارێزەر ماوەیەک بێدەنگى دایگرت، دوایى بەپەژارەوە، "بەر لە ئێستاکە دەنگى دەریاش لێرە دروست دەکراو لەناو هێلکەى گیاندارە ئاوییەکاندا هەڵماندەگرت".

لەناکاو مێلۆ بە قیژەیەک پارێزەرى ڕاچڵەکاند، "باشە بۆچى، ئێستاکە تۆ دەنگ ئازاد ناکەیت؟"

پارێزەرەکە ڕووى دەمى کردە مێلۆ، "لاوەکە مەقیژێنە! چونکە لێرە بەهیچ شێوەیەک پێویستت بە قیژە نابێت. تۆ، دەزانى هیچ شتێک لەوە ناشرینتر نیە کە خۆت بەڕاست بزانیو بەقیژە ڕاستى خۆت بسەلمێنیت. ئێستا ئەوەى بەدەستەوەیە داینێ دوامکەوە تا هەمو شتێکت بۆ باسکەم."

ئەوان چونەوە بۆ ژوورى ئارایشی دەنگو پارێزەر چوە سەر کورسیەکەیو پرۆگرامێکى هێمنى کردەوە. مێلۆش پرسیارەکەى بەدەنگێکى نزم دووبارە کردەوە. پارێزەر لەسەرخۆ هاتە ئاخاوتن، "دڵخۆش نیم بە دەنگ ڕاگرتن، بەڵام گەر بێتو مرۆڤ وردتر گوێی بۆ دەنگ بگرێت، ئەوا دەزانێت کە بێدەنگى هاوتایە لەتەک دەنگ دەربڕیندا. چونکە وزەی لایەنێکى دەنگ کە پارسەنگی لایەنەکەى تر دەداتەوە. دیارە کاروکرداریش هەردوو لا بەشێوەى جودا سەرچاوەى هێز راگرتنن، جا چۆنو بۆچی ده‌نگو هێز بەکار دەبرێت، ئەوە جێگەى پرسیارە؟"

مێلۆ کە لە مەبەستەکەى پارێزەر حاڵى نەبو، "باشە لەبەر ئەو هۆیەیە کە تۆ ڕێگەت لە دەنگ گرتوە؟"

پارێزەر، نەخێر، ئەوان دەنگ لەچێکردنى قیژەى ترسێنەردا بەکار دەبەن، کە ناشرینە سەیریکەیت، ناخۆشەتریشه‌ که‌ گوێى لێبگرى. هەر لەبەر ئەو هۆیەیە کە ئەو کارەم بۆ دکتۆر زەب زەبەو (هاژەو وژە)ى بەدفەساڵ بەجێهێشتوە، کە بیکەن".

مێلۆ بەدەنگێکى دلێرەوە، "بەڵام هەندێك لەو قیژانە سوودبەخشن".

پارێزەر، "لەوانەیە ئەوەى تۆ دەیڵێیت هەندێک ڕاستى تێدابێت، بەڵام ئه‌گەر بێتو ئاپۆرەی خه‌ڵک، ئەو جۆره‌ قیژەیە دروست نەکەن کە ژیان دەیخوازێ، چاکترە تەواو بێدەنگ بن".

مێلۆ ویستى بڵێت، "بەڵام" له‌و کاته‌دا بە بیریادا هاته‌وه‌ که‌ وشه‌ی "به‌ڵام"‌ له‌ سه‌ر زاری راگرێو، له‌ قه‌ڵاکه‌‌ بۆ ده‌ره‌وه‌ ئاودیوی بکات.

پارێزەر بەکەمی سەبرەوە بێر له‌ بێده‌نگی مێلو و قیژه‌که‌ی کردوه‌، ئینج، "نامەوێت لەوەزیاتر له‌گه‌لتدا بدوێم، ئه‌گەر بە ئەرکیشى نازانى هەردوو گیرفانەکانتم بۆ دەرخە، نەکا دەنگێکت هەڵگرتبێت".

مێلۆ سه‌ری رێزی بۆ پارێزه‌ر نزمکرنه‌وه‌، گێرفانه‌کانی ده‌رهانی ده‌ره‌وه‌. به‌ په‌له‌ له‌ دەروازەى قەڵاکە چوه‌ ده‌ره‌وه‌.

دەرئەنجامێکی شکست

مێلۆ بە پەلەو بەدەمى نوقاوەوە هەنگاوى هەڵدەهێنا. مرۆڤگەلێکیش بەرەو ڕووى بەڕاکردن چوون. زەردەواڵەش هەروەک نوێنەرى مێلۆ دەستى سوپاسى له‌سه‌ر سنگی بۆ خەڵکەکە دانا.

یەکێک لە ناو خەڵکەوه‌، لەسەر تەختەکەى نوسین، "دەنگە هانیوه‌، لەکویدا هه‌ڵگرتوه؟"

باقى خەڵکەکەش بە پەرۆشەوە چاوەڕێى وەڵامیان دەکرد. مێلۆ لە کاتێکدا هەناسەى خۆى ڕاگرتبوو، دەباشیرەکەى هەڵگرتو نوسی :وشەی "به‌ڵام" لە سه‌ر زمان راگرتوە.

هەندێکیان لە خۆشیانا جامانەو کڵاوەکانیان بەئاسماندا فڕێدەدا، هەندێکیان پاڵیان بە کانونەکەوە "تۆپ" دەنا تا بۆ جێگاى خوازیارى بەرن. رووی تۆپه‌که‌یان به‌ لایەنى لاوازى قەڵاکەوه‌ی وه‌رچه‌رخاندو، باروتیان ‌کرده‌ ناو لوله‌ی تۆپه‌که‌وه‌.

کاتێک تۆپەکە تەواو ئامادەکرا، مێلۆ خۆى بەرزکردەوە تا ئاستى دەمى تۆپەکەو لەسەر نوکى پێی ڕاوەستا، ئینجا هەردوو لێوى نایە ناو لولەى تۆپى دەنگ هاوێژەرەکەوە. دەنگی "به‌ڵام" بە هێواشى لە زاریەوە بە ناو لولەى تۆپەکەدا شۆڕبوەوە. یەکو یەک ئاگریان له‌ تۆپه‌که‌ بەردرا.

مێلۆ لەبەرخۆیەوە، "بە هیوام پارێزەر ئازارى پێنەگات".

پێش ئەوەى مێلۆ بەردەوام بێت لەسەر بیرەکەى دوکەڵێکى سپىو ڕەش لە تۆپەکە بەرزبوەوە، بە ئاستەم دەنگى "بەڵام" هاتو. هەستێکی بەگومانى لە بیرى مێلۆدا ڕەخساند. لەچەند چرکەیەکدا دەنگى "بەڵام" بە بەرزى بەرەو دیوارى قەڵاکە چو، دوایى بە کەوانەیى خواربوەوە تا بە لاتەنیشتى چەپى دەروازەکە کەوت. بۆ ماوەیەک هەمو شتێک لە هێمنییەوە بۆ هێمنتر دەچو تا بێدەنگى تەواو لەو ناوەدا باڵادەست بو.

(لەوە دەچو هەوا هەناسەى خۆى ڕاگرتبێت، مرۆڤەکانیش بە گومانبن لەوەى که‌چی روو ده‌دات).

دواى ئه‌وه‌ی قەڵاکه‌ داڕما، دەنگو دەنگدانەوە، گرمەو هاژەو قیژە، شکاندنو ڕوخاندن، تەنانەت بەردى قەڵاکەش ووردو خاش بو. لەگەڵ قەڵاکەدا داڕما، لەو ناوەدا دەنگى کۆنو نوێی بزوێنەر سست و بە ئاسای و نائاسایى لە هەوا یەکانگیر و شێتگیربون. هەندێکیان تیژ بەرز دەبونەوەو لەشێوەى تافگەیەکى وردە شوشەدا بەرەو خوار دادەبەزینەوە. هەر یەک لە دەنگەکان بە جۆرێک ڕەفتاریان دەکرد. دەنگى پێکەنین هەروەک ڕەنگ دەگەشایەوە، بەڵام دەنگى توڕەو تڕۆیی، بەدواى چۆڵای و کوندا دەگەڕا، تا خۆى حه‌شار بدات.

سەرجەمى دەنگەکانى تر هەر لە فیکە لێدانەوە تا قیژاندن، گریان، گۆرانى، کۆکین، تڕین، پژمین بەیەکەوە دەکرانو دەوترا. تێکەڵەیەکى بێ کۆتایی له‌ ده‌نگ و بێده‌نگی سەری مرۆڤیان ته‌واو له‌ دەخوڵقاندی ده‌نگ سه‌رسامکردبو. هەنێک لە دەنگانە باڵە فڕیان ده‌کرد و به‌ جیکەجیکو قون له‌ دوای لانه‌ی خۆ مەڵاسدان ده‌گران. شریقەى شمشێرلە یەکدانء ناڵەى تفەنگ و گڕەگڕى ساروخ، وڕەى مۆتۆڕو، فڕەى پانکە و چوارناڵەى ئەسپ ، لەگەڵ زۆر دەنگى ترا بە تێکەڵاوى دەبیستران. جەنگەڵی دەنگ ئازادنه‌ بۆ ماوەیەکى نەزانراو مرۆڤەکانى ته‌واو سەرقاڵو بێدەنگ کردبو، ماوەیەک کەڕو سەرلێشێواو به‌و ناوه‌دا ده‌خولانه‌وه‌. بەدواى ئەوەدا، چۆن دەنگەکان ئازاد بون، ئاواش دەنگە لاوازەکانو بەپێزەکان لە ناوەندى خەڵکه‌که‌دا ده‌بیسترا. گەرچى هەندێکیان له‌ ده‌نگه‌کان بەدووى لانەدا وێڵی ده‌گران و سه‌ر شێتان ده‌رگایه‌کیان نه‌ده‌دوزیه‌وه‌، به‌ڵام له‌گه‌ران نه‌ده‌که‌وتن، ئه‌و سه‌یر بو، ئه‌وده‌نگانه‌ باسی له‌رابردووی نه‌زانراوی ده‌کرد. لە کۆتاییدا مرۆڤو دەنگەکان بەیەک گەیشتنەوەو هەریەک بە پەلە کەوتەوە سەوداو مامەڵەو دەنگ ڕفاندن.

کاتێک دوکەڵى دەورى قەڵاکە ڕەویەوە، زەردەواڵە، تۆک، مێلۆ پارێزەریان لە کەنارى ئاسەوارى قەڵاکە بەدیکرد کە بەڕاماوىو پەرۆشەوە، لە کاولکارى دواى کارەساتەکە دەیڕوانى. هەرسێکیان بۆ دڵدانەوەى، بۆ لاى چون. کاتێک پێیگەیشتن مێلۆ بە دەنگێکی هێمنەوە، "بە هیوام له‌ ره‌وایو ناره‌وای ‌کاره‌که‌م بگەیت".

تۆک هەڵیدایە، "ئه‌مه‌ دەبو ڕوویبدا".

زەردەواڵە ،" وشه‌ی "بەڵام" نه‌ک هه‌ر مانای به‌ دەنگ دایه‌وه‌، به‌ڵکو قه‌ڵاشی به‌ ده‌ردی ڕەشماڵی بابردو برد".

پارێزەر بە تیلەیەکى قەتیسماوى توڕەوە، چاوێکى پڕ لە ئازارى بەو ناوەدا گێڕا، بەدەم هەنسکى گریانەوە، "کۆکردنەوەى ئەو دەنگانە زۆر دەخایەنێت، ڕێکخستنیشى ماوەیەکى زیاترى دەوێت. ڕوودانى ئەم بەسەرهاتە و ئەنجامەکەى بەشێکى لە ئەستۆى مندایە، چونکە ناکرێت کە دەنگ پێناسە بکەیت لە ڕێگەى بێدەنگ کردنەوە".

کاتێک پارێزەر دەدوا، لە یاڵەکەى پشتیانەوە قرچەو بۆن کڕوزى دوکەڵ دەهات، پاش ماوەیەک (هاژەووژە) بە گونیەیەکى گەورەوە دەرکەوت. بە بۆڵەیەکى چەند جارەوە، "کەس لە ئێوە ئەم دەنگانە دەخوازێت؟ چونکە بۆ دەرمانە ناسازه‌کانی دکتۆر بەکار نایه‌ن!

پارێزەر سەرى بەناو گونیەکە(هاژەووژە) دا کرد، ئەو دەنگانەی دییەوە کە لە ئەرشیفى چاوەڕوانیدا هەڵگیرابون تا لە ئایندەیەکی نەزانراودا، بەر بدرێن. بۆیە بەدڵێکى خۆشەوە، " بەڕاستى ئەم کارەی (هاژەووژە) جێی پێزانینەو، سوپاسێکى بێپایانت ده‌کەم. پەیمان بێت ڕۆژێک تۆو دکتۆر زه‌ب زه‌به‌ بۆ، مۆزیکى هێمن بەسەرکەمەوە تا له‌و رێگه‌یه‌وه‌ دکتور زیاتر له‌ ده‌نگه‌ قه‌به‌کان بگات.

لەگەڵ بیستنى ئەو هەواڵەدا، (هاژەووژە) لەشى داهێزراو، بە هێواشى خۆى دزیەوە. کاتێک پارێزەر هەستێکرد کە (هاژەووژە) ئەو ناوەى بەجێهێشتوە، بەدەنگێکى پەشیمانیەوە، "کاشکى بیرم لەهەست ناسکى (هاژەووژە) بکردایەوە کە ئاسان ده‌رده‌که‌وێو، زوو لەچاو ون دەبێت".

تۆک، " هێمنی (هاژەووژە) کپ ده‌کاو، گرمەو قیژە سه‌رنجی ساویان راکێش ده‌کات".

پارێزەر هەناسەى هەڵکێشا، "وایە، زۆرکات لەبیرم دەچێت کە زۆر کەس هەن دەنگى ناقۆڵایان لا پەسەندە. له‌دوای ئەم ڕووداوی، بۆ ده‌رکه‌وت که‌ جۆرێک له‌و ده‌نگانه‌ بونیان هه‌یه‌. بڕوا دەکەم، ئه‌گەر ئاوازو ژیر لە ناوماندا بوونایە هاوسه‌نگی ناوه‌ندی ده‌نگاکانیان باشتر راده‌گرت و ئێمه‌ش به‌م ڕۆژە نەدەگەیشت".

مێلۆ بەرچاو ڕوونانه‌، "هەر ناهاوسەنگی خۆم بو، که‌ هانی دام ئه‌م گه‌شه‌ت بکه‌م و هه‌وڵی گه‌رانه‌وه‌ی ئه‌وان بگرمه‌ ئه‌ستۆ".

لەوکاتەدا، پارێزەر زەرفێکى پێچراوەى لە باخەڵى چاکەتەکەیدا دەرهانی، "هەریەک لە ئێمە دەبێت ڕێگەیەک هەڵبژێرێت. تۆ، بەرەو گەشتی خۆت بەخێرچیت، بە هیوام ئەم زەرفە کە پڕە لە دەنگی نەسرەوت لە کاتى پێویستدا سوودی لێ وەرگریت. هەروەک چۆن گیاندار خواردنى دەوێت، هەستو هۆشیش دەنگى دەوێت تا کێڵگەى ژیان نەرمکات. ئێوە دەبێت ئەو ڕێگەیە بگرن کە بە کەناری چەپی دەریاکەدا دەڕوات. لەوێشەوە شارى ڕەنوس ڕەچاو دەکەن، بەڵام گرنگە کە لە ڕێگادا ئاگادارى ڕووداوى چاوەڕوان نەکراوبن و دوور له‌ رێگه‌ی خۆتان بڕوانن".

(پێش ئەوەى ئه‌وان لە مەبەستى پارێزەر بگەن، ملى ڕێگەیان گرتەبەر.)

کەنارى دەریاکە پاکو بێگەرد دیاربو، شەپۆلەکانیش سەرەتاتکێیان لەگەڵ لمى گوێی کەنارەکاندا دەکرد. لە ناوەندى دەریاکەدا دوورگەیەک سەوزە، وادەردەکەوت کە خۆی بە گوڵو گەڵا ڕازاندبێتەوە تا پێشوازى لە میوانی ناوەخت ئه‌و رێگایه‌دا بکات. کاتێک گەشتیارەکان لە دوورگەکەیان دەڕوانى، زەردەواڵە بەخۆشیەوە، "بڕواناکەم هیش شتێکی چاوه‌ری نه‌کراو، لەم ڕێگەیەدا خۆی مه‌ڵاس دابێت".

یەکو دوو زەردەواڵە بە هەوادا پەلکێش کرا، لەوە دەچو قولاپێک لە دورگەکەوە، واته‌که‌ی زەردەواڵە بە دروست نەزانێت، له‌ سزای ئه‌وشدا، بۆ ناو دوورگەکە نادیارانه‌ پەلکێشی کردبێت. تەنانەت تۆکو مێلۆش له‌و ‌ په‌لکێشه‌ ناکاوه‌ی زه‌رده‌وڵه‌ بە ئاگا نەبوون.

تۆکیش جوانی دورگه‌ سه‌ر مه‌تی کردبو، بویه‌ داڵخه‌چیانه‌ پشتگیرى لە بۆچوونەکەى زەردەواڵە کرد، "هیچ ڕوونادا".

ئەویش بەهەمان شێوە بۆ ناو دورگه‌که‌ پەلکێش کرا. مێلۆش کە سەرقاڵى جوانی دوورگەکە بو، بێ ئاگایانە درێژەى بە لێدوانەکه‌دا، "بێگومان لە ڕۆژێکى وا خۆشدا، هەر شتى چاک ڕوودەدا".

مێلوش له‌ شێوه‌ی ئەواندا بۆ ناو دورگه‌که‌ ڕاپێچکرا

.

لە ناوەختێکدا مێلۆ، تۆکو زەردەواڵەى خۆیان له‌ ناو دورگەیەکى بەردەڵانیدا دییەوە. دوورگەکەی کە بە سیماى له‌ دوره‌وه‌ سەوز دیاربو، لە ڕاستیدا بەردەڵانی بو. وەک دەڵێن"دەنگی دەهۆڵ لە دوورەوە خۆشە" ئاو بو. مێلۆ کاتێک هۆشى بە لای خۆیدا هاتەوە، زیاتر سەرسام بو، بەوەی کە لە ناو ئەو بەردەڵانیەدا، پیاوێکى له‌و نزیکانه‌ بەدیکرد. بۆ لای چو، "بە ئەرکى نازانى گەر لێت بپرسم، ئێمە لە کوێینو چۆن بۆ ئێرە هاتووین؟"

پیاوەکه‌، "بمبوورە کە وەڵامی تۆ لای من چنگ ناکەوێت، بەڵام تۆ دەتوانى لێم بپرسى کە من کێم؟

پیاوەکە نیوە پاڵتۆیەکى تاڵ تاڵى لەبەردابو، کە بەسەر پانتۆڵە نوکتە نوکتەکەیدا بۆ خواره‌وه‌ درێژ بوبوه‌، گۆرەویه‌ هیڵ هێڵکانی بەسەر پانتۆڵکه‌یدا دابو، شەپقەیەکى نوک تیژى دوولایەنى وەک یەکى لەسەر خۆی نابو، بە سەرلێشــێواویەوە دەدوا. مێلۆ بوئارامیــەوە، "تۆ بۆخـــــۆت دەبـــێت بزانی کێیـــت! چ پێویست دەکات تۆ پرسیاری وا لە من بکەیت".

کابراش لا بەلایەکەوە، "کەوابو تۆش دەبێت بزانیت بۆچی بۆ ئێرە ڕاپێچکراویت و ئێرەش کوێیە".

مێلۆ بە فسکە فسک له‌گه‌ڵ تۆکدا، "ئەمە لەوە دەچێت، کە دەڵێن، "وەرە ئەم کەرە لەو قوڕە دەربهێنە"، جا تۆ بڕوادەکەى کە ئێمە بتوانین یارمەتى خۆمان و ئەو بدەین؟"

دواى ڕاوێژکردن لەناو خۆیاندا، زەردەواڵە رووی له‌ پیاوه‌که‌ کرد، "تۆ چۆن خۆت پێناسە دەکەیت؟"

کابرا بەجۆشەوە هاتە وەڵام، "بەهەمو بڕوایەکەوە، دەتوانم بڵێم من ئەوەندە باڵا بەرزم کە کەس لەهاوشانمدا ناوەستێت".

(هێدى هێدى پیاوەکە باڵای دەکرد تا ئەو ڕادەیەى کشا کە هاودەنگەکان لە جووتی قۆندەرەو دوو گۆرەوى پوزەوانە زیاتر لە جەستەیه‌کی کشاوى به‌رز به‌ولاوه‌ هیچى دییان بەدى نەدەکرد.)

پاشان پیاوەکە قەوارەکەى ئاسایى بووەوە، "دەتوانم بچوک ببمەوە تا ڕادەى خشۆکێکو بەسەر زەویدا بێترس بخشێم. دەتوانم زۆر بەخشندەبم تا دەکرێت، (سێوە لاسورەى بە هەر یەکەیان دا)؛ دەتوانم ئه‌وه‌ند هه‌لپه‌رست و خۆپه‌رست بم کە کەس لەوێنەم نەبێت، (سێوەکەى لە دەستى هەرسێکیان ڕفاندەوە)؛ دەتوانم لە ڕادەبەدەر بەهێزبم، (تاشە بەردێکى هەڵگرتو بە ئاسانى بەرزى کردەوە)؛ دەتوانم بێهێزبم بەڕادەیەکى هەست پێنەکراو، (تەنانەت لەژێر بارى کڵاوەکەیدا دەلەرزى)؛ دەتوانم لە زیرەکیدا بێوێنە بم، (بە دوانزە زمان کەوتە دووان)؛ دەتوانم لە بێ مێشکیشدا شەڕ لەگەڵ گونى خۆمدا بکەم، (هەردوو پێی خستە ناو یەک تاک قۆندەرە)؛ دەتوانم ئەوەندە هاوسەنگ بم کە لەسەر دەرزیەک هەڵپەڕم، (لەسەر نوکى پەنجە توتەى پێى وەک دەرزیەکى ڕاوەستا). ئەمجا کەوتە سەماکردن. دەتوانم ئەوەندە ناڕێک بم کە مرۆڤ لەخۆى توڕەببێت، (:پەنجەى کرد بەچاوى خۆیدا)؛ دەتوانم خێرابم کە تیر پێم نەگا، (لەخولەکێکدا، دوو خولى بە دەورى دوورگەکەدا کرد)؛ دەتوانم ئەوەندە خاو ببزوێم کە مێروولە بەخیلیم پێببات. ئینجا ڕووى دەمى کردە ئەوان، "ئەوەى دیتان لە بارەى منەوە،چى لاى ئێوە لەسەر من ئاشکرا دەکرد؟"

هەمدیسان لەناو خۆیاندا به‌چرپەچرپ ڕێککەوتن، زەردەواڵە بەدەم پیاسەکردنەوە، " بەڕاستى ئاسانو ئاشکرا تۆ خۆ پیناسه‌کرد".

تۆک به‌رده‌وامی به‌ لێکدانه‌وه‌که‌ی زه‌رده‌واڵه‌دا، "ئه‌گەر وەک ئەوەى دەیڵێیت و دەیکەى ڕاست بێت".

مێلۆش وته‌کانی تۆکی ته‌واوکرد، "بێگومان، به‌بێ ئەملاوئەولا، تۆ دەبێت هەر خۆت بیت".

کابرا بە قیژەیەکەوە، " ڕاستە، زۆر ڕاستە ئەوەى ئێوە دەیڵێن، چونکە من بۆ خۆم ناوم هەر (خۆم)ە، بەڵام بۆچى من بۆ خۆم لەوەوبەر بیرم لە ناوی تەواوی خۆم نەکردۆتەوە؟ ئێستا من لە ڕادەبەدەر دڵخۆشم کە دەزانم بە راستی من کێم. دەستى کرد بە قاقاى پێکەنین، دیارە ئه‌گەر ئێوە نەبوونایە من نەمدەتوانی خۆم بۆ خۆم پێناسەکەم. پاشان وتى:ئێستا من ئەوەندە خەمبارو دڵتەنگم کە دڵم خەریکە لە داخا بتەقێت.

(دانیشت، بە هەردوو چەپۆک داى بەسەرى خۆیدا.)

تۆک کە بەدورگەکەدا دەیڕوانى، "ئەتوانى ئێستا پێمان بڵێیت، ئێمە لەکوێینء چۆن بۆ ئێرە ڕاپێچکراین؟"

خۆم وتی، "دڵنیابن کە ئێستا ئێوە لە دوورگەى بێسەرئەنجامدان، جا خۆتانى بۆ شل بکەنەوە، چونکە ماوەیەک بێخەم، لێرە بەسەر دەبەن تا بە ئەنجامى تەواوای خۆتان دەگەن".

مێلۆ تا ئەوکاتەی لێدوانو کردارەکانى پیاوەکەى بە لێدوانی پێشوەختی خۆیانەوە بۆ دورگەکە نەبەستەوە. هەر بۆیە که‌ گویی له‌ لێدوانی (خۆم) بو له‌ مه‌ته‌لی گه‌شت به‌ ده‌رئه‌نجامی په‌له‌ و په‌لکیشدورگە گه‌یشت، به‌ڵام له‌و نه‌ده‌گه‌یشت که‌ چۆن رووی داوه‌. بۆیه‌ مێلو لە (خۆم)ی پرسی، "باشە چۆن گەیشتینە ئێرە بەبێ ئەوەى بڕیارێ هاتن بده‌ین".

خۆم دوای تێڕامان لە مێلۆو هاوڕێکانی، "بێگومان، بێگومان، ئێوە لە ئەنجامى بێئاگایى دیدو بۆچوونەکانتاندا، به‌ دەرئەنجامی خیرا گه‌یشتون، بە راشکاویشەوە خۆتان واتان بۆ خۆتان دەرخست کە دەیزانن، ئەو جۆرە زانینەتان قەڵەمبازێکی نەزانراوەی له‌ دواوه‌یه‌و، ده‌رئه‌نجامی ئه‌و بڕیارانه‌تان به‌م دوورگەیە گه‌یشتوون. زۆر کەس هەروەک ئێوە بەم ڕۆژگارە لە لێدوانیاندا بەو جۆرە دەرئەنجامە دەگەن. بڕیارى ساکار ئاسانە ده‌ده‌ن، لەو کاتانه‌دا کە بەرپرسیارانە له‌ خۆیان ناپرسن بۆچی وه‌ها بڕوا ده‌که‌ن. جا هاتنتان بۆ ئێرە پەیوەستە بە پرسیارنەکردنتان لەوەی که‌ بینیتان،چونکه‌ پێش ئه‌وه‌ی بزان وەهایە، بینینه‌که‌ی خۆت وه‌ راستیک وه‌رگرتوه‌ یان نه‌ک وه‌ک ئه‌گەر وایە چۆن وایە؟ ئه‌گەر واش نیە بۆچى وانیە؟ بە هاتنتاندا، ئەو فاکتەرە ڕوون دەبێتەوە کە بۆتان لواوە زۆر بڵێنو کەم پرسیاربکەن. بەڵام کاتێک بە لای ئەم دوورگەیەدا ڕێتان کردو به‌و جۆره‌ دەرئەنجامگیریەتنان گه‌یشت، ئه‌م دورگەکە ئه‌وه‌ وه‌ک ناتەواو لێوه‌رگرتنو ده‌رئه‌نجام سازی خۆ له‌سه‌رتان سه‌پاند. بەکورتی لێدوانەکەی ئێوە وەک ئەوە وابوه‌، کە دەڵێ تفەنگی بە تاریکیەوە ناوه‌. تەقەى ئاسان مەبەست ناپێکێ و نادروستیش پەشیمانى لە دوایە، که‌ سزا کۆتایی دێت. ئیستا ئیوه‌ش ده‌بێت ئه‌و سزایه‌ بده‌ن.

مێلۆ، "به‌م دورگه‌یه‌دا دیاره‌ که‌‌ سەوزو ڕازاوە نه‌بوه‌، وەک ئه‌وه‌ی ئێمه‌ بڕوامان هه‌بو".

خۆم لەوەڵامدا، "ئەوە ڕاستە دەیڵێیت، ئەم دوورگەیە خۆی وا‌ رێکخستوه‌ تا گه‌شتیار به‌ هه‌ڵادا به‌رێت و له‌و رێگه‌یه‌وه‌ هانی بیرکردنه‌وه‌یان ده‌دا‌".

(مرۆڤ له‌ رێگه‌ی هه‌لکردنه‌وه نه‌ک له‌ رێگه‌ی راسته‌وه‌،‌ رێگای خۆی ده‌دۆزیته‌وه‌)

لەو کاتەدا کە ئەوان دەدوان، هەشت تا نۆ نەفەر لەڕاستە ڕێی جیاجیاوە بەرەو دوورگەکە ڕاپێچدەکران. زەردەواڵەى گلاراویش لەو ئانەدا، گوڕى بۆ بازدان دەخواردەوە، له‌به‌ر خوێه‌وه‌" بە بازێک بۆ دواوە دەگەڕێمەوه".

(بۆ بێبەختى خۆى زەردەواڵە لەچەند هەنگاوێک تێنەپەڕى و بە پشتا کەوتەوە.)

خۆم ڕووی لە مێلو و هاوڕێکانی کردو، "بەو شێوەیە کە زەردەواڵە دەیەوێت قەڵەم بازبدا، کار لێرە بۆ ناچێتە ڕێوە. چونکە، کەس ناتوانێت بەئاسانى لێرە دەربازبێت. گەڕانەوە بۆ کەنار، باجى خۆى هەیە کە دەبێ بیدەن. گەیشتن بەدەرئەنجامی و هه‌وڵی پاشەکشێى زەردەواڵا به‌ هیچ کوێیه‌کی ناگەێنێت، چونکە لێرە تۆ دەبێت وەک من خۆت بیت بۆ گەشتنت بەو مەبەستەش دەبێت سەوڵ لێدەیتو مەلە بکەیت تا بەو ئەنجامە دەگەیت کە بە راستی مەبەستە پێبگه‌یت".

مێلۆ بە نیگەرانیەوە، "ئایا بەلەم هەیە تا بەردەوامی بە گەشتەکەمان بدەین؟"

خۆم بەسەرلەقانەوە، "تەنیا ڕێگە مەلەکردنە هه‌یه‌ تا له‌و رێگەیه‌وه‌، رێگه‌ی خۆت به‌رده‌وام پێبده‌یت. گەڕانەوەشتان بۆ سه‌ر رێگا هەم زۆره‌ بۆ بیرکردنەوە، هەم گرانە بۆ باڵ وەشاندن".

زەردەواڵە کە بیرى لە مەلە دەکردەوە، موچوڕکەى بە گیاندا دەهات، بە بۆڵە، "من نامەوێت تەڕبم".

خۆم بەبیرى زەردواڵەى هانیەوە، "هاوڕیکانیشت هەروەک تۆ ناخوازن تەڕبن، بۆیە تا ئێستا لێرە چاوەڕێ دەکەن، ئه‌گەر من لەجێی تۆبم، خەمى تەڕبوونم دەخوارد. چونکە چەند بی بیرکردنەوە سەوڵ لێبدەین، هەر بە وشکى دەمێنیتەوەو دەریایی زانینش ئەو بیرانە تەڕ ناکات کە پەل دەهاون و لەشەقەی باڵ لێدان سڵ ئه‌کەنەوە. ئێستا داواى لێبووردن لە ئێوە دەکەم، دەبێت بڕۆم تا بەخێرهاتنى میوانە بەپەکێشراوه‌کانم بکه‌م، کە لە بڕوای، خۆیاندا بەئەنجام گەیشتوون. ئێوە بۆخۆتان دەزانن من خۆم تا ئەو ڕادەیە پێمدەکرێت کە خۆمبم".

سەربارى سەرکێشى زەردەواڵەو ناڕەزابوونى، مێلۆ و تۆک بڕیاریان دا بە مەلە بپەڕنەوە، ئەویش ناچارما کە مل بۆ مەلە کردن بدات. کاتێک مێلۆ بەرەو دەریا هەنگاوى دەنا، دوا وتەى (خۆم)ى گوێلێبوو کەلە تازە گەیشتووەکانی دەپرسی، "دەتوانن پێم بڵێن من کێم؟"

دواى ئەوە هەر سێ گەشتیارەکە دەستیان بە مەلەکردن. ماوەیەکى خایاند تا بە گێرمەو کێشەىشەپۆی ئاوه‌که‌و ساردىه‌که‌ی ئاشنابوون. شەپۆلەکان له‌ سه‌رتادامێلۆیان کەمێک ناڕەحەتکردبو، تۆکیش بێ کۆڵدان هانى مەلەکردنى دەدا. کاتێک بە کەنارى دەریاکە گەیشتن، جگە لە زەردەواڵە کە کەم تەڕببو، مێلۆو تۆک بە تەڕییەکى سەرگەرمەوە بیریان لەئەنجامى پەلەو هه‌ڵه‌ی حوکمی حاکمانه‌ی خویان دەکردەوە‌.

زەردەواڵە بەدەم خۆڕاوەشاندنەوە، "مه‌له‌کردنه‌که‌ ئەوەندەگران نەبو کە لێیدەترسام، ئه‌گەر ڕۆژگار بۆم ڕێکبخات، ئەوا لە داهاتودا لێرەوە بە مەلە بۆ ئەو بەردەڵانە دەچمه‌وه‌".

مێلۆ، "ئه‌گەر ئەمە بۆچوونت بێت بۆ بەئەنجام گەیشتن، دیارە نەک هەر تەڕ نابیت، بەڵکو بە ڕۆژانە دەبێت گەشتەکان دوو بارەو سێ بارە بکەیتەوە، بێ ئەوەی پێبزانیت بۆچی ئه‌و گه‌شتانه‌ دووباره‌ ده‌بنه‌وه‌‌. بەڵام لەمڕۆ بەدواوە، بەڵێن بەخۆم دەدەم، دەبێت،هۆیەکى زۆر چاک هەبێت بۆ بەئەنجام گەیشتنم، لەمەڕ هەر کارو تێڕوانینێک کە دەمبێت، چونکە نامەوێت لەوە زیاتر کات لە دوورگەى بێ ئەنجامدا، لەدەست بدەم".

ئوتۆمبیلەکەیان لەجێی خۆیدا ڕاوەستابو، هەرسێکیان سواربوونو بەڕێ کەوتن، بە ملەی ڕیگاکەو پێچاوپێچەکاندا، بەسەر بەردەڵانیەکەدا ڕووەو بەرزایى شاخەکە لێیان دەخوڕی. هەتاویش بەهێمنى ڕێگاکەی ڕووناکردبووەوە، برسێتى زۆرى بۆ هانیبوون.

مێلۆش لەبەرخۆیەوە، "هیوادارم بەم زووانە گۆشەی قەڵاى شارستانیەتی بیرکاری دەرکەوێت. تۆ بڵێیت پێش نانخواردنی بەیانی بگەیەنە لایان؟"

دوانزە پاڵو سەرقافڵەیە

ماشێنەکە ڕووەو بەرزى دەڕۆیشتو ڕووبەڕووى شەقامێکى سێ ڕییانی بووەوە. گەشتیارەکان کەوتنە بەردەم پرسیار، چ ڕێگەیەکیان هەڵبژێرن؟ تابلۆیەک لە ناوەندی سێگۆشەی ڕێگاکەدا چەقێنرابو. زانیاریه‌کانی سه‌ر تابلۆکه‌ش له‌م شێوه‌یه‌دا بو: دوورى شارستانیەتى ڕەنووس بە میل( 5) میلە، بە یارد (800ر8 )یاردە، بە پێ (400ر26) پێیە، بە گرێ ( 800ر316 )گرێیە، بە نیوگرێ (600ر633 ) نیوگرێیە.

پاش کەمێک تێڕوانین، زەردەواڵە، "ئەگەر ئێوە بەگوێی من بکەن، بەمیل ڕێگاکە کورتتر دەنوێنێت".

مێلۆش،"با بەگرێ رێگه‌ کردن، زووتر کۆتایی دێت".

تۆک بە گومانەوە، "ئه‌گەر هەر ڕێگایەک هەڵبژێرین، دەشێت جۆرێک جیاوازى هەبێت".

لەو کاتەى ئەوان دەدوان، بیچمێکی سەیروسەمەرە بەدەم لێوکرۆژتنەوە بەرەو ڕوویان دەهاتو لەبەر خۆیەوە، :بەڕاستى هەر وەهایە! لەجێی خۆیەتى، ئەى چۆن؟ جیاوازییەک ده‌بێت هەبێت، گومان لەوەدا جیاوازى هەیە".

بیچمەکە تەنێکى لەیەکدراوبو، یان وا دەردکەوت کە ئەندازیارەکان کاتێکی تایبەتیان بۆ دروستکردنی بە سەر بردبێت. بەڕاستى ئەمە تەنیا ڕێگەیە بۆ پێناسە کردنى ئەو تەنە یان ئەو شێوەیەى کە بتوانی بۆ خۆت وێنەی لە دەماغتا بنەخشێنیت.

چونکە هێڵو گۆشەکانى کە جەستەی ئەویان بەرجەستەکردبو، پێکهاتەیەکی جوداوازبو لە ڕووکار، کە فۆڕمی لەیەک دراویان پێکدەهێناو بەیەکەوە کار دەکەن، ئەو بەو جۆرە ڕەوتى دەکرد، وه‌ک ئه‌وه‌ی با بلێن تۆ شەش پاڵویەکت هەیە، دواى ئەوە هەر شەش گۆشەکانى بە یەکسانى دەبڕیتەوە، جارێکى دى هەمان شەش گۆشەى شەش پاڵووەکە ده‌بڕێته‌وه‌، ئەوسا شێوەیەکى دوانزە پاڵو پێک دەهێنێت. جەستەی دوانزەپاڵو، جەستەیەکی بەڵگەنەویستە کە ماتماتیک گونجانوویەتی.

تەنەکە هەمو کەنارەکانى بچوک دیاربوون، سووچە گەورەکانیشى هەڵتۆقابوون، کڵاوێکى شازادانەى لەسەر خۆى نابو، ڕوویەک لە ڕووەکانى دەمو چاوى زۆر بەویقارەوە دەیڕوانى. ئه‌گەر تۆزێ بەوردى لە وێنەکەى بکۆڵیتەوە، ئەوا دوورنیە تێبگەیت مەبەستم لە ڕووکارى چیە؟ کاتێک تەنەکە بە گەشتیارەکان گەیشت، کڵاوەکەى بەڕێزەوە داگرتو، بە دەنگێکى بەرزەوە:

گۆشەکانم زۆرن لە چاوتاندا

ڕووبەرەکانیشم کەمنین لە ژماردندا

من دوانزە پاڵوم پێدەڵێـــن

ئەى ئێوە کێنو چیتان پێدەڵێن؟

مێلۆ کە نەیدەزانى ناوەکەى چۆن گۆبکا، پرسی، "دوانزە پاڵو چى دەگەیەنێنێت؟"

لەوەڵامدا دوانزەپاڵو، "بۆ خۆت تێمبڕوانە، تۆ نازانى کە دوانزە پاڵو شێوەیەکى ماتماتیکیە لە دوانزە ڕوو پێکهاتووە؟ ڕووکارەکان بەیەکەوە قەوارەیەکى یەکگرتو سازدەکەن. منیش هەرجارەى ڕووکارێکیان وەک دەموچاو بەکار دەهێنم"

دوانزەپاڵو کە بە جیددی دەدوا، دەموچاوێکیان سورهەڵگەڕا، کە پێکەنی دەموچاوی گەشاوکه‌ی به‌ رووی له‌وان ده‌کرد، ئینجا، "ئا بەم شێوەیە دەموچاوەکانم لە کۆن بوونو داڕزاندن سەرفراز دەکەم، ئەى بە تۆ دەڵێن چى؟"

(لەگەڵ لێدوانی دوانزەپاڵودا، یانزە ڕووکارەکەی تریشی به‌گوێره‌ی پیوست ده‌گۆران. هەر یەکێک له‌و ڕووکارانه‌، پانتایى جیاوازی دەربڕینی ئه‌ویان ئاشکرا دەکرد.)

مێلۆ بەسەرسوڕمانەوە، "پێمدەڵێن (مێلۆ)."

لەگەل بیستنى ناوى مێلۆدا، دوانزە پاڵو لە پێکەنینەوە دەموچاوى گۆڕا بۆ توڕەیى، "ناوێکى زۆر سەیرت هه‌یه‌، تەنیا یەک ڕووکاریشت هەیە".

مێلۆ، "بۆ؟ نابەجێیبێت، که‌ یەک ڕووم هه‌بێت؟".

لەوەڵامدا دوانزە پاڵو، " تۆ ئەوەندەى ئەو یەک دەموچاوەی هەتە، لەگەڵ ڕۆژگاردا بەکاری دەبەیت، پڕ لە چرچولۆچ دەبێت، بەڵام من دانەیەک بەکار دەهێنم بۆ پێکەنین، دانەیەک بۆ گریان، یەکێکى تر بۆ سووربوون لەسەر هەر شتێک بێت، تا دەسەلمێنرێت، یەکێکی تر بۆ بیرکردنەوە. شەشەمیش بۆ زمان دەرهێنان. هێشتا هەر شەشى ده‌مو چاوی ترم دەمێنه‌وه‌. پێمبڵێ، ئێوە بەهەموو کەسێک دەڵێن مێلۆ کە یەک ڕووى وەک تۆى هەبێت؟".

لەوەڵامدا مێلۆ، "نەخێر، ئێمه‌ بەهەنێک کەس ئه‌گەر کوڕبێت، پێیدەڵێین (جۆن، جاک،..)و ئه‌گەر کچیش بێت، پێ دەڵێین (کارین، سوزان ،.. )، زۆر که‌سی تریش به‌ ناو جیا، ناو ده‌به‌ین.

بە هاوارەوە دوانزەپاڵو،''چ سەرلێشێوانێکە لە جیهانى ئێوەدا کەوتۆتەوە؟! لێرە هەموو شتێک ناوى تەواوى خۆى هەیە. لێرە سێ گۆشە، هه‌ر سێ گۆشەى پێدەڵێن، ئه‌گه‌ر هه‌زار دانه‌ش بێت، بازنەش، هه‌ر بازنە ناو ده‌برێت، گەورەیی یان بچوکی هیچ کاریگەریەکی به‌ ناو لێنانه‌وه‌ نیە، تەنانەت هەر ژمارەیەک یەک ناوی هەیە. بۆچى لاى ئێوە دەبێت، هەرکەسێک ناوێکى جوداى هەبێت؟ بوونی ناو، له‌و جۆرەى ئێوە، بۆ جیهانى ئێمە کارەساتى گەورە دەخوڵقێنێت، ئاشوبی لێ دەکەوێتەوە. بۆنمونە، ئه‌گەر هەمو دوویەک ناونێن دوو مێلۆ و دوو کارین، زۆر شتیتر لەو جۆرە بێت! ئەوسا دەبێت بڵێیت دوو مێلۆو دوو کارین چوار دەکات، خۆ ئه‌گەر چوار ناوى کارینیشت هەبێت، ئەوا بەجارێک ماڵکاولى ڕوودەدا، ئه‌گەر کۆیان بکەینەوە.

مێلۆ بە ڕاشکاویەوە، "من قەت بەو جۆرە بیرم لە بوونى ناولێنان نەکردۆتەوە!"

دوانزەپاڵو بە ڕوویەکى بەئاگا هێنەرانەوە، "چاک وایە لە ئێستاوە بە ئاگابیت، وه‌ بە وردى بیرله‌ ناو بکەیتەوە، چونکە لە شارستانیەتى بیرکاریدا، هەموو شتێک بە وردی و پڕ بەپێستی خۆى بیری لێده‌کرێته‌وه‌و دەپێورێت".

مێلۆ، "لەوانەیە تۆ بتوانى لە بڕیارى ڕێگه‌ هەڵبژاردن، به‌ گوێره‌ی پیوانه‌دا، بده‌یت!".

دوانزەپاڵو بە ڕوویەکى خۆشەوه‌، "بە دڵنیاییەوە دەتوانم، ئەوە کارێکى ئاسانە، بەڵام ئێوه‌، پیوسته‌ وەڵامى ئەم پرسیارە بدەنەوە، پێش ئەوەى بەڕێ بکەوین. ئەمە پرسیارەکەیە: ماشێنێک 30 میل لە ساتێکدا ببڕێتو بۆ ماوەى دە خولەکێک لێبخوڕی، بڵێین لە کاتژمێرى 11.30 بەیانیدا بەڕی بکەوێت. ماشێنێکى تر 20 میل لە ساتێکدا لێخوڕی بۆ ماوەى 15 خولەک، لەهەمان کاتژمێردا دەست بە لێخوڕین بکات. بەڵام لە ڕێگەیەکى کەوە کە دوو ئەوەندەى تەواوى نیوەى ڕێگاکەى تر درێژ بێت. هەروەها، سەگێکو زەردەواڵەیەکو منداڵێکى بچوک لە ڕێگەى سێهەمی هه‌مان رێگه‌وه‌ لێبخوڕن. لەهەمان کاتى یەکساندا، لەڕۆژێکى گەرمى ئۆکتۆبەردا. کامیان لەمانە زوو ڕێگاکە دەبڕن و چ ڕێگەیەکیان زوتر به‌ جێگه‌ی مه‌به‌ست ده‌گات؟

زەردەواڵە دواى ماوەیەک پەڕە ڕەشکردنەوە، "حەڤدە خوله‌ کاتیان ده‌وێت".

مێلۆش دواى هەوڵدانێکى باش، "ئه‌گەر ڕاستت لەمن دەوێت، من دڵنیانیم لەسەرئەنجامى ڕاڤەکردنەکەم".

دوانزەپاڵو بە ڕوویەکى سووربوونەوە، "دەبێت زیاتر هەوڵی ڕاڤەکردن بدەیتو وردتریش بیر بکەیتەوە، ئەگەر نا ئەوا فێری پێوان نابی و نازانێت تا ئێستا چه‌ند ماوەو کات تێپه‌ڕاندوه‌؟ یان چەند لە مەبەسته‌که‌ت نزیک که‌وتویته‌وه‌؟".

مێلۆ گەرچى هەستى بە ناته‌واوی راڤه‌کردنه‌که‌ی دەکرد، نەترسانە دانى بە نەزانینى خۆیدا ناو، لەوەڵامدا، "من باش نیم لە ڕاڤەکردنی گرفتدا!"

بەڕوویەکى ساردەوە، دوانزەپاڵو، "هەواڵێکى ناخۆشە کە لاوێکى وەک تۆ وا سەیرى تواناى خۆى بکات، تۆ سەیرى بیڤەر بکە (بیڤەر گیاندارێکى شیردەرەو لە گوێی ڕووبارە بچکۆلانەکانی دونیادا ژینگەی خۆی دروست دەکاو دەژى)، ئەو بە کلکێکى یەک پێیەوە و لەشێکى سێ پێیەوە، دەتوانێت بەربەستێک کە پانىو درێژى دوومەتربێت، لەسەر جۆگەلەیەک لە دوو ڕۆژدا دروست بکات. کەواتە بۆ دروستکردنى بەربەستێکى بیست مەترى تۆ پێویستت بە بیڤەرێک دەبێت، کە لەشێکى هەژدە مەتر درێژو کلکێکى شەش مەتر درێژى هەبێت، تا کارەکه‌ ئەنجامدا".

زەردەواڵەش، "لەکوێ دەتوانیت بیڤەرێکى وەها گەورە بدۆزیتەوە؟"

دوانزەپاڵو، "من بەدوایدا ناگەڕێم، ئه‌گەر تۆ بینیتەوە، دەزانى چى پێدەکەى؟"

لەکاتێکدا مێلۆ بیرى دەکردەوە، بە دەنگێکى ناڕەزاییه‌وه‌." ئەوە شێتیە کە دەیڵێیت".

دوانزەپاڵو لەسەر ڕوونکردنەوەکەى خۆى ڕۆیشت، "ئەوەى تۆ دەیڵێیت لەوانەیە ڕاستبێت، بەڵام وەڵامەکەى من لەجێی خۆیدایە، جا ئه‌گەر پرسیارەکە لەجێی خۆیدا نەبێت، کێ گوێی پێدەدات! جا گەر تۆ بتەوێت له‌مه‌به‌ستی پرسیاره‌که‌م ده‌گه‌ێتو، هەوڵێکی زیاتر ده‌ده‌یت".

تۆک کە بە سەبرەوە هەوڵى ڕاڤەکردنى گرفتەکەى دەدا، لەسەرخۆ وەڵامى پرسیارى یەکەمى دوانزەپاڵوی ئاوا دایەوە، "هەر سێ ڕێگاکە بۆ یەک جێگه‌ دەچنو لەهەمان کاتیشدا دەگەن".

دوانزەپاڵو بە دەنگێکى به‌رز، "تەواوە، ئێستا دەزانن کە گرفت چەند گرنگە چارەسەربکرێت، بەلای کەمەوە لە بیرکردنەوەو پلانی رێگه‌ دانان و چاره‌کردنی گرفتداو ئه‌گەر بهاتایە ئێوە یەک گرفتتان بەتەواوى شیتەڵ نەکردایە، ئەوا دوور نەبو ڕێگەیەکى هەڵەتان هەڵبژاردایە، مادەم وایە خۆم دەتانگەیەنم".

زەردەواڵەش کە بەڕاستى خه‌رێکی ڕاڤەکردن بو، "تێناگەم لە کوێدا هەڵەم کردوە؟"

مێلۆ هەڵیدایە، "ئەگەر هەرسێ ڕێگاکە لەیەک کاتدا بەجێگاى مەبەست بگەن، کەوابو دەبێت هەر سێ ڕێگاکە ڕاستبن، وانیە؟"

لە وەڵامەکە دوانزەپاڵو توڕە بو، بەدواى دەموچاوە توڕەکەیا دەگەڕا، "بەدڵنیاییەوە وەها ناکات، هەر لەبەر ئەوەى تۆ دەتوانى ڕێگەیەکیان هەڵبژێرى، ئەمە ئەوە ناگەێنێت کە یەک لەو ڕێگایانە دەبێت ڕاستبێت، چونکە دەشێت هەر هەمو ڕێگاکان بۆ ئەو سەرچاوەیە نەچن کە تۆ مەبەستتە بۆى بچیت".

دوانزەپاڵو چو تابلۆ چەقیوەکەى سەر جادەکەى سێ جار خولاندەوە بەدەورى خۆیدا، کە تابلۆکە لە خولانەوە ڕاوەستا هەر سێ جادەکە ون بوون، لەپڕ جادەیەکى تر دەرکەوت، کە تابلۆکە بەشێوەى ئێستا ئاماژەى بۆ ناوه‌که‌ دەکرد.

مێلۆ پرسی، "ئایا هەمو ڕێگاکان پێنج میل لە شارستانیەتى ڕەنووسەوە دووره‌؟"

دوانزەپاڵو کاتێک لە ماشێنەکەدا دانیشت، دەبێت وەهابێت، ئەوە تەنیا تابلۆیەکە کە هێما بۆ ئەوێ دەکای".

ڕێگاکە پڕ تاسەو چاڵو چۆڵى بو، لەگەڵ هەر تاسەیەکدا دوانزەپاڵو بەرز دەبووەوەو دەکەوته‌وه‌ یەک لە دەمووچاوە گۆڕاوەکان دەردەکەوت، جارێک بە پێکەنینەوە، جارێک بە تووڕەبوونەوە. بەدرێژایى ڕێگاکە هه‌ر سێکیان سەرنجى ڕووى گۆراوی دوانزەپاڵویان دەدا.

لەپڕ دوانزەپاڵو، "زۆرمان نەماوە بگەین".

(پاش ماوەیەکى کورت تابلۆیەکیان دى، کە لـێى نووسرابو، (بۆ شارى ژماردن بەخێربێن). ڕووکارو دەورووبەرى تابلۆکە لە کانەبەرد دەچو.)

زەردەواڵە بەوناوەدا دەیڕوانى، بەتوانجەوە، "لە بەخێرهاتنێکى گەرم ناچێت!"

ڕێگاکە بەهێواشى لەشاخەکەوە بەرەو کونى ئەشکەوتێک شۆڕدەبووەوە، تاسەکانیش گیانء ڕۆحى دوانزەپاڵویان گوشار دەدا. له‌و رێگه‌یه‌دا دەموچاوى خەمبارى. دەموچاویی دوانزەپاڵویان تاپۆ کردبو.

مێلۆش بە سادەییەکەوە،"ئەرێ ئێمە بەرەو کارگەى ژمارە دروستکردن دەچین؟"

دوانزەپاڵو بە سووکە تووڕەبوونێکەوە، “ژمارە چێناکرێت، بەڵکو بەدویدا دەگەڕێیت تا فۆرمى خۆی دەدۆزیتەوە. بۆچى تۆ هیچ دەربارەى ژمارە نازانیت؟"

مێلو لەبەردەم پرسیارەکەیدا، هەستى بەشەرمەزارى کرد، ئامادەش نەبو، دان بەو نەزانینه‌ی خۆیدا بنێت، لەوەڵامدا، "ئاها، من ژمارە زۆر بە گرنگ نازانم".

له‌و کاته‌دا، دوانزەپاڵو نەیدەزانى چۆن توڕەبێت، لە توڕەییدا، "دەڵێیت ژمارە زۆر بە گرنگ نازانیت؟! پێم بڵێ، دەتوانى دوو پیاڵە چاییت هەبێت، بەبێ ئەوەى دوو پیاڵە چا لە بەرچاو بگریت؟ یان سێ مشکت هەبێت، بەبێ ئەوەى سێ مشک بوونیان هەبێت؟ ئەکرێت بڵێین ئەرز چوارگۆشەى هەیە، بەبێ ئەوەى چوارگۆشە لە کۆتای جەمسەرەکەیدا دیاربێت؟ دواى ئەوە چۆن دەتوانى حەوت دەریا ببڕى، بەبێ ئەوەى حەوت دەریا شەپۆل بدات؟"

مێلۆ، "من دەمویست بڵێم،"

دوانزەپاڵو کە لە توڕەییدا کڵپەى دەکرد، "ئه‌گەر تۆ هیوایەکى بەرزت لە ژیانتا هه‌بو. چۆن دەزانى هیواکەت دەگەشێتەوە؟ ئایا دەزانى هەمو دەربەندێکى تەسک لە پانتاییەوە دەست پێدەکات؟ یان چۆن دەزانى کردنى شتێک درێژخایەنە؟"

لەو کاتەدا دوانزەپاڵو دەستى بە چواردەورى سەریا دەگێڕا، ئینجا "ئه‌گەر نەزانى درێژخایەنى کات تا چەند دەکێشیت؟ و بۆچى؟، ئه‌وه‌ دیاره‌ له‌ بەهای ژماره‌و بەسودی ناگه‌ێت. دوام کەون تا پێتان نیشاندەم کە ژمارە چیەو چۆن به‌ ده‌م دۆزینه‌وه‌ فۆرم وه‌رده‌گرێت."

لەبەردەمى کونی ئەشکەوتێکدا، دوانزەپاڵو هاتە سەر چۆکو خۆى بە ناویدا کرد، لەناوەوەى بانگى گەشتیارەکانی کرد، "وەرنە ژوورەوە من بەتەما نیم لە چەند خولەیەک زیاتر چاوەڕێتانکه‌م".

ئینجا گەشتیارەکان یەک بەدواى یەکدا خۆیان بە ناو کونە ئەشکەوتەکەدا کرد. لەگەڵ چوونە ژورەوەیاندا، ئەشکەوتەکە لەسەرەتادا، ناچاریکردن کە چاویان هەڵگلۆفنو بیکەنەوە تا دەستەمۆی تاریکی ناوەوەى ببن. لە هەمان کاتدا گوێیان لە دەنگى بەرد پارچەکردنو خشاندو پاککردنەوەو بەیەکاداندا بو، کە سەرنجیانی بۆ قوڵایى ئەشکەوتەکە ڕاکێشکرد. باروگوزەرانى ناوەوە وەک ڕوانگەیەکى بێنیگا دەردەکەوت.

مێلۆ بە چرپە، "بۆ کوێی دەچین؟"

دوانزەپاڵو، "بۆ کانگەی ژمارە دۆزینه‌وه‌ دەچین".

مێلۆ لەناو ئەشکەوتەکەدا بە دەورى خۆیدا خولایەوە. دیوارە داتاشراوەکەى ئەشکەوتەکە لە تەپڵەسەرى ئاوەژووکراوی مرۆڤ دەچو، کە شانە کرابێت. دەنگە دەنگى کارگەره‌کان که‌ لەلاى خوارەوە ئه‌شکه‌وته‌وه‌ ده‌هات، مێلۆیان لە تەلیسمى ڕوانین دەرپەڕاند و بەرەو سەرچاوەى دەنگەکە گوێ قوتکرد، لەگەڵ نزیک بوونەوەی ده‌نگه‌که‌دا، مێلو بۆى دەرکەوت کە هەر یەکەیان لە کارگەره‌کان خەریکن کارێکى جودا له‌وانی تر دەکەن. یەکێک بەردى هەڵدەکەنێت و یەکێک نەقاڕى دەکا، یەکێکی تریان سمارتە دەکاو هەندێکیان گالیسکەکان پڕ دەکەن. چاودێرێک بە پەرۆشەوە لە پەڕاوەکەیدا ژمارەو کۆدی ژماره‌کان ره‌هایانه‌ و رێژه‌یانه‌ تۆمار بکه‌ن، تا بۆ دنیای ره‌وانه‌ بکه‌ن.

کڵاوڕۆژنەى بنمیچی بەچەپکە تیشک ناو ئه‌شکه‌وته‌که‌یان رووناک کردبوه‌. دەنگەکان که‌ له‌ دورو نزیکه‌وه‌دەهاتن، تێکەل بە دەنگدانەوەکان ده‌بوون، کە گیانى ئامادەیه‌و بەرگرییان لەلاى تۆک دەبزواند، زەردەواڵەى شڵەژاویش لاى ڕوون نەبو که‌ چی روو ده‌دا.

مێلۆ، "ئەم کانگایە کێ ئاوەدانی کردۆتەوە؟"

دەنگێک لە دوورەوە، "ئەمە شارستانیەتی ڕەنووسە کە تۆ دەیبینیت. من ئاوەدانم کردۆتەوە، سوێندیشت بۆ دەخۆم بە(چوار ملیۆنو هەشت سەدو بیستو حەوت هەزارو شەش سەدو پەنجاو نۆ) تووک کە سەرمیان داپۆشیووە، ئەوەی دەیڵێم هەر وەهایە".

سێبەرێک لەتەک دەنگەکەدا دەرکەوت کە پاڵتۆیەکى درێژى بە هاوکێشەى ماتماتیکى سادەو ئاڵۆز نەخشاو لە بەردا بو، کڵاوێکى قووچى لەسەرداناوە. وردە وردە لە مێلۆ نزیک دەبووەوە. دارێکى درێژى بەدەستەوەبو، کە سەرێکى تیژ لە وێنەى نوکى سەرە قەڵەمدا، سه‌ره‌که‌یتری خڕبو لە وێنەى لاستیکى کوژانەوەدا ده‌چو. کاتێک ده‌نگه‌ تەواو نزیک بووەوە، بە هەستێکى لەخۆڕازیبوونەوە، "من ناوم بیرکارەو ئەم کانگایە ژمارە بۆ جیهان بەرهەم دێنێت".

مێلۆ، "بەردى بەنرخ لێرە دەست دەکەوێت؟"

بیرکار سەرى بردە نزیک گوێی مێلۆ، " سوێندى بەم پاڵتۆیەى بەرم ده‌خۆم، کە تۆ نیگاى دەکەیت، ئەمە لە هەشت ملیۆنو دووسەدو چلو حەوت هەزارو سێ سەدو دوانزە تاڵ دەزووى لە یەکدراو پێکهاتووە؛ ئەم کانگایە پڕە لە بەردى بەهادار، ئه‌گەر تۆ بە زانایانە نیگای ده‌روبه‌رت بکەیت، ئەوا بۆ خۆت دەتوانى بیان ناسیتەوە".

بیرکار لەو کاتەدا بەردێکى لە گالیسکەیەک هەڵگرت کە تێدەپەڕى، بە پاڵتۆکەى جوان پاکى کردەوەو بەرەو تیشکەکان بەرزى کردەوە.

مێلۆ بە حەپەساویەوە، "ئەوە ژمارە پێنجی هەڵکەنراوە".

بیرکار، "بەڵێ پێنج له‌ زێڕ زیاتر، لەهەموو سەودایەکدا مامەڵەى پێدەکرێت".

بیرکار هەر لەو کاتەدا دەستى بەناو گالیسکەیەکى تردا کرد، یەک چنگ بەردى ورد و درشتى هەڵگرت، کە (لە سفر گەورەتر و بچوک تر) پێکهاتبوون، لە مشتى مێلۆى نا.

دوانزەپاڵوش لەولاوە هێماى بۆ کارگەکانى دەورووبەرى کرد، "ئێمە ژمارە هەڵدەکەنینو ڕێکوپێکیان دەکەین، ئینجا بەگوێرەى داواکردن بەسەرانسەرى جیهاندا بڵاویان دەکەینەوە، کارێک دەکەین مەگەر هەر ژمارە بزانێت نرخى خۆى لەچیدایە، وانیە؟

تۆک کە ژمارە بیری ووروژاندبو، "کەوایە ئەو هەمو ژمارانە کە هەیە، لێرە چێکراوه‌ن و بە دونیادا بڵاودەکرێنەوە".

(مێلۆ ئەو کۆمەڵە ژمارەیەى کە لەناو دەستیدا بو، بۆ دوانزەپاڵوى گەڕانەوە، یەکێک لەوانە لە دەستى کەوتەخوارەوەو شکا. مێلۆ بە ڕوودانکه‌ دڵگران بو.)

بیرکار، "دڵ لە دڵ مەدە، لێرە بەشەکانى ژمارە بە فیڕۆ ناچێت، ئەو بەشە شکاوە وەک بەش دادەنێین، تۆ دەزانى زۆربەى زۆری ژمارە بەسەر خۆی و بەسەر یەکێکى تردا دابەشدەبێت؟"

زەردەواڵە، "ئەى بەردى وەک ئەڵماسء کوژەکەى بەهادار لێرە چێناکەن؟"

بیرکار،"ئه‌و جۆره‌ به‌ردانه‌ش لێر ده‌ست ده‌که‌ون. ئێستا ئێوە دەتوانن لێرەوە لەگەڵمدا ڕێکەن. چوونە ژوورێکى گەورەو کۆمەڵەیەکى گەورە لە زەوییەوە بۆ بنمیچەکە هەڵدرابۆوە، لە بەردى جۆراوجۆرى مروارى سپى، سورو سەوز، لەگەڵ بەردى سور، سەوزو زەردو زومرود پێکهاتبوو، وەک خۆڵ لەو ناوەدا هەڵدرابووەوە.

بیرکار بەهەناسەیەکى ساردەوە، "بڕوانە ئەو کۆمەڵەیە چۆن کەڵەکە بووەو بۆتە ڕێگر لە بەردەمماندا، کەس لێره‌ بیر له‌وانه‌ ناکاته‌وه‌".

بیرکار لوولەیەکی بچووکی لە گیرفانیا دەرهێنا و بە هێواشی فوی پێداکرد تا دەنگێکی وەک فیکەی لێیبەرز بۆوە، "کاتی نان خواردنە دەست لە کار هەڵگرن".

زەردەواڵەش، "ویستی بڵێت..".

ڕێگەیەک بەرەو هەتا هەتایی

لە ناو ئەشکەوتەکەدا، هەشت کارگەى دەستو مەچەک ئاسن بە تاوەیەکى گەورە کە هەڵاوى بۆن خۆشى لـێ بەرزدەبووەوە دەرکەوتن. گێژەڵوکەی هەڵاوەکە بە شێوەى ڕووەو بنمیچەکە بە ئەسپایى دەکشا. گەدەى مێلۆ و تۆکو زەردەواڵەش وەک باڵدارێکى بێباڵ فڕکەی به‌ دوای بۆ بۆنەکە دەکرد. ژماردنی خولەکان لەو ساتەدا وێردی سەر زمانیان بو. کاتێک تاوەکه‌ دانرا، کارگەرەکان نانیان بۆ خۆیان تێکردو دەستیان بە خواردن کرد.

بیرکاری کەمێکى لە قاپەکەی کرد، رووی له‌وانیشکرد، "دوورنیە ئێوەش برسیتان بێت".

مێلۆ وتەکەى لە دەم بیرکار قۆزتەوه‌، "زۆر برسیمانە!"

تۆکیش بە کلکە لەقێوە، "زۆر سوپاس، ئامادەى نانخواردنین".

(زەردەواڵە کە نوزەى لێبڕابو، بێدووان قاپی خۆی پڕ لە خواردن کرد. گەشتیارەکان لە چاو تروکانێکدا قاپى یەکەمیان تەواوکرد.)

بیرکار، "بۆ خۆتان سەر پشک بن لە بڕیاری خواردن و نەخواردندا".

(وەجبەی دووهه‌میشیان، هەر بە پەلە خوارد).

مێلۆ لەبەر خۆیەوە، "ئەم خواردنە زۆر سەیرە لەدواى هەرجارێک کە دەیخۆم، هەست دەکەم کە لەوەوبەر برسیتر دەبم".

(مێلۆ نۆ قاپى بە هێواشى تەواوکرد. تۆک یانزە قاپى پڕکردەوە. زەردەواڵە بیست و سێ جار قاپەکەى لە خواردن بەتاڵکردەوە. بیرکار شاوەرى بە ئاگا هێنانەوەى لێدا، کارگەرەکان هاتنو قاپەکانیان یەکسەر کۆکردەو.)

زەردەواڵە کە خواردنەکەیان لابرد، "برسێتى خەریکە گەدەم هەڵدەلووشێ، لەوە دەچێت ئەوەندەی کە خواردوومە، ئەوەندەی تر برسی بووبم".

مێلۆش گوێی له‌قۆڕەى ورگى بو، "دەزانم زۆرم خواردووە، به‌ڵام هەستده‌که‌م که‌ برسیمه‌".

دوانزەپاڵوش کە دەمە جیاجیاکانى پاکدەکردەوە، "کوڕینە خواردنێکى نایاب بو، دەزانن ئەوە خواردنه‌ شاهانەىه‌ پێى دەڵێن، لێدەرکردن".

تۆکیش کە شانى لەسەر بەردێک دایابو، "هەستى برسێتی گوشاری لەسەر گەدەم زیادکرد‌، بۆیە لە خواردن کشامەوە".

بیرکار، "خواردنەکەی که‌خواردتان، خواردنی لێدەرکردن بو، بۆیە هەست به‌ برسی بونی زیاتر ده‌که‌ن. بۆچی ئێوە چاوەڕێى سەرەئەنجامێکى تر له‌ لێده‌رکردن دەکرد؟ ئاشکرایە کە خواردنی لێده‌رکردن بخوێت، زیاتر برسیت دەبێ، هەمو کەسێک دەزانێت لێدەرکردن، چ ئەنجامى لێ ده‌که‌وێته‌وه‌!".

مێلۆ بەگومانەوە، "ئه‌گەر هەمو کەس بزانێت؟ باشە چۆن دەزانێت کەی دەست لە خواردنی هەڵگرێت؟

بیرکار بە ئارامییەکەوە، "لەشارى ژمارەدا، ئەو کاتە خواردن دەخۆین کە تێرین بۆ ئەوەى برسیمان بێت. ئەم پێوانەیە لەوەوە هاتووە، کاتێک کە تۆ هیچت نیە، لەڕاستیدا تۆ زیاتر لە پێویستت هەیە. ئەمەش سیستەمێکى ئابوورى زۆر بەکارە، تۆ دەبێت پڕ بووبێتیتەوە چونکە ئەوەندە زۆرت خواردوە، بۆیه‌ پێوسته‌ خۆ به‌ تاڵبکه‌یته‌وه"‌.

دوانزە پاڵو مەبەستەکەی بیرکاری ڕوونتر کردەوە، "ئەوە لۆژیکى تەواوە، هەتا زیاتر داواکەى کەمترت دەست دەکەوێت. ئەوسا زیاترت هەیە. ئەوە کۆکردنەوەیەکى ئاسانە بێ چەندوچونکردن. داینێ تۆ شتێکت هەیە و شتێکى بۆ زیادکە، دوای ئەوە ئەو شتەی هەتە چى لـێ بەسەرهات؟

مێلۆ به‌ پەلە، "زیاتر دەکات".

دوانزەپاڵو، "ڕاستە، ئینجا واى دانێ کە تۆ شتێکت هەیە، هیچیشى بۆ زیاد ناکەیت، ئەوە چى دەگەیەنآ؟"

مێلۆ ، "هەر وەک خۆى دەمێنێتەوە".

دوانزەپاڵو، "زۆر تەواوە. جارێکى تر وای دابنێ کە شتێکت هەیەو کەمتر لەهیچى دەهاویتە سەری، ئەوسا چیت هەیە؟

زەردەواڵەى نیگەران کە برسێتى گێژى کردبوو، "ئافات دەکەوێتەوه‌".

(زەردەواڵە لاى ئاشکرا بو کە ئەو بیست وسێ جار خۆى برسیتر کردووە.)

دوانزە پاڵو بەدەموچاوێکى هاودەنگانەوە بە زەردەواڵەى، "ئەوەندە خراپ لێکیمەدەرەوە، زۆر لە بەختى خۆت گلەییمەکە، دواى چەند ساتێک ورگت پڕدەبێتەوە تا ئەوکاتە نان خواردنى ئێوارە دێت".

مێلۆ، "من ئەوکاتە نان دەخۆم کە برسیم دەبێت".

بیرکار سەری دارەکەى دەستى کە لاستیک بو، بە بنمیچى ئەشکەوتەکەدا چەند جارێک هێناو برد، دوای، "بۆچوونێکى سەیرو سەمەرەت لەمەڕ نانخواردن هەیە، تۆ ئەتەوێت وا لە ئێمە بگەیەنى کە بڕوابکەین، تۆ تا هیلاک نەبى نانویت".

(لەناکاوێکدا، کارگەری بەردتاشینی ناوی ئەشکەوتەکە و دوانزەپاڵو لە چاو ونبوون. زەردەواڵە، تۆک و مێلۆش لە پێشانگاکەیدا راوەستاوانه‌، چاوەڕێى بیرکاریان دەکرد کە شتێک بڵێت.)

بیرکار دیدو بۆچوونى خۆى بەو شێوەیە بۆ میوانە گێژبووەکانى لەمەڕ جآگۆڕینەکە ڕوون کردەوە، "من ڕێگەى خۆم بەم جۆرە دەدۆزمەوە، کاتێک لە جێگەیەکەوە بۆ جێگەیەکیتر دەچم، ئەو جێگەیەى کە لێیم، دەیکوژێنمەوە تا بڕۆم بەرەو ئەو جێگەیەى کە دەمەوێت لـێیبم. ئێستا ئێوە پشوى خۆتان بدەن".

مێلۆ بەسەرسامیەوە، " تۆ بەم جۆرە گەشت دەکەیت؟"

لەو کاتەدا مێلۆ چاوى بە ژوورە بازنەییەکەى بیرکاردا دەگێڕا، کە لە شانزە پەنجەرەى بچووک پێکهاتبو، کە هەر پەنجەرەیەکى تەواو بەرامبەر خاڵێکى قیبلەنوما دەوەستایەوە. چوار دەورى بازنەکە لە سفرەوە تا ژمارە سێ سەدو شەستى لـێ نووسراوە، کە نمرەى گۆشه‌ی بازنە بونیان بەیان دەکرد. لەسەر زەویەکە، مێزەو کورسی و دۆڵابەکە و تابلۆ بچوکەکە لێ بو. پانیو بەرزیو دوورى هەریەکەیان لەوى تریانه‌وه‌ نووسراوە. لەلایەکى ترى ژوورەکەوە پەڕاوێکى مەزن دانراوە. لەولاى دیوارەکەوە قولاپێک داکوتراوە، کە مەتر، تەرازو، قەپانو زۆر شتىترى پێوانه‌ی پێدا هەڵواسراوە کە بۆ مه‌به‌ستی پێوانەى جۆراوجۆر بەکاردەبرێن.

ئینجا بیرکار سەرە قەڵەمەکەى بەهەوادا هێناو برد، لە شێوەى هێڵێکى ڕاستداو، بە ویقارەوە بۆ کۆتایى هێڵەکە ڕۆیشتو وتی، "زۆربەى کات کورتترین ڕێگە دەگرمەبەر لە ناوەندى دوو خاڵى ڕاستەڕێدا ڕێدەبڕم، ئه‌گەر بشمەوێ لەیەک کاتدا لە 7 جێگابم ئەوا دەنووسم 1×7=7.

(لەناکاو حەوت بیرکار لە شێوەو بەرگی ئەودا دەرکەوتن، بە تەواوى لەیەک دەچوون، لە تەنیشت یەکەوە ڕاوەستان.)

مێلۆ بە واق وڕمانەوە، "چۆن ئەوەت ئەنجامدا؟"

حەوت دەنگ بەیەکەوە لەیەک کاتدا، "هیچى تێدانیە، ئه‌گەر تۆ ئامرازى ئەفسووناویت هەبێت".

(دواى ئەوە شەشیان خۆیان لەیەکتر دەرکردو تەنها یەکێکیان مایەوە.)

زەردەواڵە گۆچانەکەى دەستى خۆى دا بە دارەکەى دەستى بیرکاردا، "قەڵەمە، پێى دەنووسری و دەیکوژێنێتەوە".

بیرکار ڕووی کردە مێلۆ، "زۆر تەواوە، هەرواشە کە زەدەواڵە دەیڵێت، بەڵام گرنگە کە تۆ فێربیت نەترسانەو بیر تیژانە بەکاری بهێنیت. کاتێکیش زانیت بنووسیت دەزانیت قەڵەم لە ئەندازەبەدەر توانای ڕێخستنی نه‌ک هه‌ر بیرکردنه‌وه‌، به‌ڵکو کارکردنی هه‌یه‌. ئێستا وەرە نزیکەوە، بە وردیش لە دەستم بڕوانە".

مێلۆ سەیرى جلوبەرگ، کراس، کڵاوە قووچەکەى بیرکارى دەکرد. بیرکاریش بە وردى لەسەر تەختەکەى ئەم هاوکێشەیەى نووسى:

= 5–2+ 7  3 + 34  1– 26 + 3– 2 * 8 + 67 – 6 * 3  1 + 16 * 2 – 9+4

بە چاویش لە نووسینەکەى وردبۆوە، ئینجا ڕوویکردە هەرسێ گەشتیارەکەو پرسی، "سەرئەنجامى ئەم هاوکێشەیە چۆن دەکەوێتەوە؟"

زەردەواڵە بە پەلە، "نۆزدە دەکات".

مێلۆش، "هیچى نامێنێتەوەو دوائەنجام سفر دەکات".

بیرکار، "وەڵامەکەت زۆر تەواوە، بینیت ژمارەکان یەکتری ڕەت دەکەنەوە، بی بەرگرى، یەکتر دەخۆنەوە لە چاو وندەبن. ئێستا هیچ شتێکیتر هەیە، کە تۆ بتەوێت بیزانى؟"

مێلۆ، "ئه‌گەر بە ئەرکى نەزانى، دەتوانى گەورەترین ژمارەم نیشاندەى؟"

لەو کاتەدا بیرکار چەکمەجەیەکى کردەوە، "زۆر بە دڵخۆشیەوە ئامادەم، دەتوانى بێیتە پێشەوە بۆى بڕوانیت. ئەم ژمارەیە کە تۆ پێى دەڵێیت سێ، گەورەترین ژمارەى هەڵکەنراوە".

(لەناو چەکمەجەکەدا ژمارەى سێ بەم شێوەیە ڕاکشابوو.)

مێلۆ لە ژیانیدا ژمارەى وا گەورەى داتاشراوى نەدیبو، کە دوو ئەوەندەى باڵاى بیرکار دەبو.

له‌وه‌ڵامدامێلۆ، "من ئەم جۆرە گەورەییە ناڵێم، بەڵکو مەبەستم لەدرێژترین ژمارەیە".

بیرکار چەکمەجەیەکى ترى کردەوە،"ئەوەتا بیبینە، ئەوە بەسێ گالیسکە بۆ ئێرە گواستراوەتەوە.

(ژمارەى هەشت بە پانى سێ ئەوەندەى ژمارەى سێ دەبو، بەدرێژیش یەکاو یەکى مێلۆ دەبو، بێ خەمیش لەسەر گازى پشت ڕاکشابو.)

لەو ساتەدا مێلۆ بە بێهیواییەوە بۆ تۆک ڕوانی، تۆك، "من مەبەستم لەو جۆرە گەورەییو درێژییەى ژمارە نییە".

تۆک ڕوى دەمى کردە بیرکار کرد، "من واى بۆ دەچم کە مێلۆ بیر لە گەورەترین ژمارەى گریمان بکاتەوە".

بیرکار له‌و کاته‌دا،چواردەوری قەترە بارانێکى دەپێوا، لە مێلۆى پرسی، "باشە تۆ بۆ لەسەرەتاوە وا ناڵێیت؟ ئێستا چاک وایە کە پێم بڵێیت کە گەورەترین بچوکترین ژمارەله‌ بۆچونی تۆدا یان کە تۆ بیرى لێدەکەیتەوە، چێیه‌؟"

مێلۆ بەده‌م بیرکردنه‌وه‌و ده‌مه‌ به‌ پرتەپرته‌وه‌، "نۆ تریلیۆن، نۆسەد و نەوەد و نۆ بلیۆن، نۆسەد و نەوەدو نۆ ملیۆن، نۆسەدو نەوەدو نۆ هەزار و نۆسەد و نەوەدو نۆ دانە".

بیرکار، "زۆر چاکە، ئێستا ژمارەیەک بۆ ئەو ژمارەیەى کە وتت زیاد بکە، ئێستا ئەو ژمارەیەى دواییان لەگەڵ یەکى تردا کۆیبکەرەوە، ئێستا دانەیەکى ترى بخەرەسەر، ئێستا ژمارەیەکى تری بۆ زیاد بکە، ژمارەیەکى ترى بۆ زیاد بکە، دانەیەکى ترى بخەرەسەر، لەگەڵ یەکى تردا کۆیبکەرەوە".

مێلۆ، له‌ کۆکردنەوەى ژمارەکان تەواو بێتابو، " ئەى کەى دەبێت من لە زیادکردن و کۆکردنه‌وه‌ی ژماره‌کان بوەستم؟"

بیرکار بە زەردەخەنەوە، "هه‌رگیز، چونکە ئەو ژمارەیەى کە تۆ هەتە، بەگشتى ژمارەیەکى گەورەتر لەو ژمارەیە هەیە، لەویش گەورەترو گەورەتر هەر هەیە، ئه‌گەر بێتو تا هه‌زاران ساڵی تر هەر بیژمێریت، ئەوا هەر تەواو نابێت".

زەردەواڵە بە قۆشمەییەوە، "لەچ جێگەیەک دەتوانى ژمارەى وا گەورە بدۆزیتەوە؟"

بیرکار، "لەو جێگەیەى کە بچوکترین ژمارەى لێیە، دەزانى ئەوی کوێیە ؟!"

زەردەواڵە بەدەم ڕۆیشتنەوە بۆ شتێک دەچو لە ژوورەکەدا تا خۆی لە وەڵامدانەوە ڕزگار بکات، "بآگومان له‌و جێگه‌ی که‌ خۆ تێدا ون ده‌بم".

مێلۆ، "ئەی بچوکترین ژمارەى گریمان چەندە؟"

بیرکار، "ژمارەیە بڵێ کە لات بچوکترینیانە".

مێلۆ، "یەک لە ملیۆ نێک؟"

بیرکار، "لەوانەیە ئەو ژمارەیە خراپ نەبی بۆ دابەشکردن. ئێستا ئه‌و ژماریه‌ بەسەر دوودا دابەشیکە، ئێستا بەسەر دووى تردا دابەشیکە، ئێستا بەسەر دووى تردا دابەشیکەرەوە، ئینجا بەسەر دووى تردا دابەشیکەرەوە، ئێستا بەسەر دوودا دابەشیکە، جارێکى تر بەسەر دوودا دابەشیکەرەوە".

مێلۆ بەهەردوو دەستى گوێی خۆی توند گرت، "ئەویش هه‌رگێز کۆتایى پێنایەت".

بیرکار، "چۆن دەبێت کۆتایى بێت، ئه‌گەر ژمارەیەک سەرەتاى نەبێت چۆن کۆتایى دەبێت. چونکە تۆ دەتوانى زۆربەى کات نیوەى ئەوەى هەتە دابەشیکەیت تا بە کەمترین بەشى دەگەیت، گەر هاتو ویستت، بڵێى ئێستا کۆتایى دابەشکردنە، ئەوا بڕوا بکە کە پێش وتنى وشەى ئێستاکە، ئێستا بەسەر چووه‌".

بیرکار کە دى مێلۆ سەرە لەقێیەتێه‌تی، لە تاووتوێکەى تێناگات. ناچار دەستبەردارى ئەو شێوە ڕوون کردنەوەیە بو، "بۆ نموونە، ئه‌گەر بێتو تۆ پاکەتێکى ئەوەندە بچوکت هەبێت، کە بەچاو نەبینرێت، دوایى لە دۆڵابێکى ئەوەندە بچوکدا داینێت کە تۆ بەچاو نەیبینى، دوایى دۆڵابەکە لە خانوویەکى بچووکى نەبینراودا هەڵگریت، ئەو خانوەش لە ریگا زۆر بچوکدا دانێیت، کە تۆ هەر بەدى نەکەیت، ئەو رێگایه‌ش لە شارێکى ئەوەندە بچووکدا بڕەخسێنیت کە هەر دیارنەبێت. لەهەمان کاتدا، ئەو شارە بەشێک بێت لە وڵاتێکى بچووک کە هەر نەبینرابێت. دواییش ئەو شارە لە دنیایەکى ئەوەندە گچکەدابێت، کە نەک هه‌ر تەنها چاوى تۆ بەڵکو مایکرۆسکۆبیش زەفەر بە بینینى نەبا، هەڵدەگرین".

دواى ئەوە بیرکار لەسەرخۆ دانیشت، بە دەستەسڕەکەى کەوتە باوەشێنى خۆیو لەسەر ڕوونکردنەوەکەى ڕۆیشت، "دواى ئەوەش ئەو دۆڵابە دەخەینە ناو پاکەتێکى زۆر بچوکترەوە کە تۆ هەر نایبینى، ئه‌گەر دەتەوێت ئێستا پیشانتى دەدەم، کە ئەو پاکەتە لەکوێی هەڵدەگرین تا تۆ بچیت بیدۆزیتەوە".

ئینجا بیرکار بەرەو پەنجەرەیەکى بچووک چو، کە لە بنمیچەکەیەوە هێڵێکى لـێدرێژ دەبووەوە، هێڵەکەى بەرەو سەرەوە دەکشا تا ئەو ڕادەیەى مێلۆ بەدى دەکرد دیاربو، بەدواى ئەوەدا لە گەردوونی نادیاردا هێڵه‌که‌ ون دەبو. لەدەم پەنجەرەکەدا، بیرکار بە مێلۆى وت، "دواى ئەو هێڵە بکەوە هەتا بە کۆتایى هێڵەکە دەگەیت، کاتێک بەکۆتایى گەیشتى، ئەوسا بەلاى چەپدا وەرچەرخێ، بەڵکو گۆڕەپانى هەتا هەتایى بدۆزیتەوە، کە درێژترین، کورتترینو بچوکترینو گه‌وره‌ترین شت لە هەموو شتێک، لەوێدا هەڵگرین".

مێلۆ، "بەڕاستى ئێستا کاتم زۆر نیە بۆ ئەو گەشتە درێژ، ئایا ڕێگەیەکى تیژتر شک دەبەیت تا بیگرمەبەر، بەرەو هەتا هەتایی بڕۆم؟"

بیرکار پەنجەرەیەکى ترى کردەوە، پەیژەیەکى هەڵواسراو لە بەرزییەوە بۆ ناوەوە شۆڕدەبووەوە، بە مێلۆى وت، "تۆ دەتوانى لەڕێی ئەو پلە پەیژانەوە سەرکەویت. بێخەمبە، کە ون نابیت، چونکە ڕێگەی تری لێ جیا نابێتەوە".

مێلۆ لە پەنجەرەکەوە خۆى بە راڕەوێکى تەسکدا کرد کە دەچووە سەر پلەى پەیژەکە کە بەرەو ئاسمان بەرز دەبۆوە. لە سەرەتادا، مێلۆ بە هەنگاوێک دوو پلەى پەیژەى دەبڕى. ئینجا ئاوڕێکى بۆ دواوە دایەوەو بە هاوڕێکانى وت، "چاوەڕێم بکەن، پاش چەند خولەکێک بۆ لاتان دەگەڕێمەوە".

باڵندەیەکی زۆر ناشرین

لەسەرەتادا، مێلۆ بە پلەکانى پەیژەکەدا بەرەو سەرەوە هەنگاوی خێرای هەڵدەهێنایەوە، پاش ماوەیەک هەنگاوەکانی هێواشو هێواشتر کردەوە. لاقەکانى تا دەهات لە وزە بەتاڵ دەبوونەوە. سەرباقی ئەوانەش، مێلۆ بۆى دەرکەوت کە زۆر لە پلەکانى خوارەوە دوورنەکەوتۆتەوە. بەڵام وزەیەکی بیرکردنەوە تا ئەوکاتە هانیئەدا کە ڕانەوەستێتو بەردەوامبێت لە سەرکەوتندا، گەرچی قاچەکانی دەیانویست بزانن کەی لە هەنگاوهەڵهێنانەوە دەوەستێت. مێلۆ لەم ڕاوێژکردنانەدابو لەگەڵ خۆیدا کە لەپڕ لەسەر پلەکاندا، دانیشت.

هەناسەیەکى قووڵى هەڵمژی، قاچى بۆ درێژکردو لەبەر خۆیەوە نەرمە بۆڵەیەکى لـێ بەرزبووەوە، "دەبو بمزانیایە کە ئاوا بە ئاسانی زەفەر بە ڕێگای هەتا هەتاییە نابەم. چونکە ئەم ڕێگەیەش هەر وەک هێڵەکەى کە بۆ سەرەوە دەکشێت تا چاو بڕکا هەر درێژ دەبێتەوە، بە ڕاستیش تا ئیستا نازانم، هەتا هەتایی چی دەگەیەنێت؟".

لەناکاو دەنگێک بەهاودەنگانه‌و لەسەرخۆ، "ئه‌گەر بێتو بە هەتاهەتاییش بگەیت، ئەوا زۆر دڵخۆش نابیت، چونکە هەتا هەتایى جێگەیەکە کە جەمسەرەکانى قەت یەک ناگرنەوە".

مێلۆ کە هێشتا سەرى لەبەینى دەستیدا پشووى دەدا. سەرى بۆ دواوە وەرچەرخاند. منداڵێکى هاوتەمەنى خۆى بینی کە یەک لا شانی هەبو، له‌ که‌رتی سێویکی بەشکراو ده‌چو. جا چ لەبەر هیلاک بوونى لاقەکانی بێت، یان لەبەرئەوەى کە لەم دواییانەدا شتی سەیرو سەمەرەى زۆری دیبو، هیچ کاردانەوەیەکی ناسروشتی نیشان نەداو سڵی لە منداڵەکە نەکردەوە، بگرە بە هەستێکی تەباییەوە، "داواى لێبوردن دەکەم، پێم ناڵێت بۆچی وا نیواونیو خۆت ده‌رده‌خه‌ێت!".

منداڵەکە لەوەڵامدا، "بۆ شارەزاییت، من لە سەدا پەنجاو هەشتی(58ر0) جەستەیەک پێک دەهێنم کە دەشێت بڵێیت لە نیوەی جەستەیەکی ئاسایی که‌مێک زیاترم".

مێلۆ لەبیرى خۆیدا ئافەرینى لەوەڵامە کورت، پڕەکەى ئەو کردەوەو لەسەرخۆ، "ئایا گشت کات تۆ بەم شێوەیە ژیانده‌که‌یت؟"

منداڵەکە ویستى مێلۆ لە بوونى خۆى دڵنیا بکاتەوە، "ئا گیانەکەم، چەند ساڵێک لەمەوبەر من تەنیا (42ر0)ى بەشێک بووم، بڕوابکە ئەوساکەش ژیانم هەر وەک ئێستا بەڕێوە دەچو".

مێلۆ بە هاودەنگانەوە پرسیارێکى ترى ئاڕاستە کرد، "ئەى سەرجەمى خێزانەکەت چۆن گوزەران دەکەن؟".

لاوەکە بە هەستیارییەوە، "ئێمە وەک هەمو ڕەشە خێزانێک لەدایک، باوکو منداڵ خێزان پێکدهێنێنو ڕێژەى گشتیمان ده‌گاته‌ دوه‌ربه‌ری (58ر2)".

مێلۆ ڕاستەوخۆ مەبەستى، "من وای بۆ دەچم کە ژیان لە جەستەیەکی وەک ئەوەی تۆدا گران بێت، وا نیە؟".

لەوەڵامدا منداڵەکە، "نا وانیە کە تۆ تێدەگەیت، وەک وتم ڕەشەخێزان لە (58ر2) پێکدێت. بۆیە بۆ من ئاسانە هاودەنگى پەیدا کردن، لەسەروو ئەوانەشەوە، هەر خێزانێ کە ماشێنی (3،1) گشتی هەبێت، بێ سەرئێشە من دەتوانم بەکارى بهێنم".

مێلۆ بەڕەزابوونەوە، "زاراوەى گشتى تەنیا داڕێژراوێکى دابڕاوە، بۆیە دەربڕینى ڕاستى نادا بەدەستەوە کاتێک تەواو وردى دەکەیتەوە".

منداڵەکە لەسەرخۆ، "ئەوەى تۆ دەیڵێیت لەوانەیە وەهابێت، بەڵام تێکڕایى لە پڕاکتیکدا، هەندێک جار کار، ئاسانتر دەکاو تۆزێکیش بۆچوونەکان ڕووناکتر دەکاتەوە. بۆنمونە، ئه‌گەر هاتوو تۆ چوار هەڤاڵت هەبێت، هەریەک لەوان 10 دیناریان پێبێت، ئەوسا تێکڕاى هەریەک لە ئێوە هەشت دینارتان پێدەبێت. باشە ئەو تێڕوانینه‌ له‌ جێگه‌ی خویدا نیه‌؟"

مێلۆ بەڕامانەوە، "لەوە دەچێت که‌ چاک بێت".

لاوەکە لەسەر ڕاڤەکردنەکەى ڕۆیشت، "ئه‌گەر تۆ بیرى لێ بکەیتەوە گشتیەت لەبارترە بۆ بەیەکەوە گوزەران کردن. بۆنمونە، بڕوانە کاتێک کە جووتیارێک چاوەڕێی باران بارین دەکا، بۆ ئەوەی بەروبوومی کشتوکاڵی هەبێت. ئه‌گەر لە ساڵێکدا ڕێژەى گشتى بارانبارین(37 سم) بێت لە ناوچەکەیدا، باشترە وەک لەوەى کە لەو ساڵەدا باران هەر نەبارێت".

(لێکدانەوەى لاوەکە لەمەڕ بوونى گشتیەتى شتەکاندا بیری مێلۆیان زیاد هەڵدەگلۆفی، هەرچەندە لە مێژەوە ئەو دەیزانى کە لە ژمێریاریدا کۆڵەوارە، بەڵام شێوەى ڕاڤەکردنى گشتیەتو، پەیوەندى بە بارانو شتەکانی ترەوە، ڕەهەندێکی تری بیرکردنەوەی لەلا مێلۆ گەڵاڵەکرد، بۆیە بە خۆشییەوە گوێى ڵی دەگرت تا پەی بەمەبەستی لاوەکە بەرێت.)

لاوەکەش بەردەوامی بە لێدوانەکەیدا، "بەگشتى یان بە تێکڕایى دووانو لێکدانەوە دەشێت هەندێک سوودى ترى هەبێت. بۆنمونە، ئه‌گەر نۆ پشیلە هەڵمەت بەرنە سەر یەک مشکو لە گۆشەیەکدا گۆشەگیرى کەن، هەر پشیلەى لەوکاتەدا سەرجەمى 10% ى مشکەکەى بەردەکەوێت، مشکەکەش لەو ئانەدا بەرەنگارى سەرجەمى 90% ى هەر یەک لەو پشیلانە دەبێتەوە لە بەرگرى کردنى لە مانەوەیدا. جا ئه‌گەر هاتو تۆ ئەو مشکەبیتو دەرباز بیت لە دەستیان، ئەوا دوورنیە زۆر بە قارەمانانە بەسەرهاتی ئەو ڕووداوە بۆ نەوەکانت بگێڕیتەوە".

مێلۆ لەجێى خۆى ڕاپەڕى، "کارى وەها هەرگیز نابێت".

منداڵەکە بە ئارامییەوە، "باشە تۆ نەتبیستووە کە مشکێک شێرێکی لە تۆڕی ڕاوچی ڕزگارکردووە؟ لە بیرت بێت جەخت کردن لەسەر زۆر ڕووداو کە دەشێت وا بێت، یان وا نه‌بێت، لە فاکتەر کە دەشێت هەندێ کات شت رووبدات یان روو نه‌دات دوورتدەخاتەوە. بۆنمونە، گریمان کە شێوازێکى جیاواز لە بیرکردنەوە لەی جۆره‌ مرۆڤێک هەیە. لەوکاتەدا، تۆ بڕواناکەی کە بیرکردنەوەى ئه‌و جیاواز بێت، وه‌ ئه‌و جیاوازیه‌ش دونیایەکی دەوڵەمەندتر دەخەمڵێنێت؟ هه‌ر بۆیه‌،خوێندنەوەى شتەکانیش له‌و باره‌ جیاوازانه‌دا یان له‌لای ئه‌و مرۆڤ جیاوازانا مانادارتر دەبێت. دەبێت ئەوەشمان لەبیر نەچێت کە زۆرشت لەزۆر کاتدا، وا دەردەکەوێت کە وا نه‌بێت، دوایى دەردەکەوێت که‌ دەگونجێت وەهابێت. هەروەک ئەوە وایە کە تۆ بەر لەئێستا هەوڵت دەدا کە بەهەتا هەتایى بگەیت، بەڵام ئێستا دەزانى کە ناتوانى وا بەئاسانى پێی بگەیت، جا دەشێت پاشگەز بوونەوەت، لەبەر ئەوەبێت کە ئێستاکە نازانیت چۆن بۆى بچیت؛ یان لەبەر ئەوەیە کە هیلاکیو پەلەى گەڕانەوەتە، ئەمە ئەوە ناگەیەنێت کە گەڕانه‌که‌ت بەدواى هەتا هەتایى هەوڵدانێکى بەهادار نیەو، له‌ داهاتوش ئه‌م هه‌وڵدانه‌ کارێگه‌ری له‌ لات مانایه‌کی تر نادات!"

مێلۆ کە بۆ پلەکانى خوارەوە دەیڕوانی، "بیر دەکەمەوە کە چاک وایە بۆ دواوە بگەڕێمەوەو بەردەوامی بە گەشتەکەی خۆم بدەم".

لاوەکە بە تەباییەوە، "بیرەکەت لە جێی خۆیدایە".

(کاتێک مێلۆ بەرەو خوار دەبووەوە، ئاوڕێکى بۆ دواوە دایەوەو دەستى بۆ لاوەکە ڕادەوەشاند. لاوەکەش بە زەردەخەنەیەکى گشتییەوە کە بە رێژەى 47 جار لە ڕۆژێکدا دەیکرد، وەڵامى دایەوە).

مێلۆ، لەکاتێکدا کە بەرەوخوار قەڵەمبازى دەدا، لەبەر خۆیەوە، "هەمو کەسێک لەمن زیاتر شت دەزانێت، دەبێ منیش هەوڵێکى ژیرانه‌ تا ژیانم ئاوازی خۆشتر بێت"‌.

لەچەند خولەکێکدا مێلۆ لە پەنجەرەکەوە دەرکەوت، تۆکو زەردەواڵە بە پەرۆشەوە لە ژوورەوە چاوەڕێیان دەکرد. بیرکار بەخێرهاتنەوەى کرد، "هیوادارم شتێکت لە هەتا هەتایى هەڵکڕاندبێت".

مێلۆ، "لە ڕاستیدا، ئێستا شتێ زیاتر هەست به‌ بوونى شتە جیاوازه‌کان ده‌که‌م".

بیرکار دەستى لەسەر چەناگەى داناو، "لەگەڵ ڕۆژگاردا تۆ ڕێگەى خۆت دەدۆزیتەوە، ئەوساش تێدەگەیت، ئه‌و شـتانه‌ ئاسان ئەنجام بدرێن، بە هەڵە کۆتایى دێن".

مێلۆ دەیوست لەو شتانەى دوێنیو ئەمڕۆ کە بینیبوونیو بیستبوونى تێبگات. یەک شت زۆر ئازارى دەدا، ئەویش ئەوەبو کە نەیدەزانى بۆچى شته‌کان به‌و شێوه‌ی رێکخراون؟ بۆیە لەسەرخۆ بە دەنگێکى هێمنەوە له‌ بیرکاری پرسی، "هەرچەندە هەندێک جار شتەکان تەواویش دەردەکەون، کەچى لەوەناچێت ڕاستى ئاشکرابکەن!"

تەزوویەکى کارەبایى بەگیانى بیرکارا گوزەرى کردو ئاو له‌ چاوەکانیدا، تێزاو بۆ چەند خولەکێک هەموویان له‌ ژووه‌ کپه‌که‌دا بێدەنگ بوون. کاتێک بیرکار هۆشى بەبەردا هاتەوە لەسەر خۆ، "زۆر ڕاست دەکەیت، لەوەتەى ئاوازو ژیر لەم جیهانەى ئێمەدا تاراوگەکران، حاڵى ئێمە ئاوەهایە کە تۆ دەیبینى".

زەردەواڵە بەپەلە هاتە دووان، " هەر وەهایە وەک تۆ دەیڵێیت، منیش هەروەها بیری لێده‌که‌مه‌وه‌".

بە توڕەییەوە بیرکار، "هەر هەمووى بەهۆى نەزانینى پیتى نالەبارەوە ڕوویدا".

(ناڵەى بیرکار زەردەواڵەى تەواو ترساند.)

مێلۆش، "لەوانەیه‌ ئه‌وسا وه‌ک ئیستا، تۆ لەگەڵ ئەودا گفتوگۆت بکردایە و ئەنجامەکەى".

بیرکار وتەکانى بە مێلۆ بڕى، "پیت لە بیرکردنەوەدا زۆر بێسەروبنە، کاتێک کە ورد لێکی دەدەیتەوە. بزانە مانگى ڕابردوو نامەیەکى دۆستانەم بۆ نارد کەچى ئەو هیچ لوتفێکى پیشان نەدا لە گەڕانەوەى وەڵامدا، تۆ دەتوانى بۆ خۆت سەیر بکه‌ی که‌ چیم بۆ نووسیوە.

نامەکەى دایە دەست مێلۆ کە ئەمە ناوەرۆکەکەیەتی:

1919 4738 6258 5841 394017 667

203 7190434 3958814 8537157131 27689 98053 5864

مێلۆ ماوەیەک لە شێوازو ناوەڕۆکى نامەکەى ڕوانى، بیری لە ژمارەکان و شیوازی داڕشتنەکەی کردەوە، بەڵام نە سەری لە لێکدانەوەى ژمارەکانو نە لە مەبەستى بیرکار لا روون نه‌بوه‌. بەناچارى وتی: بەدوورى مەزانە کە ئەو لە نووسینى ژمارە نەگات.

بیرکار، "بێ مێشکییە لە ژمارە نەگەیشتن، چونکە گرنگ نیە تۆ بەچ زمانێک ژمارە دەنووسیت، ژمارە مەبەستى لۆژیکى دیاریکراو پەیڕەو دەکات و لە هەمو زمانێکدا یەک مەبەست ده‌دا. بۆنمونە، ژمارەى (حەوت) لە گشت کات و جێگەیەکدا، هەر حەوت دەگەیەنێت".

مێلۆ لەبیرى خۆیا دەیوست بەهەستیارانە لەگەڵ بیرکاردا مامەڵە بکات، چونکە زمانی لۆژیکی نەدەزانی، لەسەرخۆ پرسی، "زۆر کەس لە ڕادەبەدەر بەرامبەر شتى خۆیان هەستیارن، لەوە دەچێ کە دەڵێن: کەس بە ماستى خۆى ناڵێت ترشە، به‌ بۆچونی تۆ، بۆچى وەهایە؟"

تۆک بە مەبەستى گۆڕینى بابەته‌که‌، "ئه‌گەر تۆ ڕێگەمان بدەیت ئێمە ئامادەین کە ژیرو ئاواز بگه‌رێنینه‌وه‌".

بیرکار خواستى بزانێ، "پیت تەبایە لەسەر ئەو بابەتەى کە تۆ دەیڵێیت؟"

تۆک لە وەڵامدا، "بەڵێ ئەو ڕازییە بە گەڕانەوەیان".

بیرکار، "ئەوسا لە تاراوگەکردنى ژیرو ئاواز تەبابووین، بەڵام لەدواى ئەوە ئێمە لەسەر هیچ شتێک تەبانینو تەباش نابین، هەر لەبەر ئەوە من ڕازى نابم بە گەڕانەوەیان".

مێلۆ لەبیرکارى، " هەرگیز لە ژیانتا لەگەڵ پیت دا تەبا نابیت؟"

بیرکار، "هەرگیز تەبا نابین، بەڵام گەر تۆ قسەکەى من بە بارێکى تردا بسەلمێنى، لەوانەیە ئەوسا بیرێکی تر بکەمەوە".

مێلۆ کە شارى وشەو پیتی مه‌زنی بەجێهێشتبو، بیرى لە گرفت و رێگه‌ چاره‌ی کردبووەوە، بۆیە لەسەرخۆ لە بیرکارى پرسی، "پیت لەسەر هەر شتێک تەبابێت یان ڕازى بێت، تۆ هەر ناڕازیت، وانیە؟"

بیرکار بەبزەوە، " تەواوت لێکداوەتەوە".

مێلۆ لەسەر شیکردنەوەکە ڕۆیشت، "پیت لەسەر هەمووشتێک ڕازیبێت، تۆ لەگەڵیا ناتەبا دەبی، وانیە؟"

بیرکار کە خەریکى پاککردنەوەى نینۆکى بوو، "باش بۆى چوویت".

مێلۆ بەردەوامى بە لێدوانەکەى دا، "پیت لەسەر هەر شتێک ناڕازیبی، تۆش ڕازیت، وانیە؟"

بیرکار بەساردییەکەوە، "ئەویشت تەواو لێکداوەتەوە".

مێلۆ، "کەوابو هەریەک لە ئێوە تەبان لەسەر ئەوەى ناتەبابن، لە هەمو شتێکداو قەت لەسەر هیچ شتێک ڕێک نەکەون. بەڵام پێم بڵی گەر هاتو هەردووکتان تەبابن لەسەر ئەوەى کە کۆتایى بەشتێک بهێنن، ئایا ئەمە ڕازی بوون و تەبایى ناگەیەنێت؟"

بیرکار ڕاماو کەوتە دەریاى بیرکردنەوە، پاش ماوەیەک هاوارى لێ هەڵستا، "تۆ منت هەڵخەڵەتاند".

زەردەواڵەش هەڵیدایە، "هەوڵدانێکى لۆژیکى بو نەک هەڵخەڵەتاندن، منیش دەمویست بەهەمان شێوە مەبەستی هاتنی خۆمت بۆ ڕوونبکەمەوە".

تۆکیش پرسی، "ئایا ئێستا دەتوانین بڕۆین؟"

بیرکار دۆڕاندنەکەى بە دڵێکی خۆشە پەسەندکرد. ئینجا هەرسێ گەشتیارەکەى بۆ لاى خۆى بانگ کردو پێیوتن: ئەو ڕێگەیەى کە هەڵتان بژاردووە، ڕێگایەکى دوورو پڕ مەترسییە بڕینى. رێگاکه‌ش پڕە لە دێو درنجى ترسناک کە، ئه‌وان بیر لە بەرەنگاریو هەڵخەڵاتاندتان ده‌که‌نه‌وه‌. ئێوە دەبێت، زۆر له‌وان زاناو وریابن و پیشبین رووداوی رێگا و ناکاو بکه‌ن".

(زەردەواڵە قەیتانەکانى توند دەکردەوە، موچڕکەی که‌ بە لەشی مێلۆش تێپەڕى، لە سەرى پەنجەى پێیدا پەنگى خواردەوە.)

ئینجا بیرکار بە چرپە بە مێلۆى، "بەڵام گرفتێکى زۆر گەورەو ترسناکى تر هەیە".

مێلۆ بە ئەبڵەقیەوە پرسی، "ئەو گرفتە چییە؟"

بیرکار بە هێمنیەوە، "ناتوانم ئەوە بدرکێنم تا دەگەڕێینەوە، ئێستا وەرن با ڕێگەتان نیشاندەم".

بیرکار هەرسێکیانى تا کۆتایى مەرزەکە هەڵگرت کە ناوەندى مەملەکەتى زانینى لە مەملەکەتی ترس جودا دەکردەوە، ئینجا وەستاو پێیوتن، "ئالێرە بەدواوە ڕێگە تاریک و نادیارە، ئه‌گەر بتانەوێت هەڵنەتووتێن دەبێت هەنگاوى یەک لەدواى یەک بنێنو چاویلکەى پرسیار بکەنە ڕۆشنایى ڕێگەتان، ئەم دیاریەش ده‌کرێت، لەجێی پێویستدا سوودمەند بێت بۆ بەکاربردن".

لە پڕ دوانزەپاڵو لە (کەس نەزانەوە) پەیدابو، "ئەم دیاریە هی بیرکارە کە دەشێ لیرە بەدواوە ئامێری بژمێریاتان بێت، لە هەر کاتێکتدا کە زانیتان ژمارەکان بەوشێوەیە نین کە لۆژیکی رەنووس ئاماژەی بۆ کردوە (بە دەموچاوێکى ماتەوە، که‌مێک بێده‌نگ بو)، ئینجا، " ‌هه‌م سه‌رچاوه‌ ده‌ربرینی وشەی نووسینتانه‌".

(دیاریەکە قەڵەمێکى ڕەنگاو ڕەنگ بو.)

بیرکار هەڵیدایە، "ئەو قەڵەمە، ئەفسووناویەکی بەکارە، بەکارى بهێنن لە هەرکاتێکدا کە ویستتان".

لە کاتێکدا کە گەشتیارەکان لە بیرکارو دوانزەپاڵو جیادەبوونەوە، هەردوولایان هیوای سەرکەوتنو به‌یەکگەیشتنەوەیان بۆیەکترخواست. گەشتیارەکان کە ڕووەو ناوچە قەدەغەکراوەکان بەڕێ کەوتن، لەگەڵ هەنگاوناندا سامیان کەمتر دەبووەوە. تۆکیش کە سەرقافڵە بو، لە پێشەوەدەڕۆیشت، مێلۆش لە دوایەوە هەگبەکەی پیتی توند بە سنگیەوە نوساندبو، هەنگاوەکانی خۆی دەژماردو، زەردەواڵەش کش ومات بەئەسپایی له‌ دواوه‌ ڕێگەی دەکرد.

بەدەنگێکى نزم زه‌ده‌واڵه‌، "چاک وایە یەکێک چاودێرى دواوە بکات،(کەس وەڵامی نەدایەوە)، ئینجا خۆی، " پێ هەڵگرتن لە ڕچە شکاندن چاکتره‌".

(شان بەشانى بەرز بوونەوەیان، تاریکى تا دەهات باڵادەستتر دەبو. تاریکییەکە تاریکى شەوى ئاسایى نەبو، بەڵکو سێبەرى ترس و کینەى نەزانراوى ناوەندى زەوى و ئاسمان بو، کە رابردووى بە هەنووکەوە گرێدابو. هەوای شەوەکەی، بە قورسی ئەو پانتاییەی داگیر کردبو، کە دڵە نەسرەوتەکەی مێلۆ بە هەنگاو هەڵهێنان ڕایدەژەن، چونکە لەگەڵ هەنگاوەکاندا، مێلو هەستی دەکرد کە جیا بوونەوەیەکی بێ مەبەست له‌ ناخێدا جێگۆرکێ ده‌کات.)

ڕێگاکەی لاى چەپیانەوە بەرزو تاریک بو، لاى ڕاستیشی کەندەڵانێکی نادیار بو. مێلۆ دەستى بۆ کلکى تۆک درێژکرد، "هیچ نا بینم، لەوانەیە باشتربێت تا بەیانى لێرەدا بحەوێینەوە".

لە حەشارگەیەکى تاریکەوە دەنگێکى ناساز هات، "بەیانى تۆ زۆر زوو کۆتایی دێت".

(لە کەندەڵانەکەى پشتیانەوە، باڵندەیەکى ناقۆڵا لەسەر لقە دارێک، بێئارامانە ڕاوەستابو، کە ئاستەم بوو ڕەنگى قوڕاوى ئەو دیوارى کەندەڵانەکە لە یەک جودا بکرێتەوە، پەڕوباڵى لە گسکى شەقام پاککردنەوە دەچو، دەنوکێکى قەبەو ناقۆڵا ڕووکارى داپۆشى بو، بەچاوێکى نوقاوەوە دەدوا، نەکا ڕووى دزێوى شەو زەفەرى پێبەرێتو ناشرینانە بەدەورى خۆشیدا دەیڕوانى.)

تۆک لە ناخۆشى دەنگو له‌ ناقۆڵای ڕەنگی بێزارانه‌ مرخاندى، مێلۆش وتى: لە مەبەستى تۆ تێناگەمو ئێمە تەنیا لەدوى جێگایەک دەگەڕێین کە شەوی تیدا بەسەربەرین.

بەدەم قاقایەکى ناشرینەوە، باڵندەکە قیژانی، "ئەمە جێى تۆ نیە تا تەنیا ماوەیەکى لێ بەسەربەرى، یان تەنها بۆ ماوەیەک بەکارى بەریت، ئەوەى تۆ دەیڵێیت هیچ مانایەک ناگەیەنێت، تێدەگەى؟"

(مەلەکە دەیویست بێ ترسێن و تێگه‌یةیت که‌ جێگاو کات هى ئه‌وه‌ نیە تا بە کەیفی خۆت بەکاری بەریت.)

مێلۆ له‌ وه‌ڵامدا، "بەڵام من مەبەستم ئەوە نەبو".

مەلەکە بە ناقۆڵاییەوە وتەکانى بە مێلۆ بڕى، " تێدەگەم کە تۆ مەبەستت هەر نیە (مەلەکە بەدەم قسە کردنەوە چاوەکەى ترى کردەوە، ئەوەى تریانى توند نوقاند)، جا هەر چۆنێک تۆ مەبەستت ڕوونبکەیتەوە، شەو بەکار بردن هى ئه‌و کاسانه‌ نیه‌ که‌ بیر له‌ هه‌نگا و هه‌ڵهێنانه‌وه‌ ده‌که‌نه‌وه‌".

مێلۆ، "من بیرم نەدەکردەوە،.."

ئەمجارە مەلەکە بەشێوەیەکى سەیرو کەمێک دۆستانە وتەکانى بە مێلۆ بڕى، "ئەوەى دەتەوێت بیڵێیت چیرۆکێکى تر دەگەیەنێت، بەڵام ئه‌گەر دەخوازى ئەم شەو بەکرێى ئێر بگریت، ئەوا دەتوانم بۆت بڕەخسێنم، هەرچۆنێک بێت لەوانەیە چارەنووست باش نه‌بێو لەتەسکیەکدا کۆتای بێت".

مێلۆ کە لە سەروبنى زمانى مەلەکە تێنەدەگەیشت، هەستى بەنامۆییش دەکرد، له‌ خۆیه‌وه‌، "ئەوەى تۆ دەیڵێیت لەڕاستى ناچێت".

مەلەکە لەسەر وتەکانى خۆی به‌رده‌وام بو، "ڕازیبى یان ناڕازی، ڕێگە چارەیەک بۆ تۆ نەماوەتەوە کە هەڵیبژێریت، ئه‌گەر من لەجێى تۆ بوومایە دەمێک بوو سەرى خۆم بەلایەکی تردا هەڵگرتبو، بیریشم هەر لێ نەدەکردەوە".

تۆک پەتى سەبرى پچڕاو بەمرخەوە، "دەبێ تۆ گشت کات قسە بە قسەکەر ببڕیت".

مەلەکە بە تەقتەقی ده‌نوک، "بێگومان ئەوە کارى منە کە وشە لە دەمى خەڵکى بڕفێنمو هەڵیگێڕمەوە تا نیگەرانی لە دەروونیانا بچێنمو بە سەرلێشیواوی بمێننەوە. هەر بەو بۆنەیەوە، چاکە بزانیت کە نازناوى (ناووناتۆرەم) بۆ خۆم داناوە".

مەلەکە لەگەڵ دووانیدا سەرێکى بۆ لاى زەردەواڵە درێژکرد، "ئەری برادەر منو تۆ له‌وه‌وبه‌ر بەیەک گەیشتووین؟"

(زەردەواڵە لەو دەمەدا، نەیدەتوانى بەئاسانى قەدو باڵاى خۆى بشارێتەوە. ترسیش وەک مزراح لە دەرونیا قۆڕەى دەهات. بە سەرلەقاندن حاشاى لە ناسینى مەلەکە کرد.)

مێلۆ پرسی، "هەمو کەسێک لەم ناوچەیەدا وەک تۆ شاڵاو بۆ سه‌ر رێبواری ریگا ده‌به‌ن؟"

مێلۆ کاتی کە ملپێچەکەى لە ملى خۆی دەئاڵاند، پرسی، "هەمو شوێنێک لە تاریکستان چاکترە، ئێستا تۆ پێم ناڵێیت کە تۆ چ جۆر دێویو دەعەجانێکیت؟"

مەلەکە بە جیکه‌وه‌، "بەداخەوە من هیچیان نیم، بەڵام ئەوەندەى بۆم لوابێت هەوڵمداوە کە شەهادەى نالەبارى "ناوو ناتۆرە" بۆ خۆم بپچڕم. بەڵام ئەوەش بزانە من کە ئیستا لە دەورى جەوهەردا دەسوڕێمەوە، کەمتر توندڕەوم لەوانەى له‌ تاریکدا شه‌و و رۆژ (گه‌وهه‌ر)دا ده‌که‌نه‌وه‌".مەلەکە له‌ناکاو لە شەقەى باڵیداو فڕى. مێلۆ، "چاوەڕێکە".

زەردەواڵە بە خۆفشکردنەوه‌،" گه‌وهه‌ری ترس رۆژێک بۆ ناوخی خۆی هه‌ڵت دلووشێت".

مەلەکە بەڕاچڵەکانەوە، "بیر لە ناوەرۆک کردنه‌وه‌، ترس لە گیانمدا دەخوڵقێنێنێت".

مەلەکە لەناو تەموومژی هه‌واو، شه‌ودا وندەبو، بەڵام دەنگه‌ ناقۆڵاى هەر دەنگى دەدایەوه‌، "کرێى مانەوەى شەو، سی وچوار دیناره‌".

گەشتیارەکان له‌و جێگه‌یه‌دا خۆیان نه‌گرت و به‌رده‌وامیان به‌ ڕۆشتن دا، مێلۆ لەبەر خۆیەوە، "مەلێکی بێسوود بو".

زەردەواڵەش گۆچانەکەى بەو ناوەدا هەڵدەسووڕاند، "هەى ناکەسبەچەى نەزان، ئاوەها ڕاوتدەنێم. ئێستا کاتى ئەوە هاتووە بەدواى دەعەجانەکاندا بگەڕێین تا کونە مشکیان لێبکەینە قەیسەرى خۆشاردنەوە".

تۆکیش لە وەڵامی زەردەواڵەدا، "لەوانەیە زووتر بە دەعەجانەکان بگەین، لەوەى کە تۆ چاوەڕێى ناکەیت".

لە چەند خولەکێکدا خۆیان لەسەر ترۆپکى شاخێکدا دییەوە، کە بە زنجیرەیەک لوتکەو ترۆپکى بەرزى یەک لەدواى یەکدا کۆتایى دەهات. هەورى ترسیش وەک تاجی دۆش داماو سەری ترۆپکەکانى داگیر کردبو. پاش ماوەیەک ڕۆشتن لە ترۆپکى یەکەمدا، مرۆڤێکیان دى کە بە ویقارەوە پاڵى بە دارێکەوە دابووەوە؛ قاتێک چاکەتو پانتۆڵى لە بەردابو، بۆینباخێکى ڕەشى بەسەر کراسێکى سپیدا بەستبو.؛ جوتێ قۆندەرەى تازەى لە پێدابو. نینۆکى پاکو خشت دیاربو. شەپقەیەکى سپى لەسەر خۆى نابو. دەستەسڕێکى ڕەنگداریشى بە گیرفانى چاکەتەکەیدا کردبو. دەموچاوێکى بێ ڕووى هەبو کە هیچ دەربڕینێکى ئاشکراى پێوە دیار نەبو.

کاتێک گەشتیارەکان بەئاستى ئەو گەیشتن، پیاوەکە بە گەرمێیەوە دەستى تەوقەى بۆ مێلۆ درێژکرد، "کوڕە بچکۆلەکە چۆنیت!؟ ئەى سەگە بەوەفاکە تۆ لە چیدایە؟"

چەند جارێک داى بە پشتى زەردەواڵەدا، له‌به‌ر خوێه‌وه‌ ده‌یوت، " پانی پشتى جێ سه‌رنجراکێشانه‌، ئەم گیاندارە ڕۆح سوکەى لە خزمەتتاندایە، چ کارەیە؟

(بەدەم لێدوانەکەیەوە شەپقەکەى بەڕێزەوە داگرت، "زۆر دڵخۆشم بە بینینتان".

گەشتیارەکان دەمو زارى پیاوە بێ ڕووکارەکەیان لە جێگەیەکى وەها نابەجێدا لا خۆش بو. پیاوەکەش، خۆش باوەڕى ئەوانى بە خێرایى قۆزتەوە، " بۆتان دەکری هەندی کارى ئاسانم هەیە، بۆم ڕاپەڕێنن؟"

زەردەواڵە بەپەلە، "بێگومان بۆچى نا!"

مێلوش، "بە دڵێکى خۆشەوە چەند بتوانین بۆتی ده‌که‌ێن."

پیاوەکە بە خۆشییەوە، "کارەکەى پێتانى دەسپێرم ئاسانە بەجێگەیاندنی. ئەو کۆمە لمە، دەبێت بۆ ئەو لایه‌ ڕاگوێزى کەن، لەم کەوچکى خواردنەش بەولاوە هیچی تر شک نابەم تا ئەو کارەی پێ ئەنجام بدەن."

(ئه‌و کاره‌ی به‌ مێلۆى ڕاسپارد.)

دووهەم کار، "ئاوی بیرە بۆ ناو ئەو بیرە وشکە رادەگوێزنەوە، بەداخەوە لەم بۆریەم زیاتر لادەست ناکەوێ، دەتوانی ئاوەکەى پێهەڵبمژون لە گوپتا ڕایگرن، دوایى بیڕێژیتە ناو ئــەو بیرە وشـــکەوە تا پڕى دەکەیتەوە."

(ئەو کارەشی بە تۆک سپارد.)

به‌ زه‌رده‌واڵه‌شی وت، "تۆى ئازیزیش دەتوانى ئەو گاشە بەردە کون بکەیت، دیارە بێ لەم دەرزیەش، زیاترم لا دەست ناکەوێت".

(زەردەواڵەش، ئازایانە قۆڵى کارى بۆ هەڵماڵی، دەستى بە هەڵکۆڵین کرد.)

پیاوەکەش زۆر بەسادەیى بۆ بندارى ڕێگاکە گەڕایەوە، گەرچى هیچ شتێک لە ڕووانینین و روویدا ئاشکرا دیارنەبو، بەلام وادەردەکەوت کە سەیرى ڕێگاو بانەکە دەکات. ئەوانیش سات لە دواى سات کاریان دەکرد، سات لەدواى سات بەردەوام بوون، سات لەدواى سات بەردەوام بوون، سات لەدواى سات کاریان دەکرد.

لیژنەی تڕۆکەر

زەردەواڵە کە سەرمەستى کارێک بو، کە بیر کردنەوەی نەوێت. بەدەم هەڵکۆڵینەوە فیکەى لێدەدا. بە کارکردنەکەیدا لەوە دەچو ڕۆژێک خەریکی کار بێت. لەگەڵ ئەوەشدا شوێنى پەنجەیەکى هەڵکەندبو. تۆکیش کە زوو زوو دەمی به‌ ئاو پڕدەکرد لە بیرێکه‌و، لە بیرێکی تردا بەتاڵی دەکردەوە. به‌ڵام ته‌ڕی به‌ بیرە وشکەکەوه‌ دیار نه‌بو. لـمەکەی کە مێلۆش گواستبوویەوە کەڵکى حەمامۆکى منداڵانیشى پێوە نەبو.

مێلۆ کاتێ لە کارەکەی خۆی ڕوانی، بەسەرسامییەوە لەبەرخۆیەوە دەدوا، "زۆر سەیرە ئەو هەمو کاتە کارم کردووە، نە هەست بەهیلاکیو، نە بیر لە خواردن دەکەمەوە. بەدڵنیاییشەوە دەڵێم، ئه‌گەر بێتو بەم شێوەیە کاربکەم، ئاوا پێویستیم بە وەستاندن نابێت".

پیاوەکەش، "لەوانەیە قەت نەوەستیت لە کارکردن".

کاتێك تۆک بەلایدا تێپەڕى، مێلۆ بەچرپە وتی، "بە ئاواتەوەم کە بزانم ئەم کارە چەند ماوەی تر دەخایەنێت".

تۆک هەرچەندە بۆرییەکە بەددانیەوە بو، بەڕاشکاوى، "بۆچى قەڵەمە ئەفسوناویەکەت بەکار ناهێنى تا بزانى چەند ماوە دەبات؟"

(مێلۆ قەڵەمەکەى بەپەلە دەرهانى تا بزانی ڕێژەى کارو کاتو، قەوارەى لمەکە چۆن وابەستەى یەکنو ماوەى چەند دەخایەنێ کە هەمو لمەکە بگوێزێتەوە. پاش لێکدانەوە بۆى دەرکەوت، ئه‌گەر بەردەوام کار بەو ڕێژەیە بکات، ئەوا هەشت سەدو سیو حەوت ساڵ دەخایەنێ.)

مێلۆ لە پیاوەکە نزیک کەوتەوە، "بمبوورە لەوەى لەناوەختدا، دەستبەردارى کارەکە بووم، بەڵام تۆ دەزانى کە ئەم کارە هەشت سەدو سیو حەوت ساڵ دەخایەنێت".

پیاوەکە بەلاموبالاتیەوە، "ئینجا چیە؟ چاکتر وایە بەردەوامبى تا تەواو دەبیت".

مێلۆ بەنەرمى، "بەڵام ئەم کارە شایەنى ئەو هەمو کات بەسەر بردنە نییە".

پیاوەکە نەڕاندى، "شایەنى هەبێ یان نەیبێت ئەوە کارى تۆنیە کە بیری لێبکەیتەوە!"

مێلۆ، "من مەبەستم ئەوەیە کە ئەم کارە لەو کارانەیە کە زۆر گرنگ نیە."

پیاوەکە به‌قیژه‌وه‌، "بێگومان گرنگ نیە، ئه‌گەر بهاتایە گرنگ بوایە، من داوام لە ئێوە نەدەکرد کە بیکەن".

لەوکاتەدا کە پیاوەکە بۆ مێلۆ دەیڕوانى، ڕقوو کینە رووه‌ بێ رووکاره‌که‌ی چرچولۆچ کرد. ئەم دەربڕینە رووکاری، گەشتیارەکانی له‌ کوشندەیی مه‌به‌ستی ئه‌و بە ئاگا هێنایەوە. کاتژمێرەکەی تۆکیش کەوتە زەنگ لێدان. پیاوەکە کە زانی گەشتیارەکان خەریکن دەنگیان یەکخەن، زمانى لووسى خستەکار، "ئەى هاوڕێ بچکۆلەکەم چ کارێکى گرنگ هەیە، کە لەکارى بێ نرخ بۆ تۆ گرنگتربێت".

(ئەو بەاقاوە ددانى بەدوا وشەدا نا.)

مێلۆ بە شڵەژاوییەکەوە، "کەوابو تۆ دەبێت، هین بیت!"

پیاوەکە بە ناڵەیەکى ترسێنەرەوە، "زۆر تەواوە من هینى ترساندنم، دەعەجانى بەزەییم کە کارى بێمانا ڕادەپەڕێنم. هەڵسووڕێنەرو موستەشارو پارێزەرى نەریتی رابردووی کوشنده‌یم، تا ماوم هەر نۆکەریی رابردوو دەکەم. هەروەک دەبینن لە بەڕێوەبردنی کارەکەمدا، نەک هەر شەرم ناکەم، بەڵکو ڕووکاری تایبه‌ت به‌خۆم نیە تا بۆ کەس هیچ بەیانکەم".

زەردەواڵە کە گوێى لەو باسەبو دەرزییەکەى لەدەست بەربۆوە. مێلۆو تۆکیش پاشەکشێیان بۆ دواوە دەکرد. پیاوەکەش دەینەڕاند، "هەول مەدەن دەستبەرداری فەرمانم بن. ئێوە دەبێت بەکڕنوشەوە فەرمانەکانی من بەجێبگەیەنن. کارى بێ بەها بۆ ئێوه‌ سه‌روه‌ریه‌ که‌ بێکه‌ن".

مێلۆ کات کوشتنى کاته‌کانی خۆى بەبیردا دەهاتەوە، "لە پێناوی چیدا، دەبێت تەنها کارى نابەجێ لە ئەستۆ بگرین؟"

(پیاوەکە بە مۆڕەوە دەیڕوانى، ئه‌گەر بلوێت، بڵێین ڕووکارى واى هەبو لەکاتى دەربڕیندا.)

دوایى بێ روو، "کارى بێمانا، بەرامبەرە بە دورکەوتنەوە لە دەردەسەرى ئازادبوون چاکترە. بە دوای ئەوانەشدا ئەرکی زانین نیگەرانىو گومان لە دەرونتاندا که‌م ده‌کاته‌وه‌. لەهەمان کاتدا ئەم کارە دەتانپارێزێت لە لۆمەى کات کوشتن. ئای ئه‌گەر قەڵەمی ئاشوبەچی نەبایە، تۆ نهێنى کات بۆ ئاشکرا نەدەبو، بۆ خۆتان بێخەم لە نەگبەتىء بەڵاى بیرکردنەوە دەربازدەبوون".

(ئەو کە زانى ئەوان هەر بەردەوامن لە پاشەکشآ کردن، ئینجا هەوڵیدا کە بە زمان لووسى لەخشتەیان بەرێت.)

"ئێوە براى باشبنو وەرن لەگەڵمدا تا زۆر شت هەیە بەیەکەوە بیکەین. لەو بەیانیەشدا کارى ئاسانى وەک بێنەو بەرە؛ بگرەو بەردە دەکەین یان ئەوە بەتاڵکەیتو ئەوى تر پڕکەى، قەڵەم تیژکە، نینۆک بۆیەکە، پول بلێسەرەوەو زۆر شتى ترى بێمانا بکە، کە قەت پێویستى بە بیرکردنەوە نیە، له‌ به‌رده‌رگای ئه‌مو ئه‌ودا راوسته‌، وردە وردە وه‌ک من ده‌بێته‌ دەعەجانو دێو ومه‌ته‌ڵی رابردوو، به‌وشێوه‌یه‌ به‌یه‌که‌وه‌ رابردوو ده‌پارێزین".

هەرسێکیان دەستەو ئەژنۆمان بۆ ماوەیەک کش و مات بوون، ئینجا دەنگێک وتی، "ڕاکەن خۆتان دەربازکەن".

(مێلۆ وا هەستى دەکرد کە تۆکە دەڵێت ڕاکەن، بۆیە بێئاوڕدانەوە دەستى بە ڕاکردن کرد.)

"ڕاکە، ڕاکە" دەنگەکە دووبارە بووەوە، ئینجا تۆک ڕاى کرد.

"ڕاکە، ڕاکە" زەردەواڵەى بەئاگا هاته‌وه‌. زەردەڵه‌ض بێگوێدان بەوە ده‌نگه‌ که‌ کێیەو کێنیە، کەوتە ڕاکردن.

"لەم ڕێگەیەوە، لەم ڕێگەیەوە"، دەنگە بێ ڕەنگەکە هاوارى له‌ گه‌شتیاره‌کان دەکردن. ڕێگەکە ڕێگەیەکى قوڕاوى بو، کە ڕووەو هەوراز دەچو، ئەوانیش بێ هیوا گوێڕایەڵى فەرمانی دەنگە نەزانراوەکە بوون. دەعەجانى ترسیش وەک مۆتەکە لە دوایانەوە هەنگاویدەنا.

"لێرەوە پێهەڵگرن"، دەنگەکە ڕێنمایی دەکردن، ئەوانیش بێ بیرکردنەوەو دوو دڵبوون، گوێ ڕایەڵانە بە دوی فەرمانەکەی دەکەوتن. رێگاکە وردە وردە ڕووەو نشێوى چو، تادەهات زیاتر شۆڕدەبووەوە. ئینجا بە ناو قوڕاوێکى خەست ملیان نا کە بە ناڕەحەت دەیانتوانى هەنگاو هەڵگرن.

دەعەجانى بێڕووش هه‌ر بە دوایانەوە بو، نەیدەخوازى خۆى لە قوڕەکە بدا، بۆیە لە کەنارى زەلکاوەکە ڕاوەستاو بەدەستى خۆیدا دەکێشاو دویوت: دەبێ هەرچى دێوو درنجى بەرزیو نزمى تاریکستان هەیە لێتان بوروژێنم.

مێلۆ کە هیلاکیى شەکەتى کردبو، .بە دەنگێکى کزەوە، "چەند هاودەنگێکى نابەجێ بو! بە هیوام بۆ ئاخرجاربێ دەعەجانى وا بێڕوو ببینمەوە".

زەردەواڵە پاش ئاوڕدانەوەى بۆ دواوە، "بڕوا دەکەم ئەو دەعبایە نەیوێرابێ لەوە زیاتر دوامان کەوێت".

کاتێک لە زەلکاوەکە دەردەچوون، تۆک، |ئێستا دواوە نیگەرانم ناکات، بەڵام پێشەوەیە کە دەم ترسێنێ".

ڕێگاکەی پێشەوە نادیار بو، ڕاوێژکەرەکەش ڕێگەیەکی تایبەتى هەڵبژاردبو، هەر جار ناجارێک، "بەرەو سەرەوە، بەرەو سەرەوە".

(ئەوانیش لەبەر نەشارەزاییو بێبواری ڕاکە ڕاکە، هەستو هۆشی پرسیاریان لە دەستتدابو کە بۆ کوێو لەگەڵ کێدا هەنگاو دەنێن. لەناکاو کەوتنە چاڵێکه‌وه‌، کاتێک تێڕامان، خۆیان لەناو بیرێکى قوڵدا دۆزیەوە.)

مێلۆ بە ناڕەزاییەوە، "ئەو ئاماژەى بۆ سەرەوە کرد".

دەنگەکە لە بەرزییەوە بۆیانی ده‌ڕوانێ، "چاکە، دەتان ویست بەرەو سەرەوە بەرز ببنەوە، سەرئەنجام بۆ خوارەوە کەوتەوە. بە هیوابووم کە لە ڕێگای ئامۆژگاریەکانمەوە بە هیچ کوێیەک نەگەن، هەر ئەوەشتان کرد کە من پلانم بۆ دانابو".

زەردەواڵە لە بەرزایى بیرەکە ورد دەبووەوە، بە دڵشکاوییەوە، "ئێمە هەرگیز لەم کونە لەعنەتیە ڕزگارمان نابێت".

دەنگەکە لەگەڵ زەردەواڵەدا تەبا بو، "ئەوە هەڵسەنگاندنێکى تەواوە، بۆ ئەو حاڵەى کە ئێستا ئێوەى تێد به‌ند کراون".

مێلۆش بە توڕەییەوە، "بۆچى تۆ لەدەست ئەو بێڕووە ڕزگارت کردین؟"

لەوەڵامدا دەنگەکە لە دەم کونەکەوە، "من لەم جۆرە کارانەدا تایبەتمەندم، کە تۆ ناوی دزێوت لێناوە. لەسەر ئەوانەشەوە، ئەی ئێوە چاوەڕێی چى لە منێکى لووت درێژ، چاو سەوزى، قژ لوولى، دەم گەورەى، مل پانى، ناوشان پانى بێویژدانی، باسک کوڵی، قاچ کەوانەیى، پانو پۆڕیم بەبی ناو نیشان دەکەن. ئەوەى ئێستا بۆ خۆم پێتان دەڵێم زۆر کەمترە لە پێناسەى دڕندەییم. دوا وتەم بۆ ئێوەى بەسەزمان ئەوەیە کە ملکەچى چارەنووسبن، بپاڕێنەوە بێ لێدوان!"

(بەدواى گوتارەکەیدا، دەنگەکە هاتە سەر کەنارى بیرەکە تا بزانی حاڵى بەندەکانى لە چیدایە. زەردەواڵە لە ترسى تارمایەکە ڕووى وەرچەرخاند. بەڵام مێلۆ لەگەڵ ڕۆژگاردا فێربو، کە زۆر کات، خەڵکى ئەوەی دەیڵێن، ئه‌و نێنو بۆ خۆشیان له‌ مەبەستی وتنه‌که‌ی ناگه‌ن. بۆیە تەلیسکۆبەکەى دەرهێناو سەیرى دەمى بیرەکەى کرد. لەسەر لێوارى بیرەکە گیانلەبەرێکى لاوازى کەم تووکى بەدیکرد، کە بەنیگەرانى، لە ترسدا هەڵدەلەرزێت".

مێلۆ بە دەنگێکى خۆشء بەچاوى لێبوردنەوە، بانگی لێکرد، "ئەى لووت بچوکى بەسزمان، ئەی چاو ڕەشى بێویژدان، درۆزنى کەس نەزان، مل باریکى بێنیشان، بچکۆلەی قاچ هەلوکى بێ ویژدان. ئەی دەعەجانی بی بەها، ئەوەى بۆ خۆت وتت، وەها نیە. ئێستا من بە ڕوونى تۆ دەبینم. ئەو پێناسە درۆیەی کە بە بەرۆکی خۆتدا بڕیوتە بێ لەوەی کە لە سەر درۆ بنجد ناوە، هیچ نییە تر نیە ئەی نەزان، ئەگەر نا، چ پێویستە تۆ بەم جۆرە ئازارى ڕێبوارێکی وەک من بدەى؟ کە لە گەشتی خۆناسیندا دەگه‌رێ، یان بەو شێوەیە دزێوی خۆت پێناسه‌ ده‌که‌یت. ئامۆژگاری من بۆ تۆ ئەوەیە کە تا زووە پرسیار لە سه‌ر نابەجیی پەروەردەی خۆت لە دایکو بابت بکە تا بزانیت بۆ وا نابەجێ رەفتار له‌گه‌ڵ رێبواری رێگادا دەکەیت. ئێستا بێ یەک و دوو پێم بڵی تۆ چ جۆرە دەعبایەکى؟"

گیانلەبەرە بچکۆلەکە بە بیستنى هەواڵەکان تێکچو. پاشەوپاش کشایەوە، نەکا زیاتر لاوازیەکانى ئاشکرا بێتو نەتوانآ بەرەنگاری نا دروستی خۆی ببێتەوە. ئینجا بە لوشەلوشەوە، "من شاگردی دەعەجانی درۆسازدانم. ئەوەى دەیڵێم مەبەستم نیەو بڕواشم پێی نیە، بۆیە هەمیشە بە ترسەوە هەر کارێکى دزێو هەبێت دەیکەم. لە راستیدا من ئەوە نیم کە دەیڵێم، بەڵام زۆربەى خەڵک هەر بڕوا دەکەن بەوەی دەیڵێم. ئێوەش بڕواتان کرد، ئه‌گەر ئەو تەلیسکۆبە ئەفساناویە نەبوایە، هەرگیز نەت دەزانی کەمن چیمپێدەکرێت یان کێم".

(بەدواى لێدوانەکەیدا، دەعەجانەکە، گەڵاوگەڵ ڕێی گرتە بەرء ئەوانى بەجێهێشت، نه‌ی ده‌توانی رووبه‌رووی ئه‌و شتانه‌ ببێته‌وه‌ که‌ مێلو پێگوت.)

زەردەواڵەش کە زانی دەعەجانەکە دەمى بیرەکەى بەجێ هێشتووە، "بە دایکت بڵی با گوێت لێگری لەجێى ئەوەى دەست بەسەرتا بهێنی".

مێلو بەدەم تەلەسکۆب پێچانەوە، "ڕاستە دەڵێن خۆشباوەڕیى مایە پوچییە".

تۆک چنگى لەدیوارەکە گیرکرد، "تەنیا ڕێگەى دەرچوون لەم قۆرتەدا بە دیواردا ده‌بێت هەڵگەڕێن، ئێستا یەک بە دواى یەکدا بەسەر پشتما سەرکەون".

(مێلۆ بەسەر شانی تۆکا هەڵگەڕا. ئینجا زەردوەاڵە بەسەرشانى هەردووکیاندا سەرکەوت تا گۆچانەکەی لە ڕەگى دارەکان گیرکرد. دواى ئەوە تۆک بە گیانی مێلۆ زەردەوالەدا هەڵگەڕا، ئینجا مێلۆ به‌ گیانی زه‌رده‌وڵادا هه‌ڵگه‌را، دوایی بە گۆچانەکەدا سەرکەوتە سەرێ. هەربەزوویی هەرئەوەنەى بڵێیت یەک و دوو بەسەر مێلۆ و تۆک بە یەک تەکان زه‌رده‌واڵه‌یان به‌ گۆچانه‌که‌وه‌ بۆ سەرەوە به‌یه‌ک ته‌کان ڕاکێشا).

پاش کەمێ پشودان. بەدەم خۆ تەکاندنەوە زەردەواڵە، "بەچاکى دەزانم کە لێرە بەدواوە من سەرقافڵەچی رێگاکه‌ بکه‌م تا ناوچەى ترسناک تێدەپەرێنینین".

زەردەواڵە بۆ خۆپاراستن لە دەعباکان لاتەنیشتى کەندەڵانێکى ناوەندى هەڵبژارد بۆ ڕۆیشتن. ماوەیەک بە ناو بەردەڵانیەکدا بە قەڵەمبازدان تێپەڕین، کە زۆر هیلاکی کردن. لەبەر هیلاکى لاڵوپاڵ بۆ ماوه‌یه‌ک لێیکەوتن. پاش کەمێک ماندوو شکاندن، گرمەیەکى ناکاو لە سەرەوەیان هات، ئەرزەکەى کە لە سەری ڕاکشابوون شەقار شەقاربوو. تەپوتۆزێکى بێ شومار بەو ناوەدا بڵاوبۆوە. دواى ماوەیەک گەشتیارەکان خۆیان بەهەڵواسراوی لە ئاسماندا دییەوە. کاتێک کە ورد بوونەوە تا بزانن چی ڕوویداوە..خۆیان لەسەر لەپی دەستى کەرتە شاخێک بینیەوە، کە بە زمانە بچووکەکەى، لێوى پاک دەکردەوەو بە گرمەگرمەوە دەیوت، "ئەمه‌ چ خواردنێکە خوا لەناکاودا ناردوویەتى".

(دەعەجانەکە بەڕەنگ لە کێو دەچو. کەللە سەرێکى بێتوکو دوو چاوى بێ برژانگى هەبو، لە ڕوانینیشیدا بەستەڵەکى بەستوى لە چاواندا دیاربو. تەنانەت باسکردنى ئه‌و ده‌عه‌جانه‌، ترس لە ڕۆح و گیانى مرۆڤدا بەرپا دەکات، چونکه‌ شێوە دانیشتنەکەى لە تەپاڵەى تەڕى ملیۆنێک گا دەچو، کە بەدرێژایى پەنجا هەزار ساڵ لەیەک کاتداو بەیەکەوە وشکربوه‌.)

مێلۆ لەسەرخۆ، "ئێمە بەڕاستى داواى لێبوردن لە تۆ دەکەین کە لە خەومان کردیت. ئه‌گەرچى تۆش چەقى ڕێگاکەت گرتوه‌".

بە گرمەوەگرمەکان لە دەنگى بۆمباى بێ باروت دەچو،دەعەجانەکە، "من شێوەیەکى تایبەتى خۆمم نیە، بۆیە لە هەر کوێیەک بم ڕەنگو بەرگى ئەو جێگه‌یه‌ له‌به‌ری خۆم ده‌که‌م. لەشاخدا من ترۆپکم، لە کەنارى دەریادا وردە لـمم، لەدارستاندا سەرپەلى بەڕووم. هەندێک جار لە شارە گەورەکاندا، دوانزە قاتی ناقۆڵام. ناخۆشترین کاتیشم ئەو کاتەیە کە بە ئاشکرا مرۆڤ ڕووکارم هەڵدەماڵنو دەستەکەم لایان ئاشکرا دەبێت. ئه‌گەر بەرگ خۆ گۆڕینم شک نه‌بردایه‌، له‌ ده‌ست چاو بزه‌کان رزگارم نه‌ده‌بو وه‌ وه‌ک بەفری پاشماوەی زستانیان ده‌توامه‌وه‌و ده‌بومه‌ قوڕو لیتاو. بەڵام ئەم بەرگ گۆڕینەیە سەلامەتى مانەوەمی پاراستووە و له‌و رێگه‌یه‌وه‌ بەردوامی بە بوونی خۆم ئەده‌م".

(دەعەجانەکە بەچاوى مشتەرییەوە لەوانی دەڕوانى، بۆیە بێترس ڕازی خۆی ئاشکرا کردو بڕواشی دەکرد کە ئەوان نێچیرێکی بێدەسەڵاتنو هیچیان لە دەستنایەت.)

زەبەلاحەکە دەمى کردەوە، مێلۆ بەپەلە هاوارى کرد، "تۆ ئەوەندە گەورەى کە هیچ شتێک ناتترسێنێت. بۆچی له‌ خه‌ڵک ده‌ترسیت!"

"نا من دەترسم"، لەگەڵ وتنەکەیدا ڕاچڵەکانێکى ترس بەجەستەیا ڕەت بو، ئینجا بایدایه‌وه‌، "من لە هەموو شتێک دەترسم، هەر لەبەر ئەوەیە ئاوەها خۆم دەشارمەوە، ئەگەر ئەوانى تر ئەوە بزانن ئەوا من لەترسا دەمرم. ئێستا تکایە بێدەنگ بە، تا نانى بەیانى دەخۆم."

(زەردەواڵە لە ترسا کەوتە پەلەقاژێ و لەوەش دەچو که‌ بیر بکاتەوە.)

مێلۆ بیستبووى کە زەبەلاحەکان بە زلی خۆیانەوە دەنازنو هەمیشە جۆرێک نەریتى زلتر لە خۆیانیان داڕشتووەو پەیڕەوى دەکەن، بۆنمونە، ئەوان نابێت لەکاتى نانخواردندا قسەبکەن، بۆیە مێلۆ بەو هیوایەوە کەوتە دووان، "بەڕاستى تۆ دەعەجانێکى ترسێنەر نیت!"

لەوکاتەدا زەبەلاحەکە دەستى لەدەمى دوورخستەوە، "ئا، تا ڕادەیەک ئەوە ڕاستە، بەڵام ئەگەر بە بەراورد وەریگرى ئەوە زۆر ڕاست نیە. ئەوەى من مەبەستمە بیڵێم کە ترس بە ڕێژە نیە وەک دەیڵێن. ئەى باشە با من پرسیارێک له‌ تۆ بکەم، ئەى ئەوانى تر چۆن بۆى دەچن؟ تۆ دەبینى چى دەڵێم. من تەنانەت ناتوانم هەڵوێستێکى پۆزەتیڤانە وەرگرم لەوەى دەیڵێم. جا تکات لێدەکەم بەسە، پرسیار مەکە، چونکە من لە پرسیار دەترسم، هەر بۆیە توڕەش دەبم."

دەعەجانەکە جارێکى تر هەرسێکیانى بۆ نزیک دەمى بەرزکردەوە تا بیانکاتە لوقمەیەکى بەلەزەت. خەریکبو هەڵیانداتە ناو دەمیەوە، مێلۆ قیژاندى، "بۆچى تۆ هاریکاریمان ناکەى تا ژیرو ئاواز ڕزگار بکەین؟ لەوانەیە زۆر شتى چاک ڕووبدا دواى گەڕانەوەیان."

دەستەکانى زەبەلاح تا دەهات شل دەبو، بەدەم دەست نزمکردنەوەوە، "نا من کارى واناکەم، لەوەدەچێت وڕێنە بکەم، من پارسەنگی هەستو هۆشى خۆم پێڕاناگیرێت، جا هاوسەنگی ئاوازو ژیریش بێتە سەر بارەکەم، ئه‌وا ده‌که‌وم. دەزانیت تۆ داواى شتێک دەکەیت کە ناکرێت. من نازانم بۆچى دستبەردارى ویستو بیرى ئازاد بووم؟ ئا، بیرم کەوتەوە، من قەت جەربەزە نەبووم تا ئازادی لام بەهایەکی هەبێت. هەموو گەورەیەک هەر وەهابوون. تکایە باسى گۆڕان مەکە، چونکە دەم ترسێنێت".

(کەڵە شاخ لەگەلڕ وتەکانیدا دەمی دەلەرزىء ڕەنگى زەرد هەڵدەگەڕا. ترس بیرەوەریەک بوو کە دەیهەژاند.)

پاش ماوەیەک کەڵەشاخەکە، " ێستا هەست بە باشى ناکەم، بۆیە بیرى لێدەکەمەوە کە چاکتروایە یەکێکتان بخۆمو ئەوانى ترتان بۆ دوایى هەڵگرم."

مێلۆ، "من بیرێکى چاکترم هەیە."

کەڵەشاخ کە هەستى خواردنى لەدەست دابو، "تۆ چیت هەیە؟ من هەست بەناڕەحەتی دەکەم، چونکە تۆ جیاواز دەدوێیت. لەهەمان کاتدا، بیرەکانی تۆ بە من هەزم ناکرێت، چ لەبەر گرانیان وە چ لەبەر قەبارەى نادیاریان".

مێلۆ بە دڵخۆشییەکى سەرکەوتووانەوە هەگبەکەى بەرزکردەوە، "سەیرى ئەم هەگبەیە بکە، پڕە لە بیرى جۆراوجۆر کە پیتى مەزن وەک دیارییەک بەمنى داوە، بۆ شارەزابوون لێیان منیش دەیدەم بە تۆ تا ترست بشکێت".

بیرکردنەوە لە بیرى نادیار، کەڵەشاخى بەشێوەیەکى سەر سوڕهێنەر هانیە زمان کە دەیگوت، "دامگرە خوارەوەو بەرۆکم بەردە، دەڕۆم بەڕێی خۆمەوەو شەڕم لـێ لادە. ئەو هەگبەیەش قایم هەڵگرە نەبا بکرێتەوە."

(کەڵەشاخ بۆ خۆ ڕزگارکردن، لە خولەکێکدا هەرسێ گەشتیارەکەی بەخێرایى لەسەر ترۆپکێک دانا، بە پەلەش ئاگادارى دەورو بەرەکەى کردەوە کە پەتاى بیر نوێ لە ناوچەکەدا کەوتۆتەوە. دەنگ بەئاسانى بە ناوەندى ڕەقەڵانیدا بڵاودەبێتەوە. بەکەمترین کات هەواڵی گەشتیارەکان کە بۆ ئازادکردنى خانزادەکان هاتبوون، لە زارو دەنوکی ناوەناتۆرەوە بۆ بێڕوو تا لووت درێژى چاو سەوزى، قژلوولى، دەمپانى، ملپانى، ناوشان پانى، خڕو خەپانى، قاچ کەوانىو سەرجەمی دەعەجانەی تر بڵابوبوەوە.)

دەعەجانە نادیارەکانیش بەپەلە لە کەناڵی کونەکونەکانەوە هەواڵی هاتنو مەبەستی چاوەڕانکراوی تازە گەشتیارەکانیان بە درزەکان دەگەیاند تا شەقارە لاوازەو پڕوکاوەکان دەنگەکان بە هەورە ماتەکان بگەیەننو خۆسازدەن بۆ بەرگریو شاڵاو بەرپەرچیان بدەنەوە. لە هەمو لایەکەوە دەعەجانەکان دەیانبۆڕاند، "پەلوپۆى زانین بشکێننو سنوورەکانى نەزانین قایمکەن، ڕێگە لە هەمو گەڕۆکێکی رێگا بگرن، کە نیازیەتی بناغەی بێدەنگی بشڵەقێنێت".

(لەو ڕوانگەیەوە کە مێلۆو تۆکو زەردەواڵە لـێی وەستابوون، دەیانبینى کە لەشکرى نەزانین خرۆشاوەو ئامادەى شاڵاو هێنانە.)

تۆک، "چاک وایە زوو بجوڵێین دەنا دوور نیە بمانگرنه‌وه‌".

هەرسێکیان قەتارەیان بەستو کەوتنە ڕۆیشتن. مێلۆ هەناسەیەکى پڕ بەسییەکانى هەڵمژى، ئەوانیش هەر وەهایان کرد، زەردەواڵە کە دەیزانى مەترسى لە دواوە پەلدەهاویت، بە پێکەنینەوە، "کوڕینە من وابزانم ئەم ناوەم لەوەوبەر دیوه‌ داوام که‌ون" .

زیندە خەو "قەڵاکەی کە لە هەوادا"

گەشتیارەکان بەرەو ژوور سەردەکەوتن، لە لوتکەى شاخ بۆ شاخێکی تر دەڕۆیشتن. بەسەر بەردى تیژو بە تەنیشت کەندەڵانى ترسناکدا هەنگاویان هەڵدەهێنایەوە، بەهێواشو پەلە ڕەوتیان دەکرد. بێدەنگى ترسێک بو وەک هاوسەر لەتەکیاندا گەشتی دەکرد. بێ لەدەنگى پێدانانو هەڵگرتن، جارجارێک ده‌نگی بەرد دەرچوولە ژیر پێیاندا خل دەبووه‌ ده‌بێست. بەدەم ڕۆیشتنەوە سەدان بیر لە مێشکى مێلۆدا چەکەرەیان دەکرد دێوەکانیش تا دەهاتن لێیان نزیک دەبوونەوە.

"وا گەیشتن"، زەردەواڵە، لەوە دەچو کە بە ئاواتەوە بووبێت کە ئەو سەرەی هەر بەرز نەکردایەتەوە.

مێلۆ، " لەو لوتکەیه‌وه بەرەو ئێرەوە دێن".

گەشتیارەکان بەرەو ئەو لوتکەیە دەچوون کە پلەپەیژەکانی بەرەو ئاسمان بەرز دەبووەوە. ڕێگاکە بە پێچاو پێچى بۆ پۆپەکە سەردەکەوت. زەردەواڵە پڕ بەدڵ هاواریکرد، "دەیبینم، دەیبینم".

زەردەواڵە پیاوە خەوتووەى دەدى، کە پاڵتۆیەکى بەشانو ملیادابو، لەبەردەم پلە پەیژەکان وەک پاسەوان هەڵتووتابو. زەردەواڵە به‌ ملەی شاخەکەوە سەرکەوتو بەرەو ترۆپکەکەى هەنگاوی دەنا، بە پەلە بە پلە پەیژەکەدا سەرکەوت، تۆک بە ئەسپایى چرپانی، "لەسەرخۆ ڕێبکە".

پیاوە خەوتووەکە لە گرمەو زرمەی زەردەواڵە بەخەبەرهات، بەپەشۆکاویەوە، "ناوتان چییە؟"

پیاوه‌که‌، لەهەمان کاتدا پەڕاوەکەى کردەوە، پیت لەدواى پیت گەڕا تا بەلاپەڕەى 215 گەیشت، یەکسەر دەستى بەنووسین کرد، ئەوەندە بە ترسەوە دەینووسى، کە خشەى نووسینەکەى دانى مێلۆی جیڕ دەکردەوە. پیاوەکە لەترسو لەرزا مەرەکەبەکەى بە کۆشى خۆیدا ڕژاند. پاش ماوەیەک هۆشى بەخۆیا هاتەوە، ئینجا دەستى کرد بە هاوارکردن، بە ناسازیەکەوە، "ناوەکانتانم پێبڵێن. زۆر چاکە، زۆر چاکە، زۆر دەمێکە گوێم لە پیتى (م) نەبووە".

مێلۆ بە پەرۆشەوە، "ناوى ئێمەت بۆچییە؟ ئێمە زۆر پەلەمانە کە بڕۆین".

پیاوەکە بۆ هێمن کردنەوەی گەشتیارەکان، "خەم مەخۆن زۆر ناخایەنێ، من بە ڕەسمى، هەست پێوەرم. ئێستاش ئێوە دەبێت هەندێ زانیاریم لەسەر خۆتان بدەنی تا هەستتان بپێوم. پێم بڵی تۆ لەکوی لەدایک بووى؟ کەى لە دایک بووى؟ بۆ لەدایک بووى؟ تەمەنت چەندەو تۆزێکى تر تەمەنت دەبآ بەچەند؟ ناوى دایکت، ناوى خێزانت، ناوى مام، ناوی خاڵ، ناوی ئامۆژن، ناوی خاڵۆژن، ناوی ئامۆزاکانت، ناوی خاڵۆزاکانت، نێرو مێیان، لەکوێ دەژین، چەند لەوێ ژیاون؟ ناوى ئەو قوتابخانەیەى لێیدەخوێنى، ئەو قوتابخانانەى کە لێی نەتخوێندوە، ئەو یاریانەى دەیکەى. ژمارەى قۆندەرەکانو قەوارەیان، ژمارەى کراس، بلوس، پانتۆڵ، دەرپێ، فانیلەو قەبارەکانیان چه‌نده‌ و بۆچی ئه‌وه‌نده‌ن. ئا، زەحمەت نەبێ ڕەنگەکانیشیان چۆنەو بۆچى؟ دیارە شەش زەلامیش دەبێ پشتگیرى لەو زانیاریانە بکەن، کە ڕاستن. ئێستا تکایە بەسەرە ڕیزبگرن، بێدەنگبن. لە بیریشتان بێت پاڵنانو نوقورچ گرتن قەدەغەیە. ئێستا یەک بەدواى یەک وەرنە پێشەوە".

زەردەواڵە پرسیارەکانى کە هەست پێوەرەکە لێیکرد، گران بە بیردا دەهاتەوە، بەڵام، بەپاڵە پەستۆ خۆى گەیاندە بەردەمیه‌دا قوتکرده‌وه‌. پیاوەکەش بە کەیفو زەوقى خۆى وەڵامەکانى لە پێنج جێگەدا دەنووسیەوە. هەرجارە ناجارێکیش پشوویەکى وەردەگرتو بۆینباخەکەى چاک دەکردو چاویلکەکەى پاک دەکردەوە، قرخەیەکى بۆ دەکردو لووتى دەسڕى. بەدەم نووسینەوە زەردەواڵەى نیگەرانى مەرەکەباوى کرد. لەو کاتەدا کە دەیوست بزانێ قەوارەى کراسو قۆندەرەو پانتۆڵەکەى چەندە.

"یەکێکى ترتان بێتە پێشەوە"، پیاوەکە بە دەنگێکى شارەزایانەوە بانگى کرد.

مێلۆ لەو کاتەدا لە ڕێگەکە ورد دەبووەوە، بینى دێوەکان نزیک دەبنەوە، بەکابراى وت، "بەهیوام پەلەبکەیت لە نووسینیدا".

(پیاوەکە لەسەرخۆ دەینووسی، هەرچۆنێک بو تۆکو مێلۆ زانیارى تەواویان‌ پیدا.)

تۆک بۆنى دێوەکانى دەکرد، بە مرخەوە پرسى، "ئێستا ئێمە مەرەخەس بوین، یان نا؟"

پیاوەکە بەتەباییەوە، "بەهەمو شێوەیەک ئەنگۆ مەرەخەس دەبن، تەنیا دواى ئەوەى پێم دەڵێن باڵاتان چەند درێژە، کێشتان چەندە، ژمارەى ئەو پەڕاوانەى کە لە ساڵێکدا دەیخوێننەوە چەندە، ئەوانەى کە نایخوێننەوە چەندە. لەگەڵ ئەو ماوانەى کە بە نانخواردن، خەوتن، یاریکردن، لە ڕۆژێکدا بەسەرى دەبن چەندە. لەکوێ کاتى پشوودانتان بەسەر دەبەن. چەند جار لە هەفتەیەکدا دۆندرمە دەخۆن. حەز لەکام جۆرەیان زیاتر دەکەن. دواى ئەوە بە ئەرکى مەزانن ئەو سێ فۆرمە بە وردى وبێ هەڵە پڕبکەنەوە، ئەگەر نا دەبێ سەر لەنوێ پڕیبکەنەوە".

مێلۆ کە بە فۆڕمە هەڵچنراوەکاندا دەیڕوانى، "باوکەڕۆ، چۆن ئێمە فریا دەکەوین "!

هەست وەرگرەکەش بەنازەوە، "دەى دەى پەلەکەن، من بەتەما نیم تا ڕۆژى قالو بەلا چاوەڕێتانکەم".

هەرسێکیان دەستیان کرد بە پڕکردنەوەى فۆڕمەکان بەخێرایى. مێلۆ فۆڕمەکانى داناو سوپاسى کردن. پیاوەکە چاویلکەکەى داگرتو قەڵەمەکەى کرد بەلاگوێیدا، پەڕاوەکەى لێکناو دەستیکرد بەخەوتن. زەردەواڵە بەلاشان دەیڕوانى، بە پلەپەیژەکەدا بۆ سەرەوە ملی نا.

هەست پێوەرەکە بە خەبەرهاتەوە، چاویلکەکەى نایەوە سەرچاوى، قەڵەمەکەى بە دەستەوە گرتەوەو پەڕاوەکەى کردەوەو قیژانى، "ناوچەکەى بۆى دەچن؟"

زەردەواڵە بەناڕەزاییەوە، "من وابیر دەکەمەوە...."

هەست وەرگرەکە هەندێک تێبینی لە پەڕاوەکەیدا نووسى، "ناوچەکەى بۆى دەچن؟"

مێلۆ بە بێئارامییەوە، "قەڵاکەى کە لەهەوادا ڕاوەستاوە".

لەوەڵامدا هه‌ست وه‌گره‌که‌، "بۆچى کاتى خۆت لەو بەرزىیەدا بەبا دەدەیت".

هه‌ست وه‌رگره‌که‌ دەستى بۆ ناوچەیەک درێژکرد تا سەرنجی مێلۆ بەندکات. ئێنجا به‌ ده‌نگیکی سیحر ئامێزه‌وه‌، "من دڵنیام کە تۆ زرمە کوتێی سێرکت پێخۆشترە وەک لە گەڕان بەدوای شتێکدا کە هەوا دەیهێنێ و دەیبات".

لەو کاتەدا کە پیاوەکە دەدوا، هەرسێکیان بۆ ڕاستەڕێگەکە دەیانڕوانى، تەنها مێلۆ سێرکسێکی بەدیکرد. تۆکو زەردەواڵە هەستیانکرد، که‌ هه‌ست وه‌گره‌که‌، یاری بە حەزەکانی مێلو دەکات.

ئینجا پیاوەکە ڕووى بۆ لاى تۆک وەرچەرخاند، "ئەزانم تۆ بۆنی بەرامەت پێخۆشە".

(لەوکاتەدا سەگەکە لووتى بۆ ئاسمان بەرزکردەوە.)

هەست پێوەرەکە بە زەردەواڵەشى، "دەزانیت تۆ بەو خەوەوە دەخەویت کە کۆڕو کۆمەڵ چەپڵەى بۆلێدەدەن"

(زەردەواڵە گوێی لەو دەنگانە بو کە چەپڵەیان بە تووندی بۆ لێدەدا.)

گەشتیارەکان له‌و ساتانه‌دا، هەستی بینینو بۆنکردنو گوێگرتنیان لە تەڵەی تەلیسمی هەست پێوەرەکەوە گلابوو، وه‌ له‌ دووی شەپۆلی ئارەزووەکانیان گه‌شتی داڵخه‌یان ده‌کرد. هەریەک بە جۆرێک بە دووی مەبه‌ستە ساکارەکانیانەوە مەلەیان له‌ دنیای خه‌یاڵدا ده‌کرد.

لەوکاتەدا هەست پێوەرەکەش هەواى باڵى خۆى دەداو دەعەجانەکانیش هێدى هێدى نزیک دەبوونەوە، مێلۆش بەخەیاڵ بەناو یاریەکانى سێرکسدا دەگەڕا. تۆکیش چاوەکانى بۆ نوقاندبو تا شەپۆلى بۆنەکان چاکتر مەستى کات. زەردەواڵەش لەخۆشیدا هاوارى دەکردو گەزگەز باڵاى دەکرد. پیاوەکەش چاوى لە ملەی شاخەکە بڕیبو، بە هیوا بوو دەعەجانەکان بگەن.

دەنگو دەنگدانەوەى سێرکسو هیلاکى ڕێگەوبان دەستەکانى مێلۆیان شلکرد، لەناکاو هەگبەى دەنگ کە دیارى پارێزەرى دەنگ بو، لەدەستى کەوتە خوارەوە، لەگەڵ کەوتنیدا، دەنگە نەسرەوتەکانى ناو هەگبەکە، بەتایبەتى قاقاى پێکەنین، شەپۆلى هەواى بەتەوژم وروژاندو تەلیسمى گوێ ڕایەڵیو بێری بەند بوی مێلۆیان له‌ خه‌یالی سێرکس ده‌رپه‌ڕاند. مێلو لە ناکاودا به‌ خوی وت، "هیچ سێرکسی لە هەنووکەدا بوونى نیە بێ لەو سێرکەی کە بیری منداڵیم تامەزوی دەکات".

تۆکیش بە ئاگا هاتەوە، "بۆن دێت بۆنى بێگانان دێت لەم دەوروبەرە دێت".

زەردەواڵە بە پەرۆشەوە، "گەرچى دەنگەکانی که‌ ده‌بیست درۆبون، بەڵام دەماخمیان بۆ ماوه‌یه‌ک فێنک کرده‌وە".

کابرای هەست پێوەر بە زەلیلییەوە هاتە دوان، "من ئاگادارم کردن لەوەی کە من هەست پێوەرم، سوود لە سروشتی سادەییتان وەردەگرمو بە تەنکاوی ژیاندا سەوڵتان پێلێدەدەم، بەو مەبەستەوە لغاوتاندەکەم. مەستى خەونەکانم خەواندبو، هەستى بەرپرسیاریتانم بەلاوە نابو. ڕێگەى هەڵبژاردنتانم ئاوەژو کردبو. هەستى ڕێژەییتانم پارچە پارچە کردبو، بەڵام یەک هێزم ئێوه‌م بۆ دەستەمۆناکرێت".

مێلۆ، "ئەو هێزە چییە؟"

پیاوەکە بە لەرزینەوە، "پێکەنین، کە تۆڕی دەماری منی پساند و بازوشمى ڕاتەکاند".

تۆک بەڕامانەوە، "تۆ کە دەتوانى هەست بدزى، بۆچى هەستى پێکەنینت نەڕفاند؟"

هه‌ست وه‌گره‌که‌، "من لە نەوەى (مۆنەکانم) ڕقم لە پێکەنین دەبێتەوەو لە میکانیزمی شەیتانی پێکەنین ناگەم. که‌ چۆن نه‌سره‌وتانه‌ کار ده‌کات".

زەردەواڵەش کە هێشتا خوماری داڵغە لە دەست چووەکانی بو، "ئەوا هاتن با دەرچین تا نەیانگرتووین".

(زەردەواڵە بەسەر مێزو پەڕاوو چاویلکەى هەست وەرگردا قەڵەمبازیدا، دوایى تۆک بەدوایدا بەچوار پەل غاری دا و ئینجا مێلۆ بەپەلە بەدوایاندا هەنگاوى هەڵگرت.)

لەوکاتەدا دەستێکێ ترس لە پشتەوە پەلامارى قاچى مێلۆى دا، بەڵام لەبەر ئەوەى پلە پەیژەکان لە هەوادا وەک چەرخ وفەلەک دەهاتنو دەچوون، ئەو نەیتوانى قاچى مێلۆ بگرێت، ناچار به‌ریدا.

(دەعەجانەکان کە نەریتى جەربەزەییان نەبو. بڕواشیان وابو گەر سەرکەون بۆ ناو قەڵاکە، دوور نیە بەر لەعنەتی ژیری و ئاواز بکەون. دەرئەنجامی داخی لە دەستدانی گەشتیارەکانیان بە یەکتر دەڕشت.)

مێلۆو هەردوو هاودەنگەکەی وردە وردە سەردەکەوتنو لە مەبەست نزیک دەبوونەوە، گەرچی پلە پەیژەکان لە هەوادا جیلم وجۆلانەیان دەکرد. تەمومژی سەرکەلیش بەری ڕووناکی تەنیبو. گەشتیارە هۆشیارەکانیش بە هەستێکى پڕ مەبەستەوە سەردەکەوتن. هەنگاو بە هەنگاو هاریکارى یەکتریان دەکرد، پەیکوڵیان لەگەڵ گێژەڵوکەى نەسرەوتا دەکرد، چما لە کاتێکی وەهادا بتوانن بیر لە ڕاوەستان بکەنەوە. ڕۆیشتن بەرەو سەرەوە بێ ئاوڕدانەوە، تەنها بیرێک بوو کە ئەوان لەو چرکانەدا پێی ئاشنابوون.

هێدى هێدى گەشتیارەکان لە دەروازەى قەڵاکەی کە لە هەوادا بو، نزیک دەبوونەوە. تیشکە ساوکانی گەردونیش هەم دەروازەى قەڵاى لا ئاشکرا کردن، هەم بە ڕووناکى تاریکیو سەرماى بەرزیی دەڕەواندەوە. هەرسێکیان بەخێرایی خۆیان گەیاندە ناوەو چاوەڕوانى خانزادەکانیان دەکرد کە فەرموویان لێبکات. لەناکاو دوو دەنگ بەئاوازێکی ژیرانە، "فەرموون دەمێکە چاوەڕێی هاتنتانین".

پەردەیەکى دوو فاقەیى یەکاڵا کرایەوە، دوو ئافرەتى قەشەنگ بە پێکەنینو ڕووی گەشەوە دەیان ڕوانی. هەردووکیان بەرگى سپیان پۆشیبو. یەکێکیان زۆر گەرمو نەرم پێدەکەنی، ئەوى تریان ژیرو چاومەستانە دەیڕوانى. مێلۆ بە نەرمى چۆکى ڕێزى دانەواندو، "تۆ دەبێ خانزادى ژیرى بێگەرد بیت".

ئەویش بەسادەییەوە، "بەڵێ وایە."

مێلۆ ڕوویکردە ئەوى تریانو بە خۆشیەوە، "دەبێ تۆش ئاوازى شیرین بیت."

ئەویش بە پێکەنینەوە، "ئەى لەمنت نەکەوی ئەوەى تۆ دەى فەرمووى هەروایە."

مێلۆ بە دڵنیاییەوە، "ئێمە هاتووین کە ئێوە لەگەڵ خۆمان بەرینەوە."

زەردەواڵە کە ترس بەرى نەدابو، "دێوەکان بەڕێوەن."

تۆکیش پێشنیارى، "پێویستە بەخێرایى ئەم قەڵایە بەجێ بهێڵین."

ئاواز بەنەرمیەوە، "خەمتان نەبێت، ئەوان ناوێرن سەرکەون، ئێمەش زوو بەزوو ڕێدەکەوین."

ژیر پێشنیارى کرد، "فەرموون دانانیشن، من دڵنیام لەوەى هیلاکنو پێویستیتان بە پشوویەکی کورت هەیە."

تۆک بە هەناسە بڕکێیەکەوە جێی خۆى خۆشکرد، "ڕۆژێکە بەڕێوەین."

زەردەواڵە کە شانى لەسەر قەنەفەکە دایابو، "هەفتەیەکە لە شەڕو هەراداین."

مێلۆ بەرەو لاى خانزادەکان چو، بەدەم دانیشتنەوە، "ماوەیەکى زۆرى خایاند تا گەیشتین، بەڵام دەکرا زووتر بگەین گەر لە ڕێگەدا هەڵەمان کەمتر بکردایە. ئێستا دەزانم هەڵەکان چۆن ڕوویاندا."

ژیر لەسەرخۆ، "ڕاست نیە کە هەڵەت لا ناخۆش بێت. چونکه‌ هه‌ڵکردن قوتابخانه‌ی فێربوون، فیربوون بێ هەڵە بوونی نیە. تۆ ئەوکاتە فێردەبیت کە نەترسی هەڵە بکەیت. چونکە ئەو کاتە زیاتر فێر ئەبی لەو هەڵەیەوە کەلە دەرئەنجامی هۆیەکی دروستەوە هاتۆتە کایەوە، لەجێی ئەوەی راستبیت لەبەر هۆیەکی نا دروست."

مێلۆ بەگومانەوە، "بەڵام فێربوون هەرگیز کۆتایى نایەت."

ژیر بەتەباییەوە، "ئەوە زۆر ڕاستە کە دەیڵێیت، بەڵام تەنیا فێربوونى شت گرنگ نیە، گرنگ ئەوەیە بزانى چى لەو فێربوونانە دەکەیت تا ژیانى پێ دەوڵەمەند بکەیت."

تۆکو زەردەواڵە خەوبردنیەوە، مێلۆ لە تێگەیشتنى خۆى دەدوا، "من وا تێدەگەم کە هەندێک شت دەزانم، بەڵام بەکارى ناهێنم. چونکە نازانم بۆچى دەبێت بیانزانم؟"

ژیر کە دەیڕوانیە ڕووى ماندوى مێلۆ، "تۆ لەوانەیە ئێستا بەهاى ئەو شتانە نەزانیت کە فێریان بوویت. هەرچۆنێک بێت ئەو شتانەى کە فێریان دەبیت، ڕۆژێک لات ڕوون دەبنەوە، ئەگەرچى بچوکیش بن لە ڕواڵەتدا کاریگەرى خۆیان هەر دەبێت. بۆنمونە بۆچی، لەبەرچى مێروولەیەک باڵ دەگرێت؟ یان باڵدارێک دەورەى هەمو دنیا دەکه‌ن یان بۆچى تۆزێک دەنیشێتەوە سەرزەوى و ئاسمان ڕاى ناگرێت یان کاتێک کە تۆ گەشت بە سەر زەوى دەکەیت، تۆزقاڵێکى ڕەوتى ئەرز دەگۆڕێت یان کاتێک پێدەکەنیو دڵت خۆشە، بۆچی بڵقى ئاو ڕەنگی دەگۆڕێت یان کاتآ ماتى و سستی دڵت دەگرێ، بۆچی خەڵکی لێت دەپرسن چی قەوماوە؟. دیارە کۆششى زۆرى دەوێ تا له‌وانه‌ بگەیت. زانیاریش هەر بەو شێوەیەیە گه‌شه‌ ده‌کات. هه‌ر که‌ تۆ شتێکى تازە فێردەبى، دنیا شتێک دەوڵەمەندتر دەبێت، جا ئیستا پێی بزانى یان نا، ئەوە باسەکە لە دەرگایەکێ تر دەدا، به‌ڵام رۆژگار ئه‌و ده‌سلمێنت که‌ ئه‌زمونی تۆ له‌ مڕۆدامانا راسته‌وخو بۆ خۆت، ناراسته‌وه‌خۆ له‌ کۆمه‌ڵدا چالاکانه‌ یان سستانه‌ کارێگه‌ری له‌سه‌ر داهاتو ده‌بێت.

ئاوازیش وەک ئەوەى بیەوێ لێدوانەکەى ژیر تەواوبکات بە مێلۆى وت، "لەبیرت بێت زۆر جێگە کە تۆ ئێستاکە حەز بە بینینیان دەکەى، دەشێ لە دەرەوەى نەخشەى ئەمڕۆى ژیانتا بێت، هەندێکیشیان دەشێ هەر لە دەرەوەى نیگاو ڕوانینی ئەمڕۆتدا بێت، یان دەشی لەمڕۆدا تۆ دەستت پێیان نەگات، یان دەشێت کە نەزانی چۆن گەشتیان بۆ بکەیت. بەڵام ڕۆژێک دێت کە ئەم ئەزمونەت سود به‌ پلانی ئه‌و خشه‌یی داهاتوت بگه‌ێنێتو ئەو جۆرە گەشتانە که‌ ئه‌مڕۆ بیریان لێده‌که‌یته‌وه‌، ئه‌وسا بۆ نزیک بخاتەوە. چونکە ئەوەى کە ئەمڕۆ فێرى بووى، دوور نیە کە لە کردنەوەی هەندێ لەو گری کوێرانەى لە ئایندەدا دێنە سه‌ر رێت، سود بگه‌ێنێت."

مێلۆ پاش ماوەیەک ڕاما، "بڕوا دەکەم کە لە هەندی لایەنى لێدوانەکەتان دەگەم، بەڵام چى لە هەموو شتێک گرنگترە تا لەئێستادا بیکەین؟"

لەو ساتەدا شەقەى دەنگی تەور گفتوگۆکەى پێ بڕین. لەگەڵ هەموو شەقەیەکدا، قەڵاکە لەهەوادا زیاتر لەنجەى دەکرد. لە تاریکاییەکەى خوارەوە دێوەکان بە تەورو داسو مشار گوریسەکەیان دەبڕیەوە. پاش ماوەیەک دانیشتوانی قەڵاکە هەستیان کرد کە شەپۆلى هەواکە بەهێواشى لە ئامێزى گرتوون. هەر کە زەردەواڵە زانى چى ڕوویدا، هەستایە سەرپێو قیژاندى، "ئێمە بەهەوادا گەشت دەکەین."

ئینجا سەیرى دەرەوەى قەڵاکەى کردو پرسى، چۆن دەتوانین دابەزین؟ نە پلە پەیژەمان پێیە تا فریدنه‌ خواره‌وه‌و دابه‌زین، نە باڵیشمان هەیە بفڕین، لەگەڵ هەمو خولەکێکیشدا لەوە دەچێت قەڵاکە بەرزتر ببێتەوە.

مێلۆش، "کاتیشمان لەدەست دەچێ، ئه‌گەر به‌پەله‌ لێره‌ ده‌نه‌چێن، وانیە؟

تۆک بە قەڵەمبازێک لە نێوانیاندا گیرسایەوە، "ئه‌گەر ئامادەن لەیەک کاتدا هەمووتان بە قەڵەمبازێک دەبەمە خوارەوە."

زەردەواڵە بەگومانەوە، "دەتوانى هەموومان هەڵگرى؟"

تۆک، "بۆ ماوەیەکى کەم دەتوانم هەردوو خانزادەکە لەسەر پشتم دانیشن، مێلۆ خۆى بە کلکما هەڵواسێ و تۆش قاچى مێلۆ قایم بگرە."

زەردەواڵەکە دڵى بە پلانەکەى تۆک خۆش نەبو، بەناڕەزاییە، "ئەى قەڵاکە لە هەوادا چى لـێ بەسەر دێت؟"

ئاوازیش بەخەندەیەکەوە، "با قەڵاکە لەگەڵ هەوادا گەشتی کۆتایی خۆی بکات."ژیریش، "قەڵاکە با دەیبات، ئیمەش دەبێ بە دوی کاری خۆماندا بڕۆین."

تۆک گوڕى بەستەوەو بەناو پەنجەرەکەدا قەڵەمبازیدا. خانزادەکان بێخەم وەک دوو خوشکى ژیان لەسەر پشتی تۆک دانیشتبوون و باوەشیان بەیەکدا کردبوو، مێلۆش باوەشی بە کلکى تۆکدا کردبوو کە ئاستەم بوو بەرەڵایکات، زەردەواڵەش قاچی تۆکی گرتبوو داڵغەى بە کۆلارەوە لێئەدا. هەرهەموویان بۆ ناو تاریکى شاخە بەردینەکان بە خێرایى دادەبەزین.

گەڕانەوەى ئاواز و ژیر

هاودەنگەکان بەقەڵەمبازێک، لەقەڵاکەوە سێ لووتکەى بەرزیان تێپەڕاند، کە دێوەکانی زیاتر تووڕەو تڕۆکرد. تۆکی جەربەزە کە لێهاتووانە بازێکى دا، لەسەر زەوى بە هاوسەنگى وەستایەوە.

تۆک بە هاودەنگەکانی وت، "دەبێ ڕاکەین پێش ئەوەی دەعەجانەکان بمانگرنەوە".

خانزادەکان بە سواریى مانەوە، تۆکیش تادەهات چاکتر بە لاپاڵى کەندەڵان و توولە ڕێگاکاندا لە داوی تۆکه‌وه‌ ریده‌کرد. گەرچى تاریکیو تەمو مژی ئەو بەیانیە بە ئاستەم ڕێگاکەیان ئاشکرا دەکرد. سوپاس بۆ لووتە سروشتیەکانی تۆک، کە هەنگاو بە هەنگاوی ڕێگاکەی بە بۆن کردن دەناسیەوە. دەعەجانەکانیش لە هەوارگەى نەزانینەوە بە تەپ و تل بە سەریەکدا دەکەوتنو هەڵدەستانەوە. هەورەچڵکنەکانی بەرزی تا دەهات نزمتر دەبوونەوە تا ڕێگە لە هاودەنگەکان ونکەن. مێلۆ بەدەم ڕاکردنەوە، ئاوڕێکى پەلەى دایەوە. تارماییەکى لاى چەپیەوە بەدی کرد کە لە باڵا بەرزێک و کورتە باڵایەک و قەڵەوێک پێکهاتبوون. بەسەرو چاو یەکەمو دوهەم لەیەکتر دەچوون، سێهەمیشیان لە دوانەکەى تر دەچو. هەرسێکیشیان زۆر بە ناهاوسەنگى ڕێگەیان دەکرد. پەیوەندی ئەو سێ دەعەجانە کە بەدەم شاڵاویانەوە مشتومڕیان دەکرد، واى لە مێلۆ کرد کە بڕوابکات، کە دەبێت ئەوانە دەعەجانی ناهاوسەنگ بن، نەک تەنها لەبەر ئەوەی وەها دەردەکەون، بەڵکو ڕێ کردنو دووانیان ئەوەی بەیان دەکرد.

یەکێکیان دەیگوت لێرەوە. ئەوى تریان دەیگوت لەوێوە، سێهەمیش لەگەڵ هەردووکیانا تەبا و ناتەبا بو. ڕێکەوتنەکەیان زیاتر لە شاردنەوەى جیاوازی دەچو، وەک لە ڕێکەوتن بچێت. لەڕاستیدا، لەوە نەدەچو کە کەسیان خاوەنى بۆچونێک بن، بۆیە شپرزانە بە دوای هاودەنگەکاندا ڕەفتاری بێ سەرو بنیان دەکرد.

تائەو کاتە، دەعەجانەکان بە تەوژم دەهاتن. لەلاى ڕاستی هەر سێ ناهاوسەنگەکەوە، دەعەجانێکی تر کێبڕکێی ناقۆڵایانەى لە تەک ئەواندا دەکردو بەسەر تاشە بەردەکاندا قەڵەمبازى دەدا تا پێش لەوان بگرێت وەک لەوەی بیر لە گرتنەوەی هاودەنگەکان بکاتەوە. ڕووکارى پێشەوەى ئەو دەعەجانە پێچەوانە بو، هەم دواوەشى ئاوەژوو بو. لەوە نەدەچوو کە سەیرى پێشەوە یان دواوە بکات، بۆیە هەر جارەى بەجۆرێک بازیدەدا، لەوە نەدەچو مەبەستی لای خۆشی ئاشکرا بێت، بۆچی وا ده‌کات، ئەو دەیویست لەو جێگەیەبێت کە نایەوێ بەجێى بهێڵێـت. ئەوەى کە زۆر بۆ مێلۆ ترسناک دیاربو، هێلکە شەیتانۆکەیەکى لینجی نەرمی گەورە بو، کە بە پەلە دەکشاو چەند سانتیمێک لە لێوه‌ی دوور بو. کشاندنو چونەوەیەک ئه‌و ده‌عه‌جانه‌ دیاربو، که‌ ئازاری ده‌دا، چونکە ڕووکاری به‌ ده‌م ئه‌و گۆرانه‌وه‌، به‌یانی ڕقو کینە به‌یان ده‌کرد. لەدواى خۆشیەوە هێڵێکى تفاوى دەکێشا تا نەزانەکان ڕێگەکەی ئەو بگرنەبەر.

(لەوانەیە تۆ بڕوا نەکەى کە ئەو لە هەموویان خێراتر لەڕێگادا دەکشا.)

تۆک کە هەستى بە مەترسى دەکرد، "پێهەڵگرن زۆرمان نەماوە سەرفرازبین".

تۆکو مێلۆو زەردەواڵە لە تەک سەرەولێژیەکەدا کێبڕکێیان ده‌کرد. دەعەجانەکانیش بەهەمان شێوە شاڵاویان بەردەوام بو. ماوەى بەینیان تا دەهات کەمتر دەبۆوە. مێلۆ بە قەڵەمباز پێش زەردەواڵە کەوت کە هەستی کرد بڵقێک بە دوایدا خل دەبێتەوە. بڵقەکە کە بۆڵەی دەهات، وا دەریدەخست کە شتێک دەزانێت، به‌ڵام بۆڵە بۆڵکردنه‌که‌ی، ئاشکرای نەزانى دەکرد. بەدواى ئەویشدا دەعەجانی ڕەشپۆش تەکانى دەدا، هەروەک یەکی لە دواوە پاڵى پێوە بنی وا دەردەکەوت. خۆ ئەگەر ئەم بەزمو ڕەزمەى دەعەجانەکان کوێرانە نەبوایە، ئەوا دوور نەبوو مێلۆ و زەردەواڵە دەستگیرکرانایە.

فسفس پاڵەوانی ده‌عه‌جانیش بە هەزارو یەک ڕووەوە هەنگاوى دەناو بە دانە تیژەکانى زوو زوو لێوی خۆی دەکرۆشت. هەرکاتێک کە یەکێک لەو ڕێگایە دەکەوت و خیرا هه‌ڵ نه‌ده‌ستایه‌وه‌، ئەوا هەزار ئەعوزوبیلا بە ژێر پێى بونه‌وه‌، ڕزگارى نەدەکرد. لەگەڵ شاڵاوەکەدا مەڕە پاپاش بە یادی ڕۆژگاری لەدەست چووەوە، هاوشانیی دەعەجانەکانی دەکرد. هەرچەند بەوێنەو کردار ئه‌و لەوان نەدەچوون. بەڵام بڕواش دەکرێ کە لە کۆندا لە سەر یه‌ک شڕە بەرماڵ نانیان خواردبێت. هەر بۆیە خورتە و بۆڵەیان بۆنی نهێنى درکاندنی لێوە دەهات. یەکێکیان دەیوت، "من نەخۆش بووم بەڵام گونیەکە دڕا. یه‌کێکی تریان ده‌یوت، "من ڕێگاکەم ون کرد بەڵام کەس دیارنەبو".

بۆڵەو هاوارو شاڵاوی دەعەجانەکان لەو ڕۆژە دەچو کەس چاوەڕێ ناکرێت که‌ ڕووبدات، به‌ڵام به‌رده‌وام باسی ده‌کرێ. تۆک بە خێرایى چوارناڵەى دەکردو مێلۆ و زەردەواڵەش، ئه‌گه‌رچی لە پەلووپۆ کەوتبوون هه‌ر به‌ دوایدا رایان ده‌کرد. ئەوەى لەو کاتەدا چاک بو، سەر بەرەوخواری رێگاکە بو کە لە پێدەشتەکانی مەملەکەتى دانایى نزیکی ده‌بوه‌وه‌. مەملەکەتى داناییش لە گەڕانەوەی هاودەنگەکان بە ئاگا هاتبۆوە.

هێزەکەیان مەملەکەتی دانایی لە پانتایى دەشتەکەدا کۆبۆوە تا بەرگرى لە شاڵاوى دەعەجانەکان بکەن. کاتێک دەعەجانەکان گوێیان لە جوق و مۆسیقاى هێزەکانى شارستانیەت بوو، شاڵاوەکەى توشی شۆکی ناکاو وساردبونه‌وه‌ بو.

مێلۆ بەهێواشى سەرى ماندوى هەڵبڕى، لە ئاسۆى دەشتە هەمەڕەنگەکەوە ڕوناکى قەڵغانو شیرى بە دیکرد کە لە دەشتەکەوە بەرەو ڕوویان ده‌بریسکایه‌وه‌. بەڵام لەناکاودا دەنگەکان پێشه‌وه‌و پشته‌وه‌یان بەشێوەیەکى سەرسوڕهێنەر بێدەنگ بو. بۆ چرکەیەک مێلۆ وا هه‌ستیکرد که‌ شەپۆلی ده‌نگان بەرامبەرە به‌یکتر بونه‌ته‌وه‌ و یه‌کتریان خواردۆته‌وه‌. چونکه‌ له‌‌ دوای ئه‌و چرکەیەوه‌، دوو ده‌نگی هاوتا و ناهاوتای مێلودی ده‌هاته‌ گوێه‌وه‌. دەنگى دەهۆڵەکانی شارستانی بانگى سەرفرازیی و خۆشی بون،‌ هاوازی بگره‌وه‌ و به‌رده‌ ترسینه‌بون.

پیت بە بەربڵاوى رەهەندى وشەوە ئامادەى جەنگ بو، بیرکار بە ڕێنووس بەش ودابەشەوە لە پشتى لەشکرەوە نەخشەى دەکێشا، دوکتۆر زەب زەبە بە کەرەڤانەو گرمەوە، پارێزەر بە دەنگەوە. هوژەووژە بەپەلە دەنگه‌ ناقۆڵاکانی کۆدەکردەوە. هارمۆنیش له‌و رۆژه‌دا ئاوازى به‌هاری دەژەنى. هەنگى حونجەش بەزیکە زیک، "ب ژ ى ب ژ ى بژى ب.ژ.ى،مێلۆى گەڕۆک بژى".

لە دورگەى دەرئەنجامەوە (خۆم) هاتبو، دەیویست پشتگیرى لە بە ئەنجام گەیشتنى گەشتیارەکان بکات. پۆلیسى مامەڵەى نابەجێ لەو ڕۆژەدا نەیدەویست بێبەش بێت لە خۆشى سەرکەوتن. دەعەجانەکانیش بە ترسێکى گەلێک گەورە بیریان پاشەکشێ ده‌کرده‌وه‌. زەردەواڵە، مێلۆ، تۆکو دوو خانزادەکه‌ بە هەناسەیەکى گەرمەوە سڵاویان لە لەشکرى سەرکەوتن کرد. میرى ڕوونکردنەوە لە ئەسپەکەى دابەزىو بەگەرمى دەستى مێلۆى گوشى، "جێی شانازى هەموانێت".

پیرى ماناش دەستى مێلۆی گوش، "کارێکى بێوێنەت ئەنجامدا".

ژمێریاریش دووجار دەستی مێلۆی گوشی، "بەرهەمى کارەکەتان بێهاوتایە".

سۆفى جەوهەریش بە نەرمی دەستی گوشی، "گەشتەکەتان پۆپەى هەوڵدانە".

بەردەستى دووهەمى تێگەیشتنیش، دەستی مێلۆى توند گرت، "لێرەبەدواوە خۆت پێناسەی خۆت دەکەیت".

مێلۆش، "سوپاس هاندانه‌کانی ئه‌وانی کرد".

(هەموو کەسێ لەو ئانەدا ئه‌و هەستەی هه‌بوون، ئه‌گەر بهاتایە لە جێی مێلۆ بوونایە گەشتێکی خۆناسینیان له‌و جۆره‌ی ئه‌و ده‌کرد.)

یەکێ لە ڕاوێژکەرەکان پێتی مه‌زن، نامەیەکى لوول کراوی کردەوەو بەدەنگێکی ئاگادارانەوە، "با هەموو کەسی گوێی لـێبێت. لە ئێستا بەدواوە، سەرجەمى مرۆڤایەتى بزانن کە ئاوازو ژیر لەداهاتوودا بە هاوسەنگی سەرقافڵەى زانست دەکەن".

(دوو خانزادەکە سەرى خۆشەویستیو ڕێزیان بۆ دوو براکە دانەواندو ئەملاو ئەولاى یەکدیان ماچکرد. مرۆڤگەلیش بەگشتى لەسەر ئەوە پێکهاتن کە جوانیەکى سەرتاسەرى له‌گه‌ڵ رۆژگاردا بەرقەرارده‌بێت.)

ڕاوێژکەرەکە لەسەر لێدوانەکە ڕۆیشت، "زیاتر لەوەش، لاوەکەى کە بە مێلۆ ناسراوە. سەگەکەی کە بە تۆک پێناسە دەکرێت، حەشەرەکەی کە بە زەردەواڵە بانگ دەکرێت. هەرسێکیان لەمڕۆ بەدواوە، بە قارەمان و جەربەزە ناوزەند دەکرێن".

بژى خەڵکى له‌ هەوای ژیاندا ده‌نگی ده‌دایه‌وه‌. تەنانەت زەردەواڵە هەستى بەکەمێك شەرمەزارى دەکرد. ئینجا میرى ڕوونکردنەوە، "وەک پێزانینو ڕێزگرتن لە ماندووبوونى هاودەنگەکان، بڕیارە کە سێ ڕۆژ لە سەرانسەرى مەملەکەتى داناییدا شایی وشە و ژمارە دەست پێ بکات. "

دواى ئەوە ڕاوێژکەرەکه‌ سەری بۆ مرۆڤگەل دانەواند، نامەکەیان پێچایەوەو بەیەک جاریش خۆی و هاوه‌ڵه‌کامی خۆیان خانەنشین کرد. سوارچاکانیش وشەى پشوى سی ڕۆژەیان بەهەمو لایەکى وڵاتدا بڵاوکردەوە. لەو ڕۆژەدا هەمو کەسی ماڵى خۆى، گەڕەکەکەى، شەقامەکانى شارو کۆڵانەکانیان خاوێن ده‌کردو دەوروبەری ماڵه‌کانیان بە گوڵی ڕەنگین و بۆنخۆش ڕازانه‌وە. پەنجەرەی ماڵەکانیشیان بەکراوەیى بەجێهێشت تا هه‌واو وه‌ک تیشکە سەرکێشەکان بە کەیفى دڵیان بێن بچن.

مێلۆ، تۆک، زەردەواڵە، خانزادەکان لەگەڵ پیتو بیرکاردا بەگالیسکەیەک لەشارێکەوە بۆ شارێکى ده‌گەڕان کرد. خەڵکی شاره‌کانیش، "بژى هەستو هۆشى ئازادیان ده‌وت".

لەو کاتانەدا ئاواز بە مێلۆى، "ئەو دەست خۆشیانە لە تۆ دەکرێن".

مێلۆ بەنەرمە ناڕازیەکەوە، "بەڵام من هەرگیز نەمدەتوانى ئەو کارە ئەنجام بدەم بەهاریکارى هەمووان نەبوایه‌".

ژیریش بەتەباییەوە، "ئەوەى تۆ دەیڵێیت ڕاستى تێدایە، بەڵام هەوڵو کۆڵنەدانى تۆ بووە هەوێنى ئەم گەڕانەوەیە".

پیت هەڵیدایە، "لەبەر ئەوەبو، کاتى خۆى کە نەمویست شتێکى گرنگت لەگەڵدا باس بکەم."

مێلۆ بە گەرمیەوە، "ئێستا پێم بڵێ ئەو شتە چی بو".

بیرکار سەیرێکی پیتی کردو بە بزەوە، "ئەوسا لە جێی نەبووان بو".

پیت بۆ بیرکاری سەندەوە، "بەڕاستى لەجێی نەبووان بو".

زەردەواڵە ڕەنگێکى هانیو برد، "ئێوە مەبەستانە بڵێن!"

هەردووکیان بەیەک دەنگەوە ڕوویان بۆ لاى زەردەواڵە وەرچەرخاندن، "وەک تۆ بیرى لێدەکەیتەوە، وەهایە. بەڵام ئه‌گەر بهاتایە بە مێلۆمان بوتایە. دوور نەبو ئەوساکە ئەو بیری جەربەزییە کە هەیبو، به‌ شێوه‌یکی تر بگۆڕایە. ئێستاکە لاى مێلۆو ئێمەش ڕوونە کە زۆرشتی گران، دەشێت بکرێت که‌ به‌ ئیمانه‌وه‌ ملـی بۆده‌ده‌یت، ئه‌گەرچی لەوکاتانەدا نازانیت کە دەکرێت تا تاقى نەکەیتەوە".

(مێلۆ لە گەشتەکەیاندا زەردەواڵەی ناسیبو، بۆیە لێدوانەکەی پیت و بیرکاری بێ وه‌ڵام دانه‌وه‌ وه‌رگرت.)

کاتێک گالیسکەکەیان گەیشتە ناوەندی شارستانیەتى ڕەنووسی وشە، دەنگی دەهۆڵ لە گۆشەی دارستانەکەوە هات، گه‌شتیاره‌کان راوه‌ستان و ده‌ستیان به‌ گه‌ران ئه‌و ناوه‌دا کرد. مرۆڤگه‌ل کەرنەڤاڵێکى هەمە جۆرى پیشانی یه‌کتر ده‌دا. بیرکاریش هەر لەوێدا پێشانگایەکى ژمارەى لێدەرکردنو دابەشکردنى بە داردەستەکەی دەستی نەخشاند کە هەناسەى لەدەم مرۆڤ دەفڕاند.

هارمۆنی لەو رۆژه‌دا له‌ ژمارەبەدەر دەنگى سازادابو تا دکتۆر زەب زەبەی ناهاوسەنگ، به‌ که‌یفی خۆ گه‌مه‌ به‌ ده‌نگی ناقۆلآ بکاو تێکه‌ڵی شەپۆلی بێدەنگی بن که‌ پارێزەر ده‌نگ بڵاویکردبونه‌وه‌‌. مرۆڤیش له‌و رۆژه‌دا تامیان له‌ به‌رزو نزمی ده‌نگ وه‌ک ره‌نگ وه‌رده‌گرت. دیدەش تەلیسکۆبێکى له‌ که‌ناری داستانه‌که‌ دانابو تا مرۆڤگەل بتوان له‌ ئه‌ستیره‌ دوره‌کان بڕوان. زەردەواڵە بەخۆشیەوە بە ناو ئاپۆرەی خەڵکەکەدا دەگەڕاو باسى قارەمانى خۆىو هاودەنگەکانى بۆ دەگێڕانەوە. پیتیش خواردنێکى هەمەڕەنگى بە وشە ڕازاندبۆوە کە تامەکەی زمانى دەهانیە دووان. بیرکاریش بەهاوئاهەنگى خواردنەکەی چەندجارەکردبووه‌ کە چەند بخۆى هێشتا قاپەکەت هەر بە پڕى بمێنێتەوە. دەنگ خۆشەکانیش کۆڕەکەیان بە ئاوازو بەستەى ئەفسوناوى گڕدەدا تا هەستو هۆشى تاک هه‌ره‌وزیان کڵپه‌ بکات. هێدی هێدی کۆنسێرتى ڕۆژئاوابونیش سێهه‌م رۆژیش لێدرا.

سێ ڕۆژىخۆشى و ئاهه‌نگ تەواو بو، مرۆڤه‌کانیش بۆ سه‌ر کاره‌کانیان ده‌گه‌رانه‌وه‌، ژیر بە مێلۆى وت:ئێستا کاتى کارکردن هاتووە، زۆرشت هەیە دەبێ بکرێت.

(مێلۆ بە ئاوات بو کەرنەڤاڵى شادیو خۆشی بەردەوام بێت. بەڵام دەیزانى کە دەبێ بۆ ماڵەوە بگەڕێتەوە.)

ئاوازیش دەستێکى نەرمی بەپشتی مێلۆدا، "تۆش کاتی ماڵئاوایت هاتووە".

مێلۆش بە خۆشیەوە،ویستی، "ماڵی هه‌موان ئاوابێت"،

(بەڵام لەناکاو بێدەنگ بو. ئینجا ڕوانیە دەوروبەرەکەى. بە ڕووانینەکەیدا، وادەردەکەوت کە بیەوێ وێنەیان لەبیرى خۆیدا تۆمار بکات)

پاشان هاتە زمانو بە تۆک و زەردەواڵەى "دەتوانن ئێوە لەگەڵ مندا بێن!"

زەردەواڵە بە بزەیەکى پڕ لە خۆشیو گریانەوە، "مامەپیرە، دەترسم بڵێم نا، چونکە جارێک بەسەلامەتى قوتاربووم، ناکرێ بۆ جارێکی تر گەشتێک لەوجۆرە دووبارە کەمەوە. سەرباقى ئەوەش پەیمانم بەستووە لەگەڵ چەند زانکۆیەکدا کە بەسەرهاتى گەشتەکەیان بۆ بگێڕمەوەو باسى ئیرادەگەرى تۆیان بۆ بکەم کە چۆن بووە. ئەویش بەلاى کەمەوە ساڵێک دەخایەنێ."

تۆکیش بە لێبوردنەوە، "لێرە پێویستیان بە چاودێرى کات هەیە".

مێلۆ باوەشێکى توندى بە زەردەواڵەدا کرد، زەردەواڵە لەبەر خۆیەوە دەیگوت "پەکو لەو حەلاماتەى، من نەمدەزانى تۆ ئەوەندە خۆش ده‌وێت".

(لەو کاتەدا لە چاوەکانی زەردواڵە فرمێسک بەدى دەکرا.)

پاشان مێلۆ باوەشێکى توندى بە تۆکدا کرد، ماوەیەکى درێژ ئەملاو ئەولاى ماچکرد، "سوپاس بۆ لێکدانەوکانت کە فێرى بیرکردنەویان کردم."

ئینجا ڕوویکردە خه‌ڵکه‌، "سوپاس بۆ هەوڵەکانتان."

پیت و بیرکاریش به‌یه‌که‌وه‌، "سوپاس بۆ تۆ که‌ هانی به‌ خۆدا چونه‌وه‌ت داین".

لە کاتێکدا کە مێلۆ سوارى ماشێنەکە دەبو، هەموو کەسی چەپڵەى دەست خۆشى بۆ لێدەدا. ئەویش بەدەم ماڵئاوایى، "بەهیوام لە داهاتوویەکى نزیکدا بەسەردان بێمەوە".

پیت بە دەنگێکى بەرز، "سەرچاو هاتى، تا ئەو کاتە وشە وەک تام لەسەر زارت بێت".

بیرکاریش، "هەروەها ژمارەى بێهاوتاش ئامێری بیر کردنەوەت بێت".

لەپاش ماڵئاوایی دورکەوتنەوە، مێلۆ گوێى لە دەنگی بیرکار بوو کە بە پیتى دەووت، "بێگومان لەوەدەچێ کە تۆ تا ئێستا ژمارە بەهاوشانى وشە دانەنێیت لە ئاشکراکردنى نهێنیەکانى گەردوندا".

بیرکار لەوەڵامدا، "تۆ ئاوەها لێکیدەدەیتەوە؟"

مێلۆ لەگەل دوورکەوتنەوەیدا، "بەهیوام لە داهاتوودا هەردووکیان لەمەڕ وشەو ژمارە گفتۆگۆیەکى ساغو سەلامەتتر بکەن".

(مێلۆ نزیک ماڵ دەبووەوە. ڕۆژ به‌ره‌و ئاوابوون دەچو. ره‌نگه‌کانی سەر ڕێگاش لەچاوى دا، وردە وردە کاڵ و تارێک ده‌بون.)

ماڵئاواو سەرچاو هاتن

کاتێک ڕەهەندى دەنگو ڕەنگ لە پانتایى بیری مێلۆ شەپۆلی جیا جیان دەدا. مێلۆش بڕواى دەکرد کە بۆ ماوەى چەند هەفتەیەکە لەماڵەوە دوورکەوتۆتەوە. بۆیە ماشێنەکەى بە خێرایى لێدەخوڕى، "هیوادارم کە ئەم ماوەیە کەس بۆم نیگەران نەبووبێت. چونکە من کەسم لە پێشوەختدا له‌م گه‌شته‌ ئاگادار نەکردبۆوە".

ئەو ئێوارەیە شینایى ئاسمان رووه‌و زەردەپەڕ دەچو، تیشکەکانیش بە ئاشکرا ماندوێتییان پێوە دیاربو. ئۆتۆمبیله‌که‌ش وه‌ک ڕێگاکەش ئەملاو ئەولاى دەکرد. داربەستە ئەفسوناویەکە بە له‌ ریگه‌ سیبه‌ره‌کانیانه‌وه‌ مێلۆی بەخێرهاتنەوە دەکرد. کاتێک وردە پارەى لە مزه‌ی سه‌ر رێگاکه‌ کرد، خۆى لەناو ژوورەکەى خۆیدا بینیەوە. ئەوەى کە زیاتر سەرسامى کرد، کاتو ڕۆژ ژمێرەکەى ژووره‌که‌ی بو، کە شەشى ئێوارەى ڕۆژى بەیان دەکرد، مێلۆ بەدوو دڵیەوە، "من تەنیا یەک سات لێرە دوورکەوتومەتەوە‎".

(مێلۆ هەرگیز بیرى لەوە نەکردبۆوە کە دەتوانێ چەند شت بکات لە ماوەیەکى کورتدا.)

لەبەر هیلاکىو شەکەتى گەشتەکەى، مێلۆ ئەو شەوە بیرى نە لەخواردنو، نە لە قسەکردن لەگەڵ دایکو باوکیدا نه‌کردەوە، بۆیە ڕاستەوخۆ چووە ناو جێگەوەو بەقووڵى بۆى نوست. خەو بە پەلە وەک میوانێک لە ئامێزى گرتو، هیلاکى لەشى لەناو جێگاکەدا ڕادەژەند. بەیانى بە پەلە، پەلەیەکى ئەوتۆنا، مێلۆ بەرەو قوتابخانە چو، لەبەر ئەوەى سەرى لە بیرۆکەى هەمەڕەنگ پڕبو، هه‌ر بیر له‌لای بۆکس ئه‌و دیاری تارمایی مز وه‌رگرتنه‌که‌ بو. لەگەڵ بەجێهێشتنى قوتابخانە لەسەرخۆ بەدەم بیرکردنەوەوە، بە دەورو بەرى خۆیدا دەیڕوانیو لەشتەکانی سەر ڕێگەکە ڕادەماو بیرى لە گەشتێکى تر دەکردەوە کە بیکات، "گەشتێکى تریش دەکەم".

بەدەم ئەو بیرانەوە گەیشتەوە ماڵه‌وه‌و خۆی ژوورەکەی خۆیدا کرد. بەڵام لەناکاو بینى کە کەرەسەی تارمایی مز وه‌رگرتنه‌که‌ له‌ویه‌دا نەماوە، بە سووربوونەوەوە بەدوایدا دەگەڕا. کەرەسەی تارمایی مز وه‌رگرتنه‌که‌ نا ئاسایه‌که‌ چۆن وه‌ک ئەفسانه‌یه‌ک هاتبو، هەر بەوشێوەیە دیار نەمابوو. تەنها نامەیەکى شینى ڕەنگین لەجێى دانرابو، "بۆ مێلۆ کە ئێستا دەزانێ چۆن ڕێگەى خۆى بگرێتەبەر."

نامەکەى بەپەلە کردەوە کە تێیدا نووسرابو، "تۆ بەیارمەتى کەرەسەی تارمایی مز وه‌رگرتن، گەشتێکت بەئەنجام گەیاند. ئێمە بڕوا دەکەین کە گەشتەکەت دەرئەنجامێکی چاوەڕێکراوی لێکەوتۆتەوە. بەهیواى کە بردنەوەى کەرەسەکان جێی ڕەزامەندیت بێت. ئێستا، تۆ دەزانیت کە زۆر کچو کوڕى تری هەروەک تۆ هه‌یه‌، پێویستیان بە گەشتێکی له‌و جۆریه‌ بۆ ده‌ره‌وه‌ی دنیا بێکه‌ن. دەبێت ئەوەش بڵێین کە زۆر ناوچەى تر هەیە کە زۆر چاکە تۆ لە داهاتوودا گەشتیان بۆ بکەیت. هەندێکیان لەو جێگایانە دەشێت لە سه‌ر نەخشەدا نەبن. بەڵام زۆر شتى تر هەیە کە تۆ دەتوانیت بیرى لـێبکەیتەوە کە تائێستا بەبیرى هیچ کەسێکی تردا نەهاتوون، بیانکه‌یت. ئەمڕۆ ئێمە دڵنیاین گەر تۆ بەڕاستى بتەوی گەشت به‌ هه‌رلایه‌کدا بکەیت، خۆت بۆ خۆت تواناى ڕێگا دۆزینەوەو پلانت هەیە. لەکۆتایدا.

خۆشەویستى بێمەبەست.

(ئیمزاى کۆتایى نامەکە ئاستەم بوو بخوێندرێتەوە.)

لەدواى خوێندنەوەکە مێلۆ چووە بەر پەنجەرەکەو بۆ ماوەیەک لە دەرەوەى دەڕوانى. دوایى بەدڵێکى شکاوەوە لەسەر قەنەفەکە ڕۆنیشتو بەرەو دنیاى خەیاڵ پڵاو له‌ بێری خۆیدا رۆچو. هەستى تەنیایو بیرى لە تۆکى خۆشەویستو هاژەو وژەى شێتۆکەو زەردەواڵەى زۆربڵی دەکردەوە. بیری لە دیدەى نیگازان دەکردەوە کە بە هیواى ڕۆچوون و نزیک بونه‌وه‌ له‌ ئه‌رز ژیانی ده‌کرد، بیری له‌ ڕێژەى بونی لاوه‌که‌ ده‌کردوه‌، کە دەربەست نەبو لە هەتاهەتایى شتەکان چۆنەو چۆن نیە. بیری لە ژیرو ئاوازى قەشەنگ دەکردەوە کە ژیانیان لە تەرازووى پارسەنگ دا دەبینیەوە.

لەگەڵ ئەو بیرانەدا، مێلۆ هەستایە سەرپی لە پەنجەرەکەوە بۆ دەرەوەى ڕوانى. بینى کە تیشکى خۆر دەدرەوشایەوەو ئاسمانى شینیش تەنیا هەورێکى سپى لە ئامێز گرتووە. هەورەکە بەهەواى شان سەوڵ به‌ ئاسماندا لێدەدا. لە دەرەوەى ژوورەکەش باڵندە سرکەکان جریوەیان دەهاتو بەناو لقو پۆپەکاندا بازیان دەدا. پەپوولەکانیش بەناو گوڵانى باخەکەدا باڵەفڕێیان دەکرد. یاڵەکانیش بەرگى سەوزو زەردیان پۆشیوە تا بەخێرهاتن لە میوانى ناوەخت بکەن. دەنگیش لێرەو لەوی بۆ گوێگرتنو دەمەتەقه‌ ده‌بیسترا، ڕۆژەکه‌ش لەوەدەچو کە بۆنێکى تایبەتى لە خۆیدابێت.

بەدەم ئەم بیرانەوە، مێلۆ چاوى بە ژوورەکەیدا گێڕا، بینى کە پەڕاوی هەیە بۆ خوێندنەوە، کە دەتوانێ لەگەڵ خۆیدا بیبات بۆ هەر جێگەیەک کە دڵى دەیخوازی. هەر لە ژوورەکەدا شتى لێیە بۆ چێکردنو شکاندن. قەڵەمى لـێیە بۆ نووسینو نەخشەکێشان. ئامێرى مۆزیکى لێیە بۆ لێدانو گۆرانى وتن. وشەى جۆراوجۆر بە مێشکیدا دێن بۆ دەربڕین. وردە وردە تێگەیشت کە بیرەکانى نەبەزانە لە ناوەوەو دەرەوە دەڕواننو چاوشارکێ لەگەڵ تواناى شاراوه‌کانیدا ده‌که‌ن.

بۆیە بەهێواشى بەژوورەکەیدا کەوتە هاتووچۆ و بەخۆى وت، "دەبێت خۆم بۆ گەشتێک ئامادەکەم، بەڵام کەى کاتم دەبێت؟ چونکە لەم کاتەدا، زۆر شت لێرە هەیە کە بیری ورد و کاری دەوێت.

The Phantom Tollbooth Norton Juster

Context

Norton Juster was an architect by training and worked as a professor of design at Hampshire College in his native England. When he published The Phantom Tollbooth in 1961 it was an instant classic. Critics in the New York Times and Life Magazine likened the book to Lewis Carroll's famous Alice in Wonderland, which previously stood alone as the best-known fantasy novel in the English language.

The Phantom Tollbooth is, in a sense, a modern take on Carroll's famous work, which was published in 1865, and an adaptation of some of its key themes. England of the 1960s was in a period of furious progress as a country known for its history pressed toward an uncertain future in the twentieth century. In this time, books of the Victorian era of literature such as Alice in Wonderland began to lose their appeal to younger readers who were alienated by their older language and dated references. The Phantom Tollbooth gave these readers an opportunity to enjoy a novel of fantasy to which they could more easily relate.

The fantasy novel remains an important genre of fiction as it is uniquely well suited to audiences of all ages. It is often used to teach lessons about life through symbolic interactions. The best-known examples of this are stories such as Grimm's Fairy Tales or Aesop's Fables. The fantasy novel is a longer, more refined, and more adult take on these sorts of stories. The elements of magic help fantasy novels appeal to younger readers while the more mature plot construction and language draw in older readers.

In writing a modern version of the fantasy novel, Juster attempted to update the themes to make them more pertinent to the twentieth century. The Phantom Tollbooth tackles issues that simply did not exist in Carroll's time. Characters in Juster's book grapple with issues relating to life in cities (such as noise), the boredom bred by instant entertainment, and the laziness of students in modern schools. At the same time, the book also incorporates some of Carroll's ideas about creativity and imagination.

Juster never wrote another book, but The Phantom Tollbooth has never gone out of print and remains a favorite among readers of all ages.

Plot Overview

Milo, a very bored little boy, receives an unusual package one day: a make- believe tollbooth. When he drives through it in his electric toy car, he is suddenly transported to the Lands Beyond, a fantastic world of imagination. On his way to Dictionopolis, one of the country's two capitals, he meets Tock, the watchdog who joins him on his journey. In Dictionopolis, Milo meets King Azaz who presides over the world of letters and words. Azaz sends Milo on a mission to rescue two princesses, Rhyme and Reason, who are imprisoned in the Castle in the Air, which floats hundreds of feet off the ground. Milo and Tock leave Dictionopolis with a new companion, the Humbug, whom Azaz has sent along as a guide. The three head toward Digitopolis where they hope to persuade the Mathemagician to release the princesses.

On their way to Digitopolis, Milo, Tock and the Humbug encounter all sorts of unusual people and places. Just outside Dictionopolis they stop at Point of View, where they meet Alec Bings, a little boy who floats above the ground because he has not grown down to it yet. In his family, everyone's head stays at exactly the same height their entire lives and their legs grow down until they touch the earth. The travelers then proceed past the twin cities of Reality and Illusions and come upon Chroma and his symphony of color. Milo watches in wonder as Chroma conducts the orchestra through the colors of the sunset and, once Chroma has gone off to bed, decides to try to conduct the sunrise himself. This proves to be more difficult than Milo thought, and soon he has made a complete mess of the colors, which he manages to fix just moments before anyone notices.

The exhausted Milo then leads his friends towards the Valley of Sound, where they meet Dischord, a fake doctor who deals in noises, and his sidekick Dynne, a monster made of smoke. Once the travelers escape the doctor and his horrible racket, they find themselves in the Valley of Sound, which turns out to be completely silent. They meet the Soundkeeper who has withheld all the sounds of the Valley because people have stopped appreciating them and instead gave business to Dischord and Dynne. Milo steals a sound from the Soundkeeper's palace, which the people of the valley use to break open the sound vault.

After helping save the Valley of Sound, Milo and his friends continue on their way to Digitopolis, taking a short detour to the Island of Conclusions, to which they magically jump after making assumptions about their trip. They swim back to shore through the Sea of Knowledge and find themselves on the outskirts of Digitopolis. There they meet the Dodecahedron, a man with twelve faces, each of which expresses a different emotion. The Dodecahedron takes the travelers to see the Mathemagician, after giving them a tour through the Numbers Mine, where digits are pulled from the earth like jewels. Milo manages to trick the Mathemagician into agreeing to release the princesses and finds out that he must climb through the Mountains of Ignorance to reach the Castle in the Air.

Although they are afraid of the demons they might encounter, Milo, Tock, and the Humbug head into the Mountains of Ignorance. They meet the Everpresent Wordsnatcher, a dirty little bird who twists their sentences into his own meanings, the Terrible Trivium, a man with no features on his face who stalls the travelers with meaningless busywork, and the Demon of Insincerity, who tries to trick them into leaving the path to the castle. Fortunately, Milo has learned a great deal from his travels in the Lands Beyond and manages to escape each of these demons and make his way to the unbelievably tall staircase to the Castle in the Air. After climbing to the top, the three travelers encounter a final demon, the Senses Taker, who demands all sorts of trivial information and bogs them down in meaningless questions. Milo's sense of humor, the one thing the Senses Taker cannot take away, helps him laugh his way past the demon and up to Rhyme and Reason.

The two princesses are thrilled to hear that Azaz and the Mathemagician have agreed to release them. Riding on Tock's back, since time flies, they soar over the Mountains of Ignorance and land in the midst of a hoard of demons. When it seems that all hope is lost, the Armies of Wisdom, led by Azaz and the Mathemagician, suddenly arrive and drive back the demons. The two leaders welcome the princesses and begin a celebration to mark their return.

Milo himself must also return home and says his goodbyes to all the friends he made in the Lands Beyond. He returns to his bedroom to find that only a few minutes have passed. The next day, he hurries home from school with dreams of further adventures only to find the tollbooth gone. All that remains is a note that tells him that he has learned so much that he should be able to find his way to all sorts of fantastic lands without the help of the tollbooth. Milo realizes that there are all sorts of fantastic adventures to be had anywhere, even in his own bedroom.

Analysis of Major Characters

Milo

The primary character in The Phantom Tollbooth, Milo, is meant to represent the typical bored child. Milo has everything a child should want iin terms of toys and entertainment, yet he is horribly, unchangeably bored. He finds everything in his life to be completely uninteresting and has a special disdain for his schoolwork, since he thinks all of it is useless. Milo does not believe that anything he learns—numbers, words, or anything else—is applicable to everyday life.

When an anonymous friend sends Milo a huge tollbooth, he begins a journey that will change his life forever. What begins as a make-believe game (and not a very interesting one, from Milo's perspective) eventually becomes a very real journey into a wonderful fantasy world called the Lands Beyond. Structurally, Milo's journey constitutes a series of lessons from the inhabitants of this unusual land. Oddly enough, Milo is never frightened by his sudden movement between words, perhaps just another indication of how truly bored he was before the tollbooth arrived.

Through his encounters with characters in the Lands Beyond, Milo learns about imagination, using his time wisely, perspective, words, sounds, numbers and a host of other things. His ultimate goal is to find wisdom—both figuratively, through his education, and literally, by locating the missing princesses Rhyme and Reason. These themes often overlap and repeat themselves as Milo finds himself in similarly sticky situations.

Milo finds himself under the wing of many characters who impart their different lessons—sometimes intentionally and sometimes unwittingly. Milo is open and attentive to these lessons, largely because he must learn them in order to escape a situation. Throughout the book, Milo learns not only values but also how to put those values to work for himself. When he finally returns to the real world, Milo is forever changed. He realizes that he does not need the tollbooth to travel to exotic and magical places; he only needs to look around him. The once perpetually bored Milo is suddenly inspired and enthralled by practically everything. Although he is now aware of how to travel to the Lands Beyond, he decides instead to examine the things in the more immediate world around him. Where the old Milo needed the fantasyland on the other side of the tollbooth in order to be inspired or engaged, the new Milo needs only the tools he has found through the course of the book: imagination, insight, education, and wisdom.

Tock

Milo's closest friend in the Lands Beyond, Tock, is a watchdog—a canine with a clock for a body. He spends most of his time patrolling the Doldrums, since so much time is wasted there, and decides to accompany Milo on his quest to rescue Rhyme and Reason. Tock is initially very gruff and gives Milo something of a scare when they first meet. Later, he warms up and explains that people expect watchdogs to be mean, and so Tock tries to live up to that expectation.

Being born into a long line of watchdogs, Tock believes in the value of time above all else. His purpose in life is to make sure that time is used wisely since there is, contradictorily enough, so much and yet so little of it. Tock is extremely dutiful, and it seems as if he never rests from his job and devotes all of his energies to his work as a watchdog.

When Milo first meets Tock, he is in sore need of Tock's help. The little boy has a habit of wasting time on the most useless of tasks and certainly has no appreciation of it whatsoever. Thanks to his friendship with the watchdog, however, Milo leans how important it is to use time wisely. It is important to note that Milo learns his first real lesson in the Lands Beyond when Tock saves him from the Doldrums. Without Tock's help and his newfound understanding of the value of time, it is doubtful that Milo would have completed his quest. Tock also teaches Milo about the speed of time and the ways in which it can move. Milo sees how time can fly when Tock soars out of the Castle in the Air with a number of passengers on his back.

The Humbug

The Humbug completes the trio of travelers, having been sent along as a guide by King Azaz. Resembling an enormous beetle, the Humbug has just about that much personality. He is first and foremost a braggart; the Humbug wants to be thought of as smart and important by everyone. Unfortunately, the Humbug is neither smart nor important, and it seems that the harder he tries to be perceived as such, the more foolish he appears.

It is, in fact, his shameless desire to impress that leads to his involvement in Milo's quest in the first place. When Milo and Azaz discuss the possibility of rescuing the princesses, the Humbug vainly tries to take both sides of the argument. So he unexpectedly finds himself volunteering to go along on the mission, though he would certainly prefer to stay within the safe walls of Dictionopolis.

In many ways, the Humbug acts as a contradiction to Tock. Where the watchdog is loyal, brave, and efficient, the Humbug is selfish, cowardly, and wastes a great deal of time with his blathering. Milo learns different sorts of lessons from the Humbug, but the lessons come in the form of what notto do. These lessons mostly have to do with humility, since the Humbug is the most arrogant character in all of the Lands Beyond. Milo witnesses the pitfalls of the Humbug's egotism and the benefit of avoiding such folly himself.

Themes, Motifs, and Symbols

Themes

The Value of Education

Though Milo never actually finds himself in the classroom, The Phantom Tollbooth is primarily a book written in praise of education. The plot arc of a bored little boy who is inspired by travels in the City of Words, the Forest of Sight, the Valley of Sound, and the City of Numbers seems to spell this out clearly. The most consistently pressed concept in the book is, without a doubt, the importance of the various lessons Milo learns through his journey. It is only by using the knowledge he has gained that Milo is able to fight his way past the demons who inhabit the Mountains of Ignorance. The princesses Rhyme and Reason, who represent wisdom, another major theme, acknowledge the importance not only of what Milo has learned, but also of how he as learned to use it.

Appreciating the Things of Everyday Life

Milo's boredom is largely the result of his inability to appreciate the world around him. His bedroom is the perfect example of this: it is practically overflowing with toys, all of which Milo finds totally unengaging. Through his travels in the Lands Beyond, he meets a number of people who also have taken the things in their life for granted. The inhabitants of the city of Reality, for one, begin hurrying about without stopping to appreciate the beauty of their city. As a result, the city slowly crumbled away into nothing. Similarly, the residents of the Valley of Sound become so unappreciative of beautiful sounds that the Soundkeeper was compelled to impose utter silence on the whole of the valley. Through his travels, Milo learns the folly of taking things for granted so much so that he decides to postpone any further travels in the Lands Beyond in favor of enjoying the things in his bedroom.

Learning to Use Common Sense

One of the defining characteristics of the Lands Beyond is the presence of quite a lot of nonsense. Inhabitants of this fantasyland engage in all sorts of ridiculous behavior, most of which shocks even Milo. Juster uses the nonsense of certain situations, such as the Royal Banquet, for great comic effect while simultaneously underscoring the lack of a natural order. Rhyme and Reason, we eventually learn, are imprisoned in a faraway castle and much of the nonsense Milo observes has only sprung up since their departure. Milo himself, of course, is in need of some common sense. His quest to find Rhyme and Reason therefore is both literal and figurative. On the one hand, he must learn all sorts of lessons in order to truly appreciate common sense. On the other hand, he must physically journey to the Castle in the Air to release the princesses.

Escaping Boredom

At first Milo, simply, is bored. His tendency to be consistently bored seems to change when he first enters the Lands Beyond, but once Milo finds himself in the Doldrums he is right back where he began. Thankfully, Tock enters the scene and helps teach Milo about the value of time and how to make the most of every minute. Then Milo finds himself in the clutches of boredom at later points in the story, such as when he is in the Dictionopolis prison or when he is waylaid by the Terrible Trivium. With the help of his friend Tock and the lessons he has learned through his journeys, however, Milo manages to overcome boredom and eventually becomes so good at inspiring himself that he no longer needs the flash and excitement of the Lands Beyond to hold his attention.

Motifs

Puns

Juster frequently plays upon the dual meanings of words and expressions to create humorous situations. When Milo orders a "light meal" at Azaz's banquet, he is literally served light. When Milo catches a word on the tip of his tongue in the Soundkeeper's fortress, a word physically appears in his mouth. When the Humbug jumps to the conclusion that nothing more can go wrong with the group's journey, he leaps out of the car and lands on the island of Conclusions. Juster uses puns both to amuse and educate, as these unusual situations often result in Milo learning an important lesson.

Gift Giving

Once he has learned what a given character has to teach him, Milo often receives some sort of gift from them. Considering the importance Juster places on education throughout the book, these interactions are likely meant to suggest that knowledge itself is a gift. It is also significant that the gifts that Milo receives embody the lesson itself and are handy when Milo needs to put his knowledge to work.

Symbols

Rhyme and Reason

As their names, which play off a well-known idiom, imply, the two imprisoned princesses represent wisdom and common sense. The fact that they were found orphaned in the King of Wisdom's garden suggests that they literally were the fruit of wisdom itself. The princesses, famous for their ability to settle disputes fairly, provide an important counterpart to the knowledge and intelligence of Azaz and the Mathemagician. Milo's quest to return them is, therefore, both a quest to gain wisdom himself (through the lessons he learns during his journey) and to return wisdom to the land (by returning the princesses).

Milo's gifts

Each gift represents the lesson Milo learned from the character who gave it. During his travails in the Mountains of Ignorance, Milo is able to use these gifts as a way of implementing the knowledge he has gained. Alec Bings, for example, teaches Milo about perspective and gives him a telescope. When Milo is frightened by what he cannot see, he uses the telescope to change perspective and conquer his fear.

Tock

In addition to being a vital character who contributes to the storyline, Tock also plays an important symbolic role: he represents the wise use of time. Tock is the only teacher-character in the Lands Beyond who does not give Milo a gift after teaching him something, because Tock's company itself is the gift. He constantly reminds Milo to make the most of his time, helping him to defeat the boredom that defined his life before coming to the Lands Beyond.

Chapters 1–2

Summary

Chapter 1

Milo is a boy who does not know what to do with himself. He is bored senseless by practically everything in his life and is constantly trying to find something exciting or interesting. Milo especially dislikes his schoolwork because he cannot understand the use behind learning geography or math and thinks that learning is "the greatest waste of time of all."

One day, Milo goes into his bedroom to find a strange package waiting for him. The box is not quite square but not quite round and is addressed to "MILO, WHO HAS PLENTY OF TIME." There is no return address on the package, and Milo has no idea who might have sent it to him—it is not his birthday or Christmas. Deciding that there is no way he can return the box, he opens it. Inside he finds an unassembled turnpike tollbooth, a map, a book of traffic rules, and an instruction manual. He puts the tollbooth together and gets into a small electric car, one of the many toys he is usually too bored to play with. As he approaches the tollbooth he is told to have his destination in mind, so he randomly picks the city of Dictionopolis from the map and passes through the turnstile.

Chapter 2

Once through the tollbooth, Milo finds himself speeding along a country highway. He is shocked to discover that the tollbooth was no toy at all. Since it is a beautiful day on the road, he continues on his trip. Before long, he arrives at Expectations where an excitable little man rushes up to his car. The Whether Man, has a habit of saying everything three times. In response to Milo's questions about how to reach Dictionopolis, the Whether Man talks nonstop about navigation and the weather.

Milo presses on, leaving Expectations. The road gets increasingly curvy and repetitive. Bored by the seemingly endless circles, Milo's mind begins to wander and he becomes very drowsy. The car also seems to tire and grinds to a halt. As he sits, almost asleep, a distant voice informs Milo that he is in the Doldrums.

After looking around, Milo realizes there is a tiny man sitting on his shoulder who changes color to match it. He then notices a number of little people around him hiding like chameleons. They introduce themselves as the Lethargians and describe their idle lives in the Doldrums, explaining that thinking and laughing are both outlawed.

Suddenly a large dog with a clock for a body comes running up, frightening the Lethargians away. The watchdog whose job it is to make sure nobody wastes time, suspiciously asks Milo what he is doing in the Doldrums. When Milo replies that he is "just killing time," the watchdog becomes furious and tells Milo that the only thing worse than wasting time is killing it. He tells Milo that if he wants to leave the Doldrums he only needs to do the opposite of what got him there. Since Milo drifted into the Doldrums by not thinking, he concentrates on thinking and his car begins moving. Soon he is back on his way to Dictionopolis with the watchdog.

Analysis

In Chapters 1 and 2, Juster sets out the major theme of the book in two forms, one general and the other more specific. Milo's character represents all bored children; note that Juster gives us no specifics about Milo's classes, friends, or parents. Milo is generic, and thus can be seen as representing a whole category of character, or an archetype. In this case, the traits Milo symbolizes are boredom and laziness.

Juster sets up the premise so that there is a drastic contrast to Milo's moping around the house-something has to happen to shake up Milo's world. That something is the anonymous package. The gift-giver does not have a name, which makes him or her as nonspecific as Milo. Here Juster sets out the theme of the book on the first, broader level: The Phantom Tollbooth is largely about discovering and appreciating what is interesting in everyday life. Milo finds something—in the most common place, his bedroom&mdashthat at first seems nondescript but then, once opened, reveals a gateway to a magical land.

It is also important to notice that Milo's feelings of boredom disappear as soon as he leaves his old world behind. Instead of being frightened by the sudden transportation from his bedroom to a country highway in an unknown land, Milo is so busy noticing what a beautiful day it is that he forgets to be scared. His brief stop in Expectations highlights the excitement he feels and Milo becomes eager to see more. To linger in Expectations, Milo realizes, is pointless since all one can do is wonder (asking "whether" questions) about where he can go next and what he can do.

When the distance between Expectations, where he comes up with ideas about the land he is about to tour, and the city of Dictionopolis proves to be very long and winding, Milo loses interest and begins to daydream. Here we see Juster's more specific theme: Milo allows his mind to wander, and so he physically wanders into the Doldrums, the land of ultimate boredom and laziness. The physical and the mental become one. Not only do Milo's physical surroundings jump-start his mental process, but here his mental processes change his physical surroundings. Juster suggests that a person can affect one with the other, exciting a boring place by thinking exciting thoughts or getting excited by finding an exciting place. The introduction of the watchdog—who eventually becomes Milo's closest friend in the Lands Beyond—and his suggestion that Milo can escape the Doldrums simply by putting his mind to work, underscores Juster's larger theme of finding interesting things everywhere, including seemingly boring places. All Milo has to do is use his imagination to get him back on track and speeding towards a more exciting and interesting place.

Chapters 3–5

Summary

Chapter 3

As the two travelers make their way toward Dictionopolis, the watchdog apologizes for his gruff behavior and explains that people expect watchdogs to be ferocious. He introduces himself as Tock and launches into a speech about the value of time and the importance of the watchdog's role in preserving it as he and Milo approach the gates of Dictionopolis.

Once inside, Milo and Tock discover that it is market day in the city, and the square is filled with merchants selling all sorts of words and letters. They meet the five royal advisors, who have the curious habit of repeating each other in synonyms and randomly defining some of the words each other use. The advisors explain the function of the word market in a dizzyingly complicated fashion, leaving poor Milo as lost as when he first entered the city. "I never knew words could be so confusing," he tells Tock. "Only when you use a lot to say a little," the watchdog replies.

Chapter 4

Milo and Tock explore the word market, looking over shelves full of everyday words and fancy-sounding words (which are so expensive Milo cannot afford even one) and jars filled only with letters. Milo samples an A and finds that it tastes "sweet and delicious—just the way you'd expect an A to taste."

As Milo and the shopkeeper talk about the construction of words, the buzzing of a giant bee surprises them. The Spelling Bee tells them not to be alarmed and then spells the word "alarmed" for them. The insect claims that he can spell almost any word and proves it by taking challenges. When Milo expresses his amazement at this skill, another insect, this one looking more like a beetle, trots over and pronounces it "BALDERDASH!"

Dodging swings of the grumpy beetle's cane, the Spelling Bee introduces him as the Humbug, "a very dislikeable fellow." The two giant insects begin an argument and things go from bad to worse when the Spelling Bee knocks the Humbug's hat off his head and the Humbug begins swinging wildly with his cane, knocking one stall into another and causing the whole marketplace to collapse like dominoes.

Chapter 5

When the dust from the Humbug's disastrous clumsiness settles, the merchants begin hollering in mixed-up nonsense because all of their words have become jumbled. Eventually, they right the stalls and sweep up the spilled words, finishing up just as Officer Shrift arrives on the scene. Milo is surprised by how short the policeman is, noticing that he is twice as wide as he is tall.

Officer Shrift begins his investigation by declaring everyone present to be guilty and then begins asking very confusing questions that seem to have nothing to do with the collapse of the marketplace. Officer Shrift finds Milo guilty of various ridiculous crimes and, pronounces a sentence of six million years in prison then escorts Milo and Tock to a dank and musty dungeon. He warns them about "the witch" in the prison then shuts the three into a cell.

Inside Milo meets the "Which," Faintly Macabre. She explains that she is King Azaz's great aunt and was once in charge of choosing which words would be used for which occasions. As time went on, she noticed how frightfully wasteful people were with their words, often using too many for the simplest statements. So she began to give people fewer and fewer words to use, eventually becoming so miserly that nobody could speak or write at all. King Azaz became infuriated and locked the Which in the prison.

Faintly Macabre tells Milo that only the return of Rhyme and Reason will free her. When Milo seems confused, she settles down to tell him the story of Rhyme and Reason.

Analysis

In this section, Juster begins to orient us in the Lands Beyond and sets up some plot motifs and themes that will frequently reappear throughout the book. Dictionopolis gives the reader the first taste of the "civilized" parts of the Land Beyond; later, Milo travels to lands outside of the city that are quite wild. In Dictionopolis, as in the rest of the Lands Beyond, Milo finds that what he usually cannot touch or taste (like words or reasons) are physical objects. He slowly begins to understand this idea after his interlude with the gatekeeper and wanderings in the word market. This plot motif, in which Milo discovers some unusual aspect of the Lands Beyond and figures it out with the help of the people he meets along the way, is a common occurrence in The Phantom Tollbooth .

This motif relates to the theme of education, a major part of Juster's book. As he wanders the word market, Milo becomes increasingly aware of how many words there are and how few he knows. He is also very impressed by the Spelling Bee, who is able to spell practically every word there is. Milo's lack of education in this subject eventually gets him into quite a bit of trouble when Officer Shrift begins asking him questions that he cannot understand. Once in prison, Milo realizes how valuable an education in reading and writing can be and vows to learn more about words.

Another important theme that first appears in this section is one that will soon become the focal point of Milo's travels: Rhyme and Reason. One aspect of the Lands Beyond is that there is an element of nonsense to it. The Whether Man, in Chapter 1, acts very strangely, running around babbling and never answering any questions. Similarly, Officer Shrift conducts his investigation and trial of Milo and Tock in a ridiculous fashion and sentences them to an unbelievable six million years in prison. Faintly Macabre, the Which, also tells a story in which she behaved unreasonably, becoming a miser with words.

All of this foolish behavior, especially the Which's, can be linked to the disappearance of Rhyme and Reason from the land. Juster frequently returns to this theme as Milo encounters a number of nonsensical characters throughout the book. The author's message is that of simple common sense: each of these characters has lost his or her understanding of the obviously right thing to do.

It is also significant that Milo begins his friendship with Tock, the watchdog, in this chapter, as it represents an important turning point for Milo. Though Milo certainly has a lot to learn, his biggest problem was his boredom and laziness. Tock saved him from that in the Doldrums by getting him to use his imagination, and the fact that he continues to accompany Milo suggests that Milo has conquered this problem altogether. In the rest of the book, Milo will deal with a number of his shortcomings, but never again will he appear to be the dull little boy he was in Chapter 1. His immediate friendship with Tock suggests that he has the watchdog to thank for it.

Chapters 6–8

Summary

Chapter 6

Faintly Macabre begins the story of Rhyme and Reason by describing the horrible place the Lands Beyond were when they were first created. One day, a young prince from across the sea appeared and established a city that would become the Kingdom of Wisdom. Eventually he had two sons who went out in the wilderness to start their own cities, one founding Dictionopolis and the other establishing Digitopolis.

The king also found a basket with twin baby girls in his gardens one day. The king was delighted with the girls, whom he named Rhyme and Reason, and he raised them as his own children. When the king died, he left instructions that the Kingdom of Wisdom was to be divided equally between his two sons, who would also have the responsibility of caring for Rhyme and Reason.

Over the years, Azaz and the Mathemagician came to rely upon the princesses' wise judgment as the brothers grew more and more competitive and distrustful. Things reached a boiling point when they began arguing about whether numbers or letters were more important. The two rulers brought their quarrel to the princesses who, after careful consideration, declared that numbers and words were equally important.

At last, Azaz and the Mathemagician were able to agree upon something: they were infuriated by princesses' answer. In an act of rage, they banished Rhyme and Reason from the Kingdom and imprisoned them in the Castle in the Air. When the story is done, the Which explains that Officer Shrift "loves putting people in prison, but does not care about keeping them there" and shows Milo and Tock the way out. On the outside, the king's five advisors find them and immediately lead them off to the Royal Banquet.

Chapter 7

Inside the banquet hall, Milo and Tock find a sizeable party waiting for them. The Humbug explains that they have been waiting for the guests of honor to select the meal. Milo proposes that they have a "light meal," and immediately a set of waiters hurries into the room carrying serving platters. When they remove the lids, rays of light shoot all over the banquet hall. The Humbug suggests that Milo select a dish that the guests might find "a little more filling." Milo, who has not picked up on the menu game yet, orders a square meal, prompting the waiters to bring plates filled with a variety of squares. For dessert, the waiters bring out platters of half-baked ideas, which the Humbug explains are very sweet but can cause indigestion. Milo munches on his "THE EARTH IS FLAT" while the king devours "NIGHT AIR IS BAD AIR."

Chapter 8

As soon as King Azaz's nonsensical Royal Banquet is over, the guests rush from the hall, leaving only Azaz, Milo, Tock and the Humbug, who explains that they have all gone to dinner. The king declares that he will command that his guests eat their dinners before the banquet. That would be just as bad, Milo argues.

Milo gently suggests that the return of Rhyme and Reason might help sort things out. The king agrees but thinks that it is impossible, since someone would have to go all the way to Digitopolis to convince the Mathemagician then get past the wicked demons in the Mountains of Ignorance and scale the two thousand step staircase up to the Castle in the Air.

The king charges Milo with this seemingly impossible mission, ominously telling him that there is "one more serious problem" with the quest that Milo will only learn once it is over. Azaz hands the young boy a small box that contains all the words he knows and tells him that he may find it handy on his journey. Recognizing that Milo will need a guide, the king orders the Humbug to go along on as well. The Humbug, who has been trying with all his might to agree with everybody all at once, suddenly finds himself in a very disagreeable position but is calmed by the king's flattery. As a crowd gathers to cheer them on their way, Milo and his two companions embark on their great adventure.

Analysis

In this section, Juster fully develops the Rhyme and Reason theme. The story of the rise of the Kingdom of Wisdom and the division between Azaz and the Mathemagician not only explains the literal disappearance of the princesses but also relates to the secondary theme of education. Rhyme and Reason are a part of neither the world of words or numbers. Instead they are common sense—something that is essential to wisdom but is not taught in schools. While Azaz and the Mathemagician had nothing to do with discovering or raising Rhyme and Reason, they do have the power to repress them. Their argument about numbers and letters (Juster may be referring here to the common disagreements among scholars and students) is pure nonsense, a fact that only the princesses, in their wisdom, can see.

Thanks to Faintly Macabre's story, Milo also understands the need for Rhyme and Reason, and, as a result, Azaz realizes that Milo is the perfect person to help secure their return. Since Milo conquered his boredom and laziness in the first section of the book, it seems his next quest will be to discover true wisdom, which is symbolized by the two princesses. His trip to Digitopolis and trek through the Mountains of Ignorance represent not only a physical journey but an educational one as well. In order to find wisdom, Juster seems to be suggesting that Milo will need to learn some lessons in the world of the Lands Beyond.

It is also important to notice the two companions who are assigned to help Milo. Tock and the Humbug are, in many ways, opposites. Tock is dutiful and selfless; his only concern is making sure that people use their time wisely, particularly Milo. The Humbug, on the other hand, cares mostly about himself. He constantly wastes time by blathering on about himself or trying to suck up to important people like King Azaz. These efforts at flattery are not only pointless but also counterproductive for the Humbug. His brown-nosing is directly responsible for his unwanted appointment as Milo's guide. If the Humbug had simply kept his big mouth shut, he would not have ended up escorting Milo on what he considers to be a fool's errand.

In this section, Juster also forwards a number of recurring motifs. As we have already seen, the Lands Beyond are filled with nonsensical people and deeds. Juster continues this motif in the Royal Banquet scene, adding to it a the new motif of punning. A pun is a play on words, a way of using the double-meanings of words to make jokes. Milo's disastrous efforts at ordering a meal demonstrate this motif: first he orders a "light" meal, by which he means small and healthy. The waiters, however, take the term "light" to refer to the beams that come from the sun or light bulbs. The same happens when Milo orders a "square" meal and discovers, after making his speech, that he must "eat his words." By playing upon the different meanings of these words and phrases, Juster creates a series of amusing puns.

Chapters 9–11

Summary

Chapter 9

Motoring along in the electric car, Milo, Tock and the Humbug take in the scenery and stop to enjoy a panoramic view. When Milo comments that the view is beautiful, a strange voice counters that "[i]t's all in the way you look at things." Milo whirls around and sees a boy about his age floating several feet above the ground. "For instance," the floating boy continues, "If you happened to like deserts, you might not think this was beautiful at all."

Milo asks the boy how the boy is able to float in the air at the same time as the boy was about to ask Milo how Milo is able to touch the ground with his feet. In his family, the boy explains, everyone is born with their heads at the height they will be once they grow up; instead of growing steadily toward the sky, their legs grown down toward the ground. Milo explains that, where he comes from, the opposite is true.

The boy introduces himself as Alec Bings and claims that he has the power to see through things. In fact, the only thing he cannot see, Alec explains, "is whatever happens to be right in front of [his] nose." ilo is dazzled by this and wants to be able to see things as well. Alec tells him to simply start thinking like an adult and once Milo does, sure enough he begins to rise off the ground. Then he suddenly drops back to the earth and declares that he'd prefer to keep seeing things as a child since it is "not so far to fall."

Chapter 10

Alec, Milo, Tock, and the Humbug continue their walk in the forest, coming upon a large clearing in which lies a magnificent metropolis. The city, Alec says, is called Illusions and is really just a mirage. Its twin city, Reality, turns out to be all around the travelers. Alec explains that Reality was once as beautiful as Illusions, but people in Reality decided that things would be much more efficient if they went everywhere as fast as possible and didn't bother to stop and appreciate things along the way. As a result, the city withered away.

Alec next leads the group to an enormous open-air orchestra concert of over a thousand musicians, all conducted by Chroma the Great. Chroma waves his arms, and the musicians seem to be playing their instruments, although Milo doesn't hear anything. Alec explains that this orchestra is responsible for providing all the colors in the world. Milo meets Chroma, who talks about what a dull place the world would be without colors before Chroma hurries off to bed. Before he goes, Chroma asks Milo to keep an eye on the orchestra overnight and to wake him at 5:23 a.m. for the sunrise.

Chapter 11

Milo wakes up at 5:22 a.m. and decides that he should let Chroma sleep in and simply conduct the orchestra himself. The colors at first begin normally but Milo quickly loses control, causing all the colors to become wild and mismatched. Finally, after the sun has risen and set a full seven times, he gives up and drops his arms. It is 5:27 a.m., and it looks like night again. Chroma comes running up completely unaware that seven days have passed.

Alec escorts Milo, Tock, and the Humbug to the end of the Forest of Sight, where he bids them farewell and gives Milo a telescope as a gift so that he can "see things as they really are."

The three travelers pile back into the electric car and soon drive up to a carnival-style wagon bearing the sign "KAKOFONOUS A. DISCHORD, DOCTOR OF DISSONANCE." Within they find Dischord himself, a man with ears that are bigger than his head. As a purveyor of noise pills, racket lotion, clamor salve and hubbub tonic, Dischord mixes up a foul sounding substance that Milo and his companions refuse. Rather than waste it, the doctor summons Dynne, his terrible smoke-monster sidekick who gulps down the concoction. Dischord and Dynne talk for a bit about how wonderful noises are and how important they are to life before heading out to make their rounds. They bid Milo to be careful in the Valley of Sound.

Analysis

In this section, Juster forwards the theme of education as Milo learns his next set of lessons in the Lands Beyond. His teachers include Alec Bings, Chroma the Great, and even the wretched Dr. Dischord. From Alec Bings, Milo learns a great deal about perspective. Alec Bings has the unfortunate fate to have to look at things from the same perspective for his entire life. Rather than seeing things differently as he ages, like most people do, Alec will always have the same grown-up outlook. This relates to the motif of nonsense as Alec's unusual situation results in his ability to see everything but that which is right before his eyes. This seems contrary to common sense and creates quite a few problems for the floating boy as the smashes into trees and bushes whenever he tries to run through the forest. It is important to notice that despite the fact that he has only a single, ridiculous perspective, Alec Bings is aware of the multitude of perspectives that different people have. In fact, Milo first meets him because Alec comments that not everyone would think a forest vista is beautiful.

Milo's lesson on perspective continues in the twin cities of Reality and Illusions. Since the residents of Reality have decided to block out their perceptions by turning their heads down and hurrying from place to place, their city has become literally invisible. The city of Illusions is even worse; it does not even exist as anything but a mirage. Here Juster seems to be referring to the tendency of people to rush past the important things in everyday life. Remember that before coming to the Lands Beyond, one of Milo's biggest problems was his inability to appreciate the things around him. In the twin cities, we see what might have happened to poor Milo if he had not corrected his problem: the things around him would have become uninteresting, just as they did in the city of Reality.

Juster also presents the lesson of perspective through the characters Dischord and Dynne. This unlikable pair seems to think that noises are much more enjoyable to hear than beautiful sounds. Dischord seems to think that Milo's ability to appreciate sounds such as music is a "disease" that needs to be cured, much as we might think the same of Dischord. Here Milo is reminded of the well-known idiom that "one man's music is another man's noise" as he and Dischord differ over which sounds they prefer.

Milo learns another lesson in the Forest of Sight, this one from Chroma the Great—or rather Chroma's absence. Without the maestro of color around to set things in their proper order, Milo witnesses what sort of chaos would exist. Juster seems to be further the education theme here by illustrating how important Chroma's knowledge and experience are. Milo thinks that conducting the color orchestra will be easy because, to his untrained eye, it looks that way. When he takes to the podium, he learns just how difficult conducting really is and how unqualified he is to do it. Juster seems to be telling us that in order to color the world properly, one needs the education and experience of Chroma the Great.

Chapters 12–13

Summary

Chapter 12

Upon entering the Valley of Sound, Milo can immediately tell why Dischord and Dynne seemed to be so afraid of it: there is no sound whatsoever. As Tock frets over his lack of ticking, a crowd of people bearing protest signs about the silence comes down the road. One of them produces a blackboard and writes out the story of the Valley's loss. He explains that the Soundkeeper, once the benevolent ruler of the Valley, became upset with the lack of appreciation for beautiful sounds and the rise of Dr. Dischord's noises, and she, consequently, locked away all the sounds in her fortress. The blackboard man asks Milo to help by visiting the Soundkeeper and stealing a sound that they can use to destroy the fortress. Milo agrees and, with Tock and the Humbug sets out for the fortress.

The Soundkeeper turns out to be a perfectly pleasant woman who invites the travelers inside where they find sounds still exist. She tours them through the vault where she keeps every sound that was every made, showing as an example the "exact tune that George Washington whistled when he crossed the Delaware on that icy night in 1777." The Soundkeeper demonstrates how she catalogues sound by having Milo speak then walking him over to a filing cabinet where, sure enough, his "hello" is neatly stored.

Next on the tour is the laboratory where sounds are invented—and also become visible. Milo claps his hands and sheets of paper begin shooting out. He tries to reason with the Soundkeeper about the silence in the valley, but she will not hear of it. At one point Milo tries to retort with "But!" and catches himself short, feeling the word form on his tongue and stay there. He quickly, and silently, makes for the door, smuggling his sound out with him.

Chapter 13

Milo hurries back to the angry mob where he is directed to deposit his stolen sound into a large cannon. When fired, the sound shatters the walls of the fortress and all the sounds in the vault come crashing out. After a few moments of noisy confusion, the dust settles, and Milo sees the Soundkeeper sitting on a pile of rubble. He goes over to apologize for helping destroy her fortress, and the Soundkeeper is very understanding. She recognizes that it was her own fault for taking away all the sounds and realizes that silence is not the solution. "The problem," she says, "is to use each sound at the proper time."

Dynne comes running up with an enormous sack full of sounds that are not noisy enough for his tastes. It turns out that he has gathered up nearly all the sounds of the vault, which the Soundkeeper happily accepts. As Dynne hurries away, the Soundkeeper remarks that the unpleasant sounds he likes have value because they help us appreciate the pleasant ones more. If only Rhyme and Reason would return, she says, they might be able to bridge that gap. She gives Milo a package of sounds to remember her by and bids him good luck with his quest.

Milo, Tock, and the Humbug pile back in the car and soon find themselves driving along the Sea of Knowledge. When each of the three makes an unfounded assumption about the ease of their quest, they leap out of the car and find themselves standing on the island of Conclusions. Unfortunately, they discover that it's much easier to jump to conclusions than to jump away; they have to swim back to shore. On the other side of the shore, Milo and Tock are soaked through with the waters of Knowledge while the Humbug, who thinks he already knows everything, is bone dry. Milo comments that he has learned a lesson about jumping to conclusions, and the three travelers are soon on their way again.

Analysis

In the Valley of Sound, Juster ties Milo's lesson on perspective from Dischord and Dynne to the larger theme of appreciating everyday life. Just as Milo fails to appreciate the beauty of noises, the doctor and his sidekick are unable to appreciate the nicer sounds. When he reaches the Valley of Sound, Milo learns what happens when too many people take Dr. Dischord's perspective. Just like Milo and Dischord, the residents of this valley have an unbalanced appreciation of sounds—they seem to prefer one kind to the extreme. As Milo learns, the residents of the valley became so unable to appreciate beautiful sounds that the Soundkeeper takes them away along with all the noises as well. Notice the plot similarity here with the city of Reality, whose city disappeared because they failed to appreciate it. It seems that what people take for granted in the Lands Beyond disappears.

At the Soundkeeper's fortress, Milo learns about sounds in much the same way he learned about words in Dictionopolis. Sounds become tangible just like words at the Royal Banquet or in the word market. When he is actually able to see sounds in their "true" forms and the elaborate catalogue system that the Soundkeeper uses to keep track of them all, Milo seems to gain a greater appreciation of both noises and nice sounds. When Milo catches the word "but" in his mouth, Juster returns to his motif of punning by playing off the popular expression "on the tip of his tongue." Once the sounds have been restored, the Soundkeeper realizes that her inability to appreciate all sounds makes her just as bad as Dischord and Dynne. Beauty, as we learned in the last section, is a matter of perspective. The Soundkeeper realizes the sense of this, referring to Rhyme and Reason, symbols of wisdom, and declares that she will try to use each sound at the right time.

Milo learns a second lesson in this section during his detour to the island of Conclusions. Once they pass through the Valley of Sound, Milo and his companions each makes a statement that demonstrates an assumption. They make decisions without having enough information to do so and end up literally jumping to Conclusions. Since he got to Conclusions by deciding something before having enough information, it is fitting that Milo must swim through the Sea of Knowledge to get back to shore. When he finally makes it to the beach, Milo finds himself drenched in the waters of knowledge while the Humbug, who seems to be more interested in sounding knowledgeable than actually being knowledgeable, is bone dry. Juster seems to be telling us that one has to be open to knowledge in order to absorb it.

Chapters 14–16

Summary

Chapter 14

Shortly after their detour to Conclusions, Milo, Tock, and the Humbug come upon a fork in the road where the meet the Dodecahedron, a man with twelve faces, each of which displays a different emotion. When Milo introduces himself, the Dodecahedron wonders if everyone with one face is called "a Milo" and explains that in Digitopolis everything is named for what it is. He finds Milo's system of naming very difficult and wonders how anything get done if the numbers all had their own names, and one had to do the sum of "Robert plus John."

Milo asks which fork he should take to get to Digitopolis, and the Dodecahedron responds with a series of increasingly ridiculous story problems. When Milo points out how silly they are, the Dodecahedron remarks, "as long as the answer is right, who cares if the question is wrong? Then he explains that none of the three roads is right and points out that it was foolish of Milo to assume that just because there were three choices one of them was right. The Dodecahedron offers to personally escort the travelers to Digitopolis and hops in the car with them.

On the outskirts of the city, they stop to see the numbers mine where digits are chiseled out of the stone much like precious gems. Inside they meet the Mathemagician, an impressive man who carries a giant pencil that he uses as a wand. The Mathemagician explains the functions of the mine to the companions and then invites them to lunch.

Chapter 15

Milo's lunch with the Mathemagician proves to be as baffling as his banquet with King Azaz. They dine on subtraction stew, which makes them hungrier rather than fuller and leaves the poor Humbug, who gorges himself on twenty-three bowls, practically starving. After the meal, the Mathemagician magically transports the group to his workshop, where he uses his magic staff to dazzle the group with mathematical tricks. Milo asks to see the biggest number, and the Mathemagician leads him to an enormous number 3. Milo corrects himself and asks to see the longest number, and the Mathemagician opens a closet to display a very flattened number 8.

Milo finally clarifies that he means the number of the greatest value, prompting the Mathemagician to give a lengthy speech about infinity. He leads Milo to a staircase that he claims will lead to infinity, and Milo happily starts climbing, telling Tock and the Humbug that he should be back in just a few minutes.

Chapter 16

Milo gives up on his trip to Infinity and returns to the Mathemagician's workshop, where he finally broaches the subject of Rhyme and Reason. When Milo tells him that Azaz has agreed to release the princesses, the Mathemagician refuses to allow it since he and Azaz always disagree. The Mathemagician tells Milo that if he can prove that he and Azaz have ever agreed, he will consent to the release of the princesses. Milo points out that if the Mathemagician and Azaz always disagree then they have agreed to disagree. The Mathemagician gracefully accepts his defeat and even gives Milo a miniature version of his magic pencil as a gift.

Milo and his companions leave Digitopolis and head towards the Mountains of Ignorance. As the clamber up a dark, craggy path, a mysterious voice in the distance keeps making puns with their words. The Everpresent Wordsnatcher, a filth-encrusted bird, eventually presents himself and explains that his purpose is to take the words of other and twist them to make little jokes.

After more climbing, Milo, Tock, and the Humbug finally reach a flat part on the mountain, where the find a well-dressed gentleman whose face has no features on it—no eyes, no nose, no mouth. Despite his frightening appearance, the man seems very friendly and politely asks for help on a few tasks. He instructs Milo to move a pile of sand a grain at a time, Tock to drain a well using an eye-dropper, and the Humbug to dig a hole through the mountain with a needle. Since the gentleman seems so nice, the three travelers accept their tasks and begin working. Soon hours have gone by with no end in sight.

Analysis

The introduction to Digitopolis, the city of numbers, resembles the introduction to Dictionopolis, the city of words. Milo first meets one of its unusual inhabitants, the Dodecahedron, who has the bizarre habit of cycling between his twelve different faces. His multitude of expressions resembles that of Azaz's five advisors, who also tend to overdo things and confuse Milo. The meal scene with the Mathemagician is also very much like the meal scene with Azaz in that the food seems is quite nonsensical. Subtraction Stew, much like the "half- baked" ideas and "light" meal, does little to satisfy the guests' hunger—rather the opposite, in fact. The hapless Humbug only learns how stew works after wolfing down twenty-three bowls of it, illustrating an interesting role reversal with Milo. Remember that at Azaz's banquet, it was Milo who went hungry because of his misunderstanding of the food, while the Humbug stuffed himself silly.

Just as he learned about letters, perspective, colors, and sound in some of his other stops, Milo takes in a lesson about numbers in Digitopolis. The crux of the education in this section relates to infinity, though only after the requisite puns about the "largest" and "longest" numbers in the Mathemagician's possession. After Milo tricks the Mathemagician into agreeing to release the princesses, the ruler gives him a miniature magic staff as a gift. Notice that once he has learned a lesson from an inhabitant of the Lands Beyond, Milo nearly always gets some kind of gift from them.

The lessons Milo learns from the Mathemagician end this segment of his "education" in the Lands Beyond. As he heads into the Mountains of Ignorance, we will begin to see how Milo puts his learning to use. When he meets the Everpresent Wordsnatcher, we begin a series of demon confrontations, each of which Milo will solve by relying upon his newfound wisdom and the gifts he has been given during his journey.

The Everpresent Wordsnatcher presents the easiest of these challenges, since he is admittedly more of a nuisance than a demon. Notice that the Humbug seems to know the bird rather well, since the Humbug enjoys the sort of annoying word trickery. It is also important to observe that there the kind of games the Everpresent Wordsnatcher plays are very different than those that Juster himself plays with his pun motif. The primary difference is that the Everpresent Wordsnatcher makes puns with the intent of making himself seem intelligent, while Juster uses puns to help teach Milo lessons about the Lands Beyond.

The faceless gentleman does not seem to be a demon at first, but there definitely seems to be something wrong with him. The tasks he gives Milo, Tock, and the Humbug seem unimportant and time consuming. Juster seems to be setting us up for a revelation about the gentleman, a technique called foreshadowing. Though we aren't certain just what he is up to yet, Juster has given us a lot of clues that suggest the gentleman has something up his sleeves.

Chapters 17–18

Summary

Chapter 17

Milo, Tock, and the Humbug are happily working away on the absurd projects they were assigned by the faceless gentleman when Milo points out that he feels like he could go on forever. He decides to use the magic wand the Mathemagician gave him to figure out just how long it will take him to complete his task and discovers that it will be 837 years. Milo confronts the gentleman and discovers that he is the Terrible Trivium, "demon of petty tasks and worthless jobs, ogre of wasted effort, monster of habit."

The travelers run away from the demon, running and scrambling up the increasingly steep and difficult path with the Trivium not far behind them. From nowhere a voice begins shouting what seems to be helpful advice, directing the three companions through a confusing part of the trail. But before they know it, they drop into a deep pit and realize they've been tricked. The owner of the voice introduces himself as the long-nosed, green-eyed, curly-haired, wide- mouthed, thick-necked, broad-shouldered, round-bodied, short-armed, bowlegged, big-footed Monster—or simply the Demon of Insincerity.

The demon warns Milo and his friends not to try to escape from the pit since he is "one of the most frightening fiends in this whole wild wilderness". Tock and the Humbug cower in fear, but Milo pulls out the telescope that Alec Bings told him would show things as they really were. He takes a good look at the Demon of Insincerity and discovers that he is a small, pathetic-looking animal. Crushed by Milo's realization of the truth, the demon wanders away while the travelers climb out of the pit.

They continue along the path for a time and, upon stopping for a rest, find themselves in the palm of the Gelatinous Giant. They do not notice the giant until he announces himself because this demon tries as hard as it can to look exactly like whatever is around it. Being different simply is not safe, the giant explains. Milo cannot believe that someone so big could be afraid of anything, yet the Gelatinous Giant says he is afraid of everything, especially ideas. Milo pulls out the box of words that King Azaz gave him and shoos the giant away with it.

And so the travelers are on their way once again. News of their journey seems to have spread across the demon network, though, and soon an entire throng of monsters is hot on their trail. Once they spot this horrible crowd, among its members all of the demons they had already met, Milo, Tock, and the Humbug press ahead at an even more urgent pace.

Chapter 18

Racing ahead, the three companions soon come upon the staircase to the Castle in the Air. As they reach the first step, they notice a little man at a desk with a huge book upon it. The Senses Taker asks all sorts of questions about the travelers that become increasingly trivial, and he writes down all of the answers in his ledger. They become engrossed in the question game and forget all about the castle and the horde of demons chasing them until Milo drops the bag of sounds that the Soundkeeper gave him. The package breaks open and explodes with laughter, pulling Milo from his trance since humor is the one sense the Senses Taker cannot seize.

The travelers bound up the stairs, climbing so high that they push through the clouds. They reach the castle and meet the princesses of Sweet Rhyme and Pure Reason, who have apparently been expecting them. Milo stammers an apology about his trip taking so long because of all the mistakes he made, and the princesses assure him that there is nothing wrong with mistakes so long as he learned from them. Learning is important, they explain, but learning how to use the lessons is important too.

The talk of learning is interrupted by the demons below, who tear apart the staircase and send the Castle floating off into space. Since time flies, Tock volunteers to get everyone back to the ground safely. The group piles on his back, and Tock leaps out the window.

Analysis

In this section, the themes of education and everyday appreciation reach their climax as Milo does battle with the demons of ignorance and finally finds Rhyme and Reason. Throughout the preceding sections, Milo has been learning lessons that have contributed to his education and his wisdom. As symbols of his accepting of this knowledge, Milo has received a number of gifts that he will also use to defeat the various demons he encounters. Through a combination of his personal changes and the gifts he has received, Milo is able to find his way through a number of demon encounters.

First, we pick up with the faceless gentleman who predictably turns out to be a demon. After setting Milo, Tock, and the Humbug to work on pointless tasks that would take them nearly 1000 years, he thinks he has gotten the better of the trio. Milo, however, has learned about infinity and about boredom, and so he puts the magic staff he got from the Mathemagician to work to calculate how long his assigned task will take. Once he realizes that it is the worst sort of busywork, he unmasks the demon and beats a hasty retreat. The old would most probably have remained, busily moving the pile of sand forever.

Juster repeats this plot pattern with the Demon of Insincerity, who tricks Milo and his companions into cowering in a pit by convincing them that he is a horrible monster. Fortunately, Milo has learned how to see things because of his interactions in the Forest of Sight, and he has the telescope Alec Bings gave him. Once he looks upon the so-called monster with unclouded vision, Milo sees that there is nothing to be afraid of at all, and the demon is defeated. Remember that Alec Bings saw things from an adult's perspective; Milo's ability to use that perspective to his advantage suggests that he has grown up a little during his travels.

Similarly, Milo defeats the Gelatinous Giant with the words Azaz gave him, because there is nothing a conformist hates more than ideas. Even the seemingly mighty giant is no match for Milo's education and wisdom. Finally, at the base of the steps to the Castle in the Air, Milo escapes the Senses Taker by relying on his sense of humor. The laughter that saves him comes from his perspective, symbolically represented by the box of sounds that the Soundkeeper gave him.

When Milo finally reaches the princesses, they explain the need for his trials in the Mountains of Ignorance. It was not enough that Milo learned the lessons of the Lands Beyond; he also needed to learn to put those lessons to good use. It is only when he does that he receives wisdom as represented by Rhyme and Reason. Milo, who once languished in boredom and felt minutes passing like days, has also discovered that "time flies." This proves to be a handy realization as the group uses Tock's ability to fly in order to escape from the Castle in the Air.

Chapters 19–20

Summary

Chapter 19

Tock, carrying Milo, the Humbug and the princesses on his back, glides down from the Castle in the Air and lands with a sudden jolt. The group quickly begins running down the Mountains of Ignorance as the horde of demons spots them and follows. Milo casts a glance over his shoulder and sees a horrible host of monsters that appears to be gaining on them. Just as the demons have caught up and are poised to pounce, they inexplicably stop in their tracks. Milo looks up and sees the armies of Wisdom, led by King Azaz and the Mathemagician, galloping towards them. The demons turn tail and run back up into the dark places from which they came.

A huge celebration ensues and all of the people Milo met during his journey through the Lands Beyond show up to congratulate him for finding Rhyme and Reason. King Azaz finally tells Milo the "secret" he warned him about back in Dictionopolis: the mission to save Rhyme and Reason was actually impossible. The king explains that he kept this from Milo because "so many things are possible just as long as you don't know they're impossible."

After Milo and his friends enjoy an joyous celebration, the princesses tell Milo that it is time for him to return to his home. He exchanges goodbyes with all the people he has met in the Lands Beyond, including his friends Tock and the Humbug, and sets out on the highway in his electric car.

Chapter 20

Milo comes upon a tollbooth like the one he assembled in his bedroom and passes through it to find himself right back where he began. He realizes that days or weeks have passed while he has been away and hopes that no one has been worried. As it turns out, however, only a few hours have passed. It is near nightfall and Milo, who is exhausted, decides to go to bed.

The next day begins like any other. Milo goes to school where he is distracted by thinking of making his next trip through the tollbooth. He rushes home from school planning to hop in his electric car and have another adventure. When he reaches his bedroom, however, he finds that the tollbooth is gone. In its place is a note addressed "FOR MILO, WHO KNOWS THE WAY." The note explains that there are many more boys and girls in need of the tollbooth and suggests that, thanks to the lessons he has learned, Milo can explore many more wonderful lands all by himself. The tollbooth was just the first step, it seems, and now Milo is free to do all the exploring and adventuring he desires. Milo contemplates this, looking around at his room in a whole new way and seeing all sorts of wonderful and interesting things. "Well I would like to make another trip," Milo thinks, "but I really don't know when I'll have the time. There's just so much to do right here."

Analysis

In this final section, Juster brings his major themes full circle. Throughout The Phantom Tollbooth, Milo has been learning how to appreciate and find the beauty in the things all around him as well as the value of education. When Rhyme and Reason return to the Kingdom of Wisdom and Milo himself returns to his home, these lessons are completed, and we see Milo in a whole new light.

Milo nearly suffers a gruesome fate at the hands of the demon hordes. Without the aid of the armies of Wisdom, he and his companions would surely have been destroyed by the hordes of demons. The fact that Azaz and the Mathemagician have set aside their differences and come to Milo's (and the princesses') rescue illustrates the important link between Juster's two major themes. Rhyme and Reason, who represent commonsense wisdom, are powerless to fend off the demons of ignorance whereas Azaz and the Mathemagician, who represent the two main areas of education, have the necessary forces. Here Juster demonstrates that wisdom without education is powerless just as education without wisdom is senseless. It is only when the two come together that the demons of ignorance can be defeated.

At the great carnival, Milo learns that the mission he just completed was, in fact, impossible. At this point, Juster addresses the seemingly daunting nature of the dual quests for leaning and wisdom. Many might think that what Milo has done in bringing together the worlds of letters and numbers and freeing the imprisoned forces of true wisdom would be more than they themselves could undertake. Through Azaz's claim that much is possible if one only believes so, Juster addresses these concerns with his characteristic wit.

Similarly, Juster addresses the device of the tollbooth itself. Remember that Milo was stuck in a terrible rut of boredom before the tollbooth appeared in his bedroom. It seems that without the intercession of this magical device, poor Milo would never have been saved. Since there are quite a lot of boys and girls in the same boat as Milo was before his trip, the mysterious sender of the tollbooth has to keep circulating it. The note the sender leaves, however, advises Milo that he can take all sorts of wonderful trips all by himself if he only uses his imagination. Milo decides that this sounds like a heap of fun but, having learned the lessons of wisdom, wants to appreciate the things before his eyes before moving on to his next journey.

Our final image of Milo stands in stark contrast to our first. Rather than being bored and lazy, Milo is inspired and fascinated by his world—so much so that he would rather be there than in the Lands Beyond. He is suddenly eager to look around, to crack open the books gathering dust on his shelves, and to experience the things all around him. This demonstrates the degree to which he has taken to heart the lessons he learned in the Lands Beyond and completes the themes of both wisdom and education.

Important Quotations Explained

Everyone loved the princesses because of their great beauty, their gentle ways, and their ability to settle all controversies fairly and reasonably … It was said by everyone that Rhyme and Reason settle all problems.

Explanation for Quotation #1

If we didn't collect them, the air would be full of old sounds and noises bouncing around and bumping into things. It would be terribly confusing because you'd never know if you were listening to an old one or a new one.

Explanation for Quotation #2

But it's not just learning things that's important. It's learning what to do with what you learn and learning why you learn things at all that matters.

Explanation for Quotation #3

We always see things from the same angle … It's much less trouble that way. Besides, it makes more sense to grow down and not up.

Explanation for Quotation #4

I'm afraid of everything. That's why I'm so ferocious. If the others found out, I'd just die. Now do be quiet while I eat my breakfast.

Explanation for Quotation #5

Key Facts

full title ·  The Phantom Tollbooth

author ·  Norton Juster

type of work ·  Novel

genre ·  Young adult, Fiction, Fantasy

language ·  English

time and place written ·  1961; Hampshire, England.

date of first publication ·  1961

publisher ·  Epstein & Carroll Associates

narrator ·  Anonymous

point of view ·  The point of view is from a third person omniscient narrator who skips from character to character, revealing a number of characters' thoughts and actions.

tone ·  The tone in the book is playful and fantastic. Though there are moments of serious danger, such as Milo's encounters with the demons of ignorance, the book reads mostly like a whimsical fairy tale.

tense ·  Past tense

setting (time) ·  Unclear, but relatively modern

setting (place) ·  The Lands Beyond, a strange fantasyland.

protagonist ·  Milo

major conflict ·  To release the princesses Rhyme and Reason from imprisonment in the Castle in the Air.

rising action ·  After Faintly Macabre tells him the story of the princesses' disappearance, King Azaz charges him with the mission of finding and releasing them.

climax ·  After much travel and difficulty, Milo find the princesses and manages to get them out of the Castle in the Air. Once on the ground, the group is surrounded by hordes of demons.

falling action ·  The armies of Wisdom, led by Azaz and his brother the Mathemagician route the demons and welcome Rhyme and Reason back to the land.

themes ·  The value of education; appreciating the things of everyday life; learning to use common sense; escaping boredom

motifs ·  Puns; gift giving.

symbols ·  Rhyme and Reason, Milo's gifts, Tock

foreshadowing ·  When he gives Milo his mission, Azaz tells him that there is a serious problem with the quest. However, he will only tell Milo about it once he has completed his journey. The secret, it turns out, is that Milo's mission is impossible

Study Questions and Suggested Essay Topics

Study Questions

Why is Milo so bored before he goes to the Lands Beyond?

Answer for Study Question #1

What is the meaning of Faintly Macabre's story?

Answer for Study Question #2

Why does the Humbug come along on Milo's journey?

Answer for Study Question #3

Why does Milo fail at conducting Chroma's orchestra?

Answer for Study Question #4

Suggested Essay Topics

What lessons could the Soundkeeper learn from Dischord and Dynne?

Why does Faintly Macabre remain in prison, despite knowing how to escape?

Who might the anonymous sender of the tollbooth be? What reasons would he or she have to send it to Milo?

What would the King of Wisdom—Azaz and the Mathemagician's father—think of the state of things in the Lands Beyond? Would he be pleased with the way his sons have been looking after the kindgom?

What would have happened to Milo if Tock had not shown up in the Doldrums? Would he have stayed there forever?

Quiz

Scroll through the page to review your answers. The correct answer is highlighted in  green.  Your incorrect answers (if any) are highlighted in  red.  If you'd like to take the test over again, click the reset button at the end of the test.

Who is the first person Milo meets in the Lands Beyond?

(A) The Spelling Bee

(B) King Azaz

(C) The Whether Man

(D) The Mathemagician

How does Milo get out of the Doldrums?

(A) Uses his imagination

(B) Tricks the Lethargians

(C) Wishes on a falling star

(D) Runs real fast

Who sent Milo the tollbooth?

(A) King Azaz

(B) The Mathemagican

(C) Faintly Macabre

(D) Nobody knows

Why did Azaz and the Mathemagician banish Rhyme and Reason?

(A) Because they tried to take over the kingdom

(B) Because they stole from the numbers mine

(C) Because they said letters and numbers were equally important

(D) Because they were demons in disguise

Who keeps Dynne in a bottle?

(A) Chroma

(B) Dr. Dischord

(C) Alec Bings

(D) The Humbug

What sort of music does Chroma's orchestra play?

(A) Mozart

(B) Brahms

(C) Bach

(D) They don't play music at all.

Why does the Soundkeeper lock all the sounds up in her vault?

(A) She thinks people don't appreciate them.

(B) She is greedy.

(C) She hates sounds.

(D) She thinks that sounds should not be shared.

What does the Mathemagician give Milo as a gift?

(A) The longest number there is

(B) A small version of his own magic staff

(C) The Dodecahedron

(D) A math headache

Why does Milo mistake the Gelatinous Giant for a mountain?

(A) Because he's made of stone

(B) Because he has snow on his head

(C) Because the giant tries to blend in with his surroundings

(D) Because his middle name is "Everest"

How many years is Milo's prison sentence from Officer Shrift?

(A) six

(B) sixty

(C) 600

(D) 6,000,000

How do Milo, Tock, and the Humbug get off the island of Conclusions?

(A) By swimming through the Sea of Knowledge

(B) By walking across the Brainy Bridge

(C) By wading on the Sand Bar of Smarts

(D) By riding on the Waterskis of Wisdom

Why does the Humbug accompany Milo and Tock on their quest to save Rhyme and Reason?

(A) He tries to take credit for the idea.

(B) He shamelessly sucks up to King Azaz.

(C) He takes both sides in the argument about whether it could be done.

(D) All of the above

How did Faintly Macabre end up in prison?

(A) She made fun of Officer Shrift's weight problem.

(B) She stole from the word market.

(C) She began to horde all of the words in Dictionopolis.

(D) She kidnapped Rhyme and Reason.

Why does Alec Bings float?

(A) He ate too much subtraction stew.

(B) He thinks like and has the perspective of a grown-up.

(C) He got caught on one of the Whether Man's balloons.

(D) He lives in the Castle in the Air.

Where does Milo meet Tock?

(A) Expectations

(B) Dictionopolis

(C) The Doldrums

(D) Conclusions

How does Milo get a sound out of the Soundkeeper's fortress?

(A) In his pocket

(B) On the tip of his tongue

(C) In his ear

(D) Under his hat

How do Milo, Tock, and the Humbug escape the Terrible Trivium?

(A) Milo figures out how long the tasks will take.

(B) Tock sticks him with his eyedropper.

(C) The Humbug bores him to sleep with talk of history.

(D) Officer Shrift drops from the sky and crushes him.

What is the one thing the Senses Taker can't get from Milo?

(A) Sense of direction

(B) Sense of smell

(C) Nonsense

(D) Sense of humor

How is it that Tock can fly?

(A) He has wings.

(B) Time flies.

(C) He's related to Alec Bings.

(D) Everyone can fly in the Lands Beyond.

How much times passes in the real world while Milo is off in the Lands Beyond?

(A) A day

(B) A year

(C) A lifetime

(D) A few of hours

Why didn't Azaz tell Milo his mission was impossible?

(A) For a chuckle

(B) Because Azaz is in the CIA

(C) Because Milo only could have accomplished it if he didn't know it was impossible

(D) Because Azaz enjoys watching little boys fail miserably in life

When does Milo plan to make his second trip to the Lands Beyond?

(A) The very next day

(B) The very next week

(C) The very next month

(D) When he's done appreciating the things in the real world

What is the biggest number the Mathemagician has?

(A) 1

(B) 2

(C) 3

(D) 4

How does Milo overcome his fear of the Demon of Insincerity?

(A) He uses his telescope to see the Demon for what he really is.

(B) He gets a pep-talk from the Humbug.

(C) He thinks of how important his mission is.

(D) He goes into therapy.

What gift does the Soundkeeper give Milo?

(A) The tune George Washington whistled while crossing the Delaware

(B) The sound of one hand clapping

(C) The sound of silence

(D) A parcel of beautiful sounds with lots of laughter mixed in

sm and the benefit of avoiding such folly himself.